Η Φινλανδία αυστηροποιεί το πλαίσιο για τους ανήλικους οδηγούς με απαγόρευση νυχτερινής οδήγησης, ειδικό σήμα στο αυτοκίνητο και αυστηρές προϋποθέσεις – Τι ισχύει στην Ελλάδα και ποια κατεύθυνση ακολουθεί η Ευρώπη
Νέα δεδομένα δημιουργούνται στην Ευρώπη για τους νεαρούς και κυρίως τους ανήλικους οδηγούς, καθώς από τη μία πλευρά διευρύνεται η δυνατότητα απόκτησης οδηγικής εμπειρίας από τα 17 και από την άλλη ορισμένες χώρες επιλέγουν να συνοδεύσουν αυτή τη δυνατότητα με ιδιαίτερα αυστηρούς περιορισμούς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Φινλανδία, όπου από τον Μάιο του 2026 εφαρμόζεται περιορισμός στη νυχτερινή οδήγηση για νέους οδηγούς κάτω των 18 ετών.
Σύμφωνα με το συγκεκριμένο πλαίσιο, οι οδηγοί αυτής της κατηγορίας δεν επιτρέπεται να οδηγούν από τις 00:00 έως τις 05:00, ενώ προβλέπονται συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την υπόλοιπη Ευρώπη, καθώς ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το πώς μπορεί να συνδυαστεί η απόκτηση άδειας οδήγησης από μικρότερη ηλικία με αυξημένα μέτρα οδικής ασφάλειας.
Χρειάζεται, ωστόσο, μία βασική διευκρίνιση:
Δεν πρόκειται για γενική απαγόρευση νυχτερινής οδήγησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε για μέτρο που εφαρμόζεται σήμερα στην Ελλάδα.
Το συγκεκριμένο αυστηρό μοντέλο αφορά τη Φινλανδία.
Γιατί μπαίνουν στο επίκεντρο οι νέοι οδηγοί
Η συζήτηση γύρω από τα διπλώματα οδήγησης έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη.
Μία από τις βασικές κατευθύνσεις είναι να αποκτούν οι νέοι νωρίτερα οδηγική εμπειρία, αλλά μέσα σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον.
Η λογική είναι σχετικά απλή: ένας 17χρονος μπορεί να αρχίσει να οδηγεί πριν συμπληρώσει τα 18, αλλά η μετάβαση στην πλήρως ανεξάρτητη οδήγηση δεν χρειάζεται να γίνεται χωρίς πρόσθετες ασφαλιστικές δικλίδες.
Οι διαφορετικές χώρες, ωστόσο, δεν αντιμετωπίζουν το ζήτημα με τον ίδιο τρόπο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται το μοντέλο της συνοδευόμενης οδήγησης, ενώ η Φινλανδία έχει επιλέξει ένα διαφορετικό και αυστηρότερο σύστημα για τις άδειες που χορηγούνται κατ’ εξαίρεση σε 17χρονους.
Η μεγάλη αλλαγή στη Φινλανδία
Το ιδιαίτερο στοιχείο του φινλανδικού μοντέλου είναι ότι η δυνατότητα οδήγησης πριν από τα 18 δεν παρέχεται χωρίς προϋποθέσεις.
Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να τεκμηριώσει ότι υπάρχει πραγματική ανάγκη μετακίνησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνοδεύουν το συγκεκριμένο πλαίσιο, εξετάζονται παράγοντες όπως η συχνότητα των απαραίτητων μετακινήσεων, η απόσταση που πρέπει να καλύπτεται αλλά και η ύπαρξη ή όχι κατάλληλης δημόσιας συγκοινωνίας.
Στόχος είναι η εξαίρεση να εξυπηρετεί κυρίως ανήλικους οι οποίοι χρειάζονται πραγματικά αυτοκίνητο για τις καθημερινές υποχρεώσεις τους και όχι να μετατραπεί απλώς σε έναν γενικό τρόπο απόκτησης πλήρους οδηγικής ανεξαρτησίας από τα 17.
Απαγόρευση οδήγησης 00:00–05:00
Το μέτρο που προκαλεί το μεγαλύτερο ενδιαφέρον αφορά τη νύχτα.
Από τον Μάιο του 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, οι συγκεκριμένοι ανήλικοι οδηγοί στη Φινλανδία υπόκεινται σε απαγόρευση οδήγησης μεταξύ 00:00 και 05:00.
Πρακτικά, ένας 17χρονος που διαθέτει τη συγκεκριμένη άδεια μπορεί να χρησιμοποιεί το αυτοκίνητο για τις μετακινήσεις που δικαιολογούν τη χορήγησή της, αλλά δεν έχει τη δυνατότητα να κυκλοφορεί ελεύθερα με αυτό κατά τις μεταμεσονύκτιες ώρες.
Η επιλογή συνδέεται με την οδική ασφάλεια και ειδικότερα με την αντιμετώπιση τροχαίων περιστατικών στα οποία εμπλέκονται πολύ νεαροί οδηγοί.
Η παραβίαση του περιορισμού δεν αντιμετωπίζεται ως μια αμελητέα παράβαση.
Προβλέπονται κυρώσεις, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν πρόστιμο αλλά και συνέπειες για την άδεια οδήγησης.
Και ειδικό σήμα πάνω στο αυτοκίνητο
Οι περιορισμοί δεν σταματούν εκεί.
Το φινλανδικό σύστημα προβλέπει και την τοποθέτηση ειδικού διακριτικού σήματος στο πίσω μέρος του οχήματος, ώστε οι υπόλοιποι χρήστες του δρόμου να γνωρίζουν ότι οδηγός είναι άτομο κάτω των 18 ετών.
Το σήμα περιγράφεται ως πρασινοκίτρινο εξάγωνο, μη ανακλαστικό, με διάμετρο περίπου 15 έως 20 εκατοστά.
Δεν πρόκειται απλώς για προαιρετική ένδειξη.
Η απουσία του μπορεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να επιφέρει πρόστιμο 100 ευρώ.
Η φιλοσοφία είναι παρόμοια με εκείνη που υπάρχει σε αρκετές χώρες για τους νέους ή μαθητευόμενους οδηγούς: οι υπόλοιποι οδηγοί ενημερώνονται ότι στο συγκεκριμένο όχημα βρίσκεται ένας άνθρωπος με μικρή οδηγική εμπειρία.
Γιατί η νύχτα θεωρείται ιδιαίτερη περίπτωση
Η οδήγηση κατά τις νυχτερινές ώρες έχει διαφορετικές απαιτήσεις από την ημερήσια.
Η περιορισμένη ορατότητα, η κόπωση, οι διαφορετικές συνθήκες κυκλοφορίας και η μικρότερη οδηγική εμπειρία ενός νέου ανθρώπου δημιουργούν έναν διαφορετικό συνδυασμό κινδύνων.
Ακριβώς πάνω σε αυτή τη λογική στηρίζονται οι προτάσεις για ειδικούς περιορισμούς στους νέους οδηγούς κατά το πρώτο διάστημα μετά την απόκτηση του διπλώματος.
Η Φινλανδία επέλεξε να θέσει ένα σαφές χρονικό όριο: μετά τα μεσάνυχτα και μέχρι τις 5 το πρωί, ο ανήλικος οδηγός δεν πρέπει να βρίσκεται πίσω από το τιμόνι.
Τι ισχύει στην Ελλάδα
Η εικόνα στην Ελλάδα είναι διαφορετική.
Η χώρα μας έχει ήδη θεσπίσει τη δυνατότητα οδήγησης από τα 17 έτη, αλλά μέσα από το καθεστώς της συνοδευόμενης οδήγησης.
Αυτό σημαίνει ότι ο 17χρονος δεν αποκτά την ίδια ελευθερία κίνησης με έναν ενήλικο κάτοχο κανονικής άδειας.
Η παρουσία κατάλληλου συνοδού αποτελεί βασικό στοιχείο του συστήματος.
Επομένως, ο Έλληνας οδηγός δεν πρέπει να διαβάσει την είδηση ως ανακοίνωση ότι θεσπίστηκε στη χώρα μας απαγόρευση οδήγησης μετά τα μεσάνυχτα.
Τέτοιο γενικό μέτρο δεν προκύπτει από τα συγκεκριμένα στοιχεία.
Προς αυστηρότερο πλαίσιο για τους αρχάριους οδηγούς
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η ευρύτερη κατεύθυνση.
Η Ευρώπη φαίνεται να κινείται προς ένα μοντέλο στο οποίο η πρόσβαση των νέων στην οδήγηση μπορεί να γίνεται νωρίτερα, αλλά ταυτόχρονα τα πρώτα χρόνια πίσω από το τιμόνι αντιμετωπίζονται ως μια ιδιαίτερη περίοδος.
Με άλλα λόγια, νωρίτερα στο αυτοκίνητο, αλλά με περισσότερους κανόνες.
Σε αυτό το πλαίσιο μπορούν να ενταχθούν η συνοδευόμενη οδήγηση, ειδικές προϋποθέσεις για τον συνοδό, διακριτικά για νέους οδηγούς και, στην περίπτωση της Φινλανδίας, ακόμη και συγκεκριμένες ώρες κατά τις οποίες ένας ανήλικος δεν επιτρέπεται να οδηγήσει.
Τι προβλέπεται για τον συνοδό
Στο ευρωπαϊκό μοντέλο συνοδευόμενης οδήγησης τίθενται συγκεκριμένες προϋποθέσεις και για το άτομο που βρίσκεται δίπλα στον νέο οδηγό.
Με βάση τα στοιχεία του δημοσιεύματος, ο συνοδός πρέπει να βρίσκεται στη θέση του συνοδηγού, να είναι τουλάχιστον 24 ετών και να διαθέτει την αντίστοιχη άδεια οδήγησης για τουλάχιστον πέντε χρόνια.
Παράλληλα προβλέπεται ότι δεν πρέπει να του έχει αφαιρεθεί το δικαίωμα οδήγησης κατά την προηγούμενη πενταετία.
Η λογική είναι προφανής: ο συνοδός δεν βρίσκεται απλώς μέσα στο αυτοκίνητο ως επιβάτης, αλλά καλείται να αποτελεί τον έμπειρο οδηγό που θα λειτουργήσει υποστηρικτικά κατά την πρώτη περίοδο οδηγικής εμπειρίας του 17χρονου.
Θα μπορούσε να επεκταθεί το μέτρο;
Το φινλανδικό μοντέλο είναι βέβαιο ότι τροφοδοτεί τη συζήτηση για το κατά πόσο ανάλογοι περιορισμοί θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και αλλού.
Αυτό, όμως, απέχει από το να σημαίνει ότι έχει αποφασιστεί μια πανευρωπαϊκή απαγόρευση νυχτερινής οδήγησης για νέους οδηγούς.
Κάθε τέτοια αλλαγή θα πρέπει να εξεταστεί στο αντίστοιχο θεσμικό και εθνικό πλαίσιο.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται περισσότερο στη φιλοσοφία που αρχίζει να διαμορφώνεται: οι νέοι μπορούν να αποκτούν οδηγική εμπειρία νωρίτερα, αλλά το πρώτο διάστημα στο τιμόνι συνοδεύεται από περισσότερες δικλίδες ασφαλείας.
Τι πρέπει να κρατήσουν οι Έλληνες οδηγοί
Για την Ελλάδα, λοιπόν, η ουσία της είδησης είναι διαφορετική από έναν εντυπωσιακό τίτλο περί «απαγόρευσης της οδήγησης τη νύχτα».
Σήμερα δεν υπάρχει γενική απαγόρευση που να απαγορεύει στους νέους Έλληνες οδηγούς να οδηγούν από τις 00:00 έως τις 05:00.
Υπάρχει το καθεστώς συνοδευόμενης οδήγησης για τους 17χρονους.
Η Φινλανδία, από την άλλη πλευρά, δείχνει ότι τουλάχιστον ορισμένα ευρωπαϊκά κράτη είναι διατεθειμένα να προχωρήσουν σε πολύ αυστηρότερους κανόνες για τους ανήλικους οδηγούς.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης.
Η μεγάλη συζήτηση στην Ευρώπη δεν αφορά πλέον μόνο σε ποια ηλικία πρέπει να παίρνει κάποιος δίπλωμα, αλλά και με ποιους κανόνες πρέπει να οδηγεί στα πρώτα και πιο ευαίσθητα χρόνια της οδηγικής του ζωής.
