«Κόκκινα» δάνεια: Πλειστηριασμοί χωρίς διαταγή πληρωμής – Τι αλλάζει στις ρυθμίσεις και ποιοι προστατεύονται

Σημαντικές αλλαγές για χιλιάδες δανειολήπτες με «κόκκινα» δάνεια φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Οι διμερείς συμφωνίες ρύθμισης οφειλών προβλέπεται να αποκτήσουν ισχύ εκτελεστού τίτλου, ανοίγοντας τον δρόμο για ταχύτερες διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης όταν ο οφειλέτης δεν τηρεί τη συμφωνία. Την ίδια στιγμή, θεσπίζονται προθεσμίες για τράπεζες και servicers, περιορισμοί στις προκαταβολές και προστασία της κύριας κατοικίας κατά την εξέταση της αίτησης ρύθμισης.

Η μεγάλη αλλαγή για όσους ρυθμίζουν τα δάνειά τους

Νέο πλαίσιο για τη διαχείριση και τη ρύθμιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων προβλέπεται στο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με αλλαγές που αφορούν τόσο τις υποχρεώσεις των δανειοληπτών όσο και τη λειτουργία των πιστωτών και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Η σημαντικότερη παρέμβαση περιλαμβάνεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο άρθρο 231 του νομοσχεδίου.

Με τη συγκεκριμένη διάταξη, οι συμβάσεις διμερούς ρύθμισης οφειλών προβλέπεται να αποκτούν ισχύ εκτελεστού τίτλου.

Πρόκειται για μια ουσιαστική αλλαγή στη διαδικασία που ακολουθείται όταν ένας δανειολήπτης έχει συμφωνήσει με την τράπεζα ή τον servicer να αποπληρώσει την οφειλή του με συγκεκριμένους όρους, αλλά στη συνέχεια αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.

Εφόσον η συμφωνία δεν τηρηθεί και συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις αναγκαστικής εκτέλεσης, ο πιστωτής θα μπορεί να κινηθεί για κατάσχεση και πλειστηριασμό χωρίς να χρειάζεται να εκδοθεί προηγουμένως διαταγή πληρωμής.

Η ρύθμιση δεν προβλέπει αυτόματο πλειστηριασμό με την πρώτη καθυστέρηση. Αλλάζει, όμως, τη νομική διαδικασία που θα μπορεί να ακολουθήσει ο πιστωτής μετά την αθέτηση της συμφωνίας.

Τι σημαίνει ότι η συμφωνία γίνεται «εκτελεστός τίτλος»

Σήμερα, όταν ένας πιστωτής επιδιώκει την αναγκαστική είσπραξη μιας οφειλής, χρειάζεται να διαθέτει τον κατάλληλο εκτελεστό τίτλο.

Σε πολλές περιπτώσεις, αυτός προκύπτει μέσα από τη διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής.

Με τη νέα πρόβλεψη, η ίδια η σύμβαση διμερούς ρύθμισης θα μπορεί να αποτελέσει τη νομική βάση για την έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης.

Έτσι, εφόσον ο οφειλέτης παραβιάσει τους όρους της συμφωνίας, ο πιστωτής δεν θα χρειάζεται να ακολουθήσει το ενδιάμεσο στάδιο της έκδοσης διαταγής πληρωμής.

Η δυνατότητα αυτή αναμένεται να επιταχύνει τις διαδικασίες είσπραξης για τους πιστωτές.

Παράλληλα, αντίστοιχες προβλέψεις εφαρμόζονται ήδη στις ρυθμίσεις που πραγματοποιούνται μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.

Τι αλλάζει στη δικαστική προστασία των δανειοληπτών

Η συγκεκριμένη διάταξη προκαλεί προβληματισμό σε νομικούς, οι οποίοι επισημαίνουν ότι η παράκαμψη της διαταγής πληρωμής μεταβάλλει τις δυνατότητες δικαστικής άμυνας των οφειλετών.

Ειδικότερα, εφόσον δεν εκδίδεται διαταγή πληρωμής, ο δανειολήπτης δεν θα μπορεί να ασκήσει την ανακοπή που προβλέπεται ειδικά κατά αυτής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργείται κάθε δυνατότητα δικαστικής προστασίας.

Οι οφειλέτες εξακολουθούν να έχουν τα ένδικα βοηθήματα που προβλέπει η νομοθεσία για την αμφισβήτηση πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης, εφόσον συντρέχουν οι αντίστοιχες προϋποθέσεις.

Ωστόσο, η αλλαγή στο στάδιο από το οποίο μπορεί να κινηθεί ο πιστωτής αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς περιορίζει τον χρόνο που ενδέχεται να μεσολαβεί μέχρι την έναρξη της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης.

Για τον λόγο αυτό, η υπογραφή μιας διμερούς συμφωνίας θα απαιτεί προσεκτική εξέταση των όρων της, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις συνέπειες καθυστέρησης ή αδυναμίας καταβολής των δόσεων.

Έξι μήνες για την ολοκλήρωση της ρύθμισης

Το νομοσχέδιο προβλέπει παράλληλα συγκεκριμένα χρονικά όρια για τη διαδικασία διμερούς ρύθμισης.

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες διατάξεις, η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται εντός έξι μηνών.

Η πρόβλεψη αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό των μεγάλων καθυστερήσεων που μπορεί να αντιμετωπίζουν οφειλέτες κατά την προσπάθειά τους να καταλήξουν σε συμφωνία με τον πιστωτή.

Η ύπαρξη συγκεκριμένης προθεσμίας αναμένεται να δημιουργήσει σαφέστερο χρονοδιάγραμμα τόσο για τους δανειολήπτες όσο και για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Υποχρεωτική απάντηση από τράπεζες και servicers μέσα σε τρεις μήνες

Μια ακόμη σημαντική πρόβλεψη αφορά την υποχρέωση των πιστωτών να απαντούν στις αιτήσεις ρύθμισης.

Με βάση το νομοσχέδιο, η απάντηση θα πρέπει να δίνεται μέσα σε τρεις μήνες.

Ο πιστωτής θα υποχρεούται είτε να υποβάλει βιώσιμη πρόταση ρύθμισης είτε να γνωστοποιεί αιτιολογημένα την απόρριψη της αίτησης.

Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία δεν θα μπορεί να παραμένει χωρίς απάντηση επ’ αόριστον, εφόσον εφαρμοστούν οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις.

Η απαίτηση αιτιολόγησης της απόρριψης αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο, καθώς ο δανειολήπτης θα πρέπει να ενημερώνεται για τους λόγους που δεν γίνεται αποδεκτό το αίτημά του.

Προστασία της κύριας κατοικίας όσο εξετάζεται η αίτηση

Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται και πρόβλεψη προστασίας της κύριας κατοικίας από πλειστηριασμό κατά τη διάρκεια εξέτασης της αίτησης διμερούς ρύθμισης.

Πρόκειται για ένα μέτρο που συνδέεται άμεσα με τις νέες προθεσμίες και τις υποχρεώσεις των πιστωτών.

Η προστασία αφορά το στάδιο εξέτασης της αίτησης, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που θα ορίζει η τελική διάταξη.

Δεν πρόκειται για γενική και μόνιμη προστασία της πρώτης κατοικίας από κάθε διαδικασία πλειστηριασμού.

Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερη σημασία θα έχουν οι ακριβείς όροι εφαρμογής της ρύθμισης και οι περιπτώσεις στις οποίες η προστασία ενεργοποιείται ή παύει να ισχύει.

Πλαφόν 15% στην προκαταβολή

Αλλαγές προβλέπονται και στο ποσό της προκαταβολής που μπορεί να ζητήσει ένας πιστωτής στο πλαίσιο της διμερούς ρύθμισης.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, θεσπίζεται ανώτατο όριο προκαταβολής ίσο με το 15% του κεφαλαίου της οφειλής.

Για παράδειγμα:

Τα ποσά αποτελούν αριθμητικά παραδείγματα του προτεινόμενου ανώτατου ορίου και όχι υποχρεωτικές προκαταβολές για κάθε ρύθμιση.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης δυνατότητα εξαιρέσεων για κοινωνικούς ή υγειονομικούς λόγους.

Η τελική εφαρμογή των εξαιρέσεων θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της διάταξης όπως θα ψηφιστεί.

Τι συμβαίνει όταν ο πιστωτής καθυστερεί να απαντήσει

Μια ακόμη πρόβλεψη αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες ο πιστωτής καθυστερεί υπαίτια να απαντήσει στην αίτηση του οφειλέτη.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, σε αυτή την περίπτωση θα αναστέλλονται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση των τόκων.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να περιοριστεί η πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση του δανειολήπτη από καθυστερήσεις που δεν οφείλονται στον ίδιο.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει ιδιαίτερη σημασία για οφειλές στις οποίες οι τόκοι αυξάνουν σημαντικά το συνολικό ποσό που πρέπει να αποπληρωθεί.

Δωρεάν ψηφιακή πλατφόρμα για τις ρυθμίσεις

Οι διαδικασίες διμερούς ρύθμισης προβλέπεται να πραγματοποιούνται μέσω ειδικής ψηφιακής πλατφόρμας.

Η συμμετοχή των οφειλετών θα είναι δωρεάν.

Η ψηφιακή διαδικασία αναμένεται να συγκεντρώνει την υποβολή των αιτήσεων και την επικοινωνία με τους πιστωτές, δημιουργώντας ένα πιο οργανωμένο πλαίσιο παρακολούθησης των αιτημάτων.

Ωστόσο, οι πρακτικές λεπτομέρειες λειτουργίας της πλατφόρμας θα εξαρτηθούν από τις τελικές κανονιστικές και τεχνικές ρυθμίσεις.

Έλεγχοι και κυρώσεις στους servicers από την Τράπεζα της Ελλάδος

Την εποπτεία του νέου πλαισίου προβλέπεται να αναλάβει η Τράπεζα της Ελλάδος.

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η εποπτική αρχή θα έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει κυρώσεις σε πιστωτές και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων που δεν συμμορφώνονται με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις.

Οι έλεγχοι θα συνδέονται με την τήρηση των κανόνων της διαδικασίας, τις προθεσμίες και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το νέο πλαίσιο.

Τι πρέπει να προσέξουν όσοι έχουν «κόκκινο» δάνειο

Για τους δανειολήπτες που εξετάζουν τη σύναψη διμερούς ρύθμισης, οι προτεινόμενες αλλαγές καθιστούν ιδιαίτερα σημαντική την προσεκτική αξιολόγηση της συμφωνίας πριν από την υπογραφή της.

Ειδικότερα, χρειάζεται να εξετάζονται η πραγματική δυνατότητα καταβολής των δόσεων, το ύψος της προκαταβολής, οι όροι καταγγελίας της σύμβασης και οι συνέπειες σε περίπτωση καθυστέρησης.

Παράλληλα, οι οφειλέτες θα πρέπει να γνωρίζουν τις προβλεπόμενες προθεσμίες απάντησης των πιστωτών και το πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας κατά την εξέταση της αίτησης.

Η νομική σημασία της συμφωνίας είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς με τη νέα πρόβλεψη η ίδια η σύμβαση μπορεί να αποκτήσει ισχύ εκτελεστού τίτλου.

Τι ισχύει σήμερα και πότε θα εφαρμοστούν οι αλλαγές

Οι παραπάνω αλλαγές περιγράφονται στο νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Δεν πρέπει να θεωρούνται ήδη εφαρμοστέες μόνο και μόνο επειδή περιλαμβάνονται σε νομοσχέδιο. Η έναρξη ισχύος τους θα εξαρτηθεί από την ψήφιση, τη δημοσίευση και τις τυχόν ειδικές μεταβατικές διατάξεις.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να συνδυάσει δύο διαφορετικές κατευθύνσεις: ταχύτερη αναγκαστική εκτέλεση όταν παραβιάζεται μια συμφωνία και πρόσθετες υποχρεώσεις για τους πιστωτές κατά το στάδιο της διαπραγμάτευσης.

Για τους δανειολήπτες, το κρισιμότερο σημείο είναι ότι μια ρύθμιση που δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί ενδέχεται να έχει σοβαρότερες και ταχύτερες συνέπειες, εφόσον τεθεί σε ισχύ η διάταξη για τον εκτελεστό τίτλο.

Την ίδια στιγμή, οι προβλεπόμενες προθεσμίες, το πλαφόν στην προκαταβολή και η προστασία της κύριας κατοικίας κατά την εξέταση της αίτησης αποτελούν βασικά στοιχεία του νέου πλαισίου που θα πρέπει να αξιολογηθούν με βάση την τελική μορφή του νόμου.