Επιτέλους.
Κατατέθηκε η πολυαναμενόμενη τροπολογία για το πετρέλαιο θέρμανσης και τώρα μπορούμε να αφήσουμε για λίγο τις κυβερνητικές δηλώσεις και να διαβάσουμε τι πραγματικά θεσμοθετείται.
Και η πρώτη έκπληξη είναι απολαυστική:
Ξέρουμε ότι θα υπάρχει επιδότηση, αλλά ακόμη δεν ξέρουμε πόση θα είναι.
Ξέρουμε επίσης ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά την περίοδο από τις 15 έως τις 31 Οκτωβρίου.
Δηλαδή 17 ολόκληρες ημέρες.
Ένας πραγματικός ενεργειακός Μαραθώνιος.
Και μετά;
Θα δούμε.
Η κυβέρνηση άλλωστε έχει ανακοινώσει ότι θα παρακολουθεί την κατάσταση και θα επανεξετάζει τις παρεμβάσεις.
Προς το παρόν, όμως, έχουμε στα χέρια μας το πρώτο νομοθετικό προϊόν της μεγάλης κυβερνητικής μάχης με την ακρίβεια.
Και αξίζει να το κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά.
Πρώτα ψηφίζουμε την επιδότηση και μετά μαθαίνουμε την επιδότηση
Η τροπολογία προβλέπει ότι θεσπίζεται επιδότηση επί της τιμής του λίτρου πετρελαίου θέρμανσης.
Πόση;
Υπομονή.
Το τελικό ύψος θα καθοριστεί με Κοινή Υπουργική Απόφαση.
Άρα έχουμε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα κατάσταση.
Η κυβέρνηση καταθέτει στη Βουλή τη νομοθετική βάση ενός μέτρου, το παρουσιάζει ως σημαντική παρέμβαση απέναντι στην ενεργειακή κρίση, αλλά το βασικότερο στοιχείο για τον πολίτη —πόσα λεπτά θα γλιτώσει στο λίτρο— δεν βρίσκεται ακόμη μέσα.
Θα έρθει μετά.
Με ΚΥΑ.
Κάπως σαν να σου ανακοινώνει το πρατήριο:
«Έχετε έκπτωση».
«Πόση;»
«Θα σας ενημερώσουμε».
Αλλά να είσαι χαρούμενος.
Υπάρχει έκπτωση.
Και έχουμε και τη μεγάλη προστασία των… 17 ημερών
Το δεύτερο ενδιαφέρον στοιχείο είναι η χρονική διάρκεια.
15 Οκτωβρίου έως 31 Οκτωβρίου.
Δεκαεπτά ημέρες.
Εδώ βέβαια χρειάζεται δικαιοσύνη: η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι οι παρεμβάσεις θα επανεξετάζονται ανάλογα με τις διεθνείς τιμές και την εξέλιξη της κρίσης.
Άρα δεν σημαίνει ότι την 1η Νοεμβρίου θα τελειώσει υποχρεωτικά κάθε στήριξη.
Σημαίνει όμως κάτι άλλο:
η τροπολογία που έχουμε σήμερα μπροστά μας δεν εγγυάται τη στήριξη για ολόκληρο τον χειμώνα.
Εγγυάται το πρώτο δεκαεπταήμερο.
Και για έναν άνθρωπο που πρέπει να προγραμματίσει τη θέρμανση του σπιτιού του για Νοέμβριο, Δεκέμβριο, Ιανουάριο και Φεβρουάριο, αυτή δεν είναι ακριβώς ασήμαντη λεπτομέρεια.
Ο χειμώνας, βλέπετε, έχει μια ενοχλητική συνήθεια:
συνεχίζεται και μετά τις 31 Οκτωβρίου.
Από τα 2 ευρώ «κάτω από 1,75»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε θέσει ξεκάθαρα τον πήχη.
Χωρίς παρέμβαση, είπε, το πετρέλαιο θέρμανσης θα μπορούσε να ανοίξει περίπου στα 2 ευρώ το λίτρο.
Με την κυβερνητική παρέμβαση, στόχος είναι να βρεθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ.
Άρα μιλάμε δυνητικά για μια σημαντική διαφορά.
Και εδώ ακριβώς γεννάται το αυτονόητο ερώτημα:
Πόσο από αυτή τη διαφορά θα πληρώσει το Δημόσιο;
Πόσο τα διυλιστήρια;
Ποιο θα είναι το τελικό δημοσιονομικό κόστος;
Ποιο ακριβώς θα είναι το ποσό ανά λίτρο;
Η σημερινή τροπολογία δεν μας δίνει ακόμη την τελική απάντηση.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Γιατί άλλο να ανακοινώνεις έναν στόχο και άλλο να καταθέτεις τον λογαριασμό που αποδεικνύει πώς θα επιτευχθεί.
Θυμάστε που ζητούσαμε κοστολογημένες προτάσεις;
Και εδώ η ιστορία αποκτά μια σχεδόν ποιητική ειρωνεία.
Μόλις πριν από λίγο ακούγαμε ότι όποιος ζητά μεγαλύτερες παρεμβάσεις στην ακρίβεια πρέπει να μας πει:
Πόσο κοστίζουν;
Πού θα βρεθούν τα χρήματα;
Ποιο θα είναι το δημοσιονομικό αποτέλεσμα;
Πολύ σωστά.
Απολύτως σωστά.
Μόνο που τώρα έχουμε μπροστά μας κυβερνητική τροπολογία για επιδότηση και το ακριβές ύψος της επιδότησης θα προσδιοριστεί αργότερα.
Άρα μήπως μπορούμε να εφαρμόσουμε την ίδια αυστηρότητα και προς τις δύο κατευθύνσεις;
Γιατί όταν ο Τσίπρας λέει «χρειάζονται περισσότερες παρεμβάσεις», ζητάμε αριθμούς.
Και σωστά τους ζητάμε.
Όταν όμως η κυβέρνηση λέει «θεσπίζουμε επιδότηση και το ύψος θα καθοριστεί με ΚΥΑ», δεν γίνεται ξαφνικά η κοστολόγηση να μετατρέπεται σε τεχνική λεπτομέρεια.
Ίδια αριθμομηχανή για όλους.
Η κυβέρνηση παραδέχεται αυτό που μέχρι χθες χρησιμοποιούσε ως άμυνα
Υπάρχει όμως και κάτι βαθύτερο.
Η ίδια η αιτιολογική έκθεση αναγνωρίζει ότι η αύξηση της τιμής πρέπει να αντισταθμιστεί εν μέρει ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση των νοικοκυριών και των επαγγελματιών, ιδίως των χαμηλότερων εισοδημάτων.
Και πολύ σωστά.
Αλλά αυτό ακριβώς αποδεικνύει γιατί το επιχείρημα:
«η ακρίβεια είναι διεθνής»
δεν τελειώνει τη συζήτηση.
Φυσικά και είναι διεθνής.
Αλλά όταν η διεθνής τιμή περνά στην ελληνική αντλία, το κράτος διαθέτει πολιτικά εργαλεία για να περιορίσει το αποτέλεσμα.
Η ίδια η κυβέρνηση τώρα χρησιμοποιεί ένα από αυτά.
Άρα η συζήτηση δεν ήταν ποτέ:
«Φταίει ο Μητσοτάκης για την παγκόσμια τιμή πετρελαίου;»
Αυτό είναι καρικατούρα της πραγματικής συζήτησης.
Η πραγματική ερώτηση ήταν και παραμένει:
Πόσο από το κόστος μπορεί και επιλέγει να απορροφήσει το κράτος;
Και τώρα η κυβέρνηση απαντά έμπρακτα:
Ένα μέρος μπορεί να το απορροφήσει.
Ωραία.
Πόσο;
Αναμένουμε την ΚΥΑ.
Και γιατί επιδότηση αντί μείωσης φόρου;
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική συζήτηση που η κυβέρνηση δεν μπορεί να κλείσει απλώς επικαλούμενη τον πόλεμο και τις διεθνείς αγορές.
Επιλέγει επιδότηση.
Δεν επιλέγει, τουλάχιστον σε αυτή τη ρύθμιση, μόνιμη ή γενικευμένη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης.
Ο πρωθυπουργός έχει εξηγήσει ότι θεωρεί μια μόνιμη φορολογική παρέμβαση δημοσιονομικά επικίνδυνη.
Αυτό είναι μια πολιτική και οικονομική θέση.
Μπορεί να είναι σωστή.
Μπορεί να είναι λάθος.
Αλλά κρίνεται.
Και κυρίως δεν μπορεί πλέον να λέγεται ότι όποιος συζητά διαφορετικό τρόπο παρέμβασης αγνοεί ότι η κρίση είναι διεθνής.
Η ίδια η κυβέρνηση παρεμβαίνει στην τιμή.
Η διαφωνία είναι πλέον στο πώς, πόσο και για πόσο.
Το κράτος πληρώνει για να διορθώσει την τιμή που το ίδιο θεωρεί δυσβάστακτη
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η μεγάλη αντίφαση.
Η κυβέρνηση μας λέει:
Η διεθνής αγορά ανέβασε το πετρέλαιο.
Σωστό.
Δεν έχουμε απεριόριστο δημοσιονομικό χώρο.
Επίσης σωστό.
Δεν μπορούμε να μειώσουμε μονίμως φόρους χωρίς συνέπειες.
Δεκτό ως θέση.
Και τι κάνουμε τελικά;
Χρησιμοποιούμε δημόσιο χρήμα για να επιδοτήσουμε την τιμή.
Δηλαδή αναγνωρίζουμε ότι η τιμή που θα προέκυπτε ελεύθερα από την αγορά είναι κοινωνικά δύσκολο να αντέξει.
Και πολύ καλά κάνουμε.
Αλλά τότε ας σταματήσει τουλάχιστον η θεωρία ότι κάθε αίτημα για ισχυρότερη παρέμβαση αποτελεί περίπου οικονομικό λαϊκισμό.
Η διαφορά δεν είναι πλέον ανάμεσα στους «σοβαρούς που δεν παρεμβαίνουν» και στους «λαϊκιστές που θέλουν παρεμβάσεις».
Όλοι συζητούν παρέμβαση.
Η διαφωνία είναι στο μέγεθος.
Η πραγματική αποτίμηση θα γίνει στις 14 Οκτωβρίου
Για να είμαστε απολύτως δίκαιοι, η σημερινή τροπολογία δεν είναι το τέλος της διαδικασίας.
Οι τελικές ανακοινώσεις αναμένονται πριν από την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου και η ΚΥΑ θα προσδιορίσει το πραγματικό ύψος της ενίσχυσης.
Τότε θα μπορούμε να κάνουμε τον πραγματικό λογαριασμό:
Πόσα λεπτά ανά λίτρο.
Πόσο θα πληρώσει το Δημόσιο.
Πόσο θα συνεισφέρουν τα διυλιστήρια.
Ποια θα είναι η πραγματική τιμή εκκίνησης.
Και τι θα συμβεί μετά τις 31 Οκτωβρίου.
Μέχρι τότε, όμως, ας μην παρουσιάζουμε μια εξουσιοδότηση για επιδότηση σαν να λύθηκε ήδη το πρόβλημα της θέρμανσης για τον ελληνικό χειμώνα.
Γιατί σήμερα έχουμε:
επιδότηση — χωρίς ακόμη το τελικό ποσό,
στόχο τιμής — χωρίς ακόμη την τελική τιμή,
και κάλυψη — προς το παρόν μέχρι τις 31 Οκτωβρίου.
Με απλά λόγια:
Η κυβέρνηση μάς έδειξε την ομπρέλα.
Ακόμη δεν μας είπε πόσο μεγάλη είναι.
Ούτε αν θα την κρατήσει ανοιχτή όταν αρχίσουν πραγματικά οι βροχές.
Και επειδή μιλάμε για πετρέλαιο θέρμανσης:
κυρίως όταν αρχίσουν τα κρύα.
