Κόρντομπα – Τέμπη: Όχι, η διαχείριση δεν ήταν ίδια – Τα στοιχεία που εκθέτουν την ελληνική κρατική λειτουργία

Η προσπάθεια εξίσωσης των διαδικασιών που ακολουθήθηκαν στα δύο σιδηροδρομικά δυστυχήματα προσκρούει στα ίδια τα επίσημα πορίσματα. Στην Ισπανία, η ανεξάρτητη επιτροπή διερεύνησης βρέθηκε στον τόπο της τραγωδίας μέσα σε λίγες ώρες. Στην Ελλάδα, ο αντίστοιχος οργανισμός δεν λειτουργούσε όταν συγκρούστηκαν τα τρένα στα Τέμπη. Και ενώ στην Κόρντομπα πραγματοποιήθηκε άμεση τεχνική αυτοψία, στα Τέμπη καταγράφηκαν σοβαρές ελλείψεις στη διαφύλαξη του χώρου, στη συλλογή δειγμάτων και στην καταγραφή των συντριμμιών.

Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να αναγνωρίζει κανείς ότι σε δύο χώρες παρουσιάστηκαν προβλήματα κατά τη διερεύνηση σιδηροδρομικών δυστυχημάτων και στο να ισχυρίζεται ότι οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν ήταν ίδιες.

Η δεύτερη διατύπωση δεν υποστηρίζεται από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Η τραγωδία των Τεμπών, στις 28 Φεβρουαρίου 2023, και το δυστύχημα της 18ης Ιανουαρίου 2026 στην περιοχή Αδαμούθ της Κόρντομπα αποτελούν δύο υποθέσεις με διαφορετικά χαρακτηριστικά, διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο διερεύνησης και διαφορετική διαχείριση του τόπου του συμβάντος.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ισπανική διαδικασία ήταν αλάνθαστη. Σημαίνει όμως ότι υπάρχουν συγκεκριμένες και μετρήσιμες διαφορές, τις οποίες δεν μπορεί να εξαφανίσει μια γενική αναφορά σε προβλήματα και στις δύο χώρες.

Πρώτη διαφορά: Στην Ισπανία οι τεχνικοί διερευνητές έφτασαν την ίδια νύχτα

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση της ισπανικής Επιτροπής Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων, CIAF, το δυστύχημα σημειώθηκε περίπου στις 19:45 της 18ης Ιανουαρίου 2026.

Η ομάδα διερεύνησης αναχώρησε από τη Μαδρίτη περίπου στις 22:00 και έφτασε στον τόπο του δυστυχήματος γύρω στη 01:30.

Ακολούθησε επιθεώρηση του σημείου όπου ξεκίνησε ο εκτροχιασμός, της σιδηροδρομικής υποδομής και των ζημιών.

Οι εργασίες συνεχίστηκαν το επόμενο πρωί.

Αυτή είναι η καταγεγραμμένη χρονική ακολουθία της ισπανικής τεχνικής διερεύνησης.

Στα Τέμπη, αντίθετα, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ δεν λειτουργούσε ακόμη ως ενεργός ανεξάρτητος φορέας διερεύνησης κατά τον χρόνο του δυστυχήματος.

Η απουσία λειτουργικού οργανισμού την κρίσιμη στιγμή επηρέασε τη δυνατότητα έγκαιρης και ανεξάρτητης συλλογής πληροφοριών.

Πρόκειται για ουσιαστική θεσμική διαφορά, η οποία δεν μπορεί να παρακαμφθεί.

Δεύτερη διαφορά: Στα Τέμπη χάθηκαν κρίσιμες πληροφορίες

Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ περιγράφει σημαντικά προβλήματα στη διαχείριση του τόπου της σύγκρουσης.

Η οριοθέτηση του χώρου δεν εφαρμόστηκε επαρκώς.

Ο συντονισμός των εμπλεκόμενων υπηρεσιών παρουσίασε σοβαρές αδυναμίες.

Δεν πραγματοποιήθηκε ολοκληρωμένη και συστηματική καταγραφή όλων των κρίσιμων ευρημάτων πριν από τις επεμβάσεις στον χώρο.

Βαρέα μηχανήματα μετακίνησαν συντρίμμια και υλικά, ενώ η περιοχή καθαρίστηκε και διαμορφώθηκε.

Η συνέπεια δεν ήταν απλώς μια διαδικαστική ατέλεια.

Σύμφωνα με τη διερεύνηση, χάθηκαν πληροφορίες που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην πληρέστερη κατανόηση των συνθηκών του δυστυχήματος.

Αυτή η διαπίστωση αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα στοιχεία της υπόθεσης.

Τρίτη διαφορά: Η καθυστέρηση των 29 ημερών

Η λήψη δειγμάτων για τη χημική διερεύνηση συγκεκριμένων στοιχείων στα Τέμπη πραγματοποιήθηκε 29 ημέρες μετά τη σύγκρουση.

Στο μεταξύ, ο χώρος είχε υποστεί σημαντικές παρεμβάσεις.

Η χρονική αυτή απόσταση έχει ιδιαίτερη σημασία για τη δυνατότητα αξιολόγησης υλικών που θα μπορούσαν να συνδέονται με τη φωτιά μετά τη σύγκρουση.

Στην ισπανική περίπτωση, οι τεχνικοί ερευνητές επιθεώρησαν από την πρώτη νύχτα τη σιδηροδρομική υποδομή και τα σημεία που θεωρούσαν κρίσιμα.

Δεν πρόκειται για ταυτόσημες ερευνητικές ενέργειες, ώστε να συγκρίνεται μηχανικά κάθε δείγμα με κάθε δείγμα. Η αντίθεση, όμως, ως προς την ταχύτητα της αρχικής τεχνικής διερεύνησης είναι σαφής.

Τέταρτη διαφορά: Η εγκληματολογική διαχείριση

Στην Κόρντομπα κινητοποιήθηκαν η Guardia Civil, η δικαστική αστυνομία, εγκληματολογικές υπηρεσίες και η ανεξάρτητη τεχνική επιτροπή.

Η CIAF ανέφερε ότι συνεργάστηκε με τις υπόλοιπες αρχές και ότι οι ερευνητές της μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τις αναγκαίες εργασίες πεδίου.

Στα Τέμπη, το επίσημο πόρισμα κατέγραψε ελλείψεις στη συστηματική τεκμηρίωση, στην οργάνωση των εργασιών και στη διαχείριση των ευρημάτων.

Η σύγκριση δεν αφορά το εάν υπήρξαν αστυνομικοί, διασώστες ή ιατροδικαστές και στις δύο χώρες. Υπήρξαν.

Αφορά τον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε και διασφαλίστηκε η ερευνητική διαδικασία.

Και σε αυτό το πεδίο τα καταγεγραμμένα στοιχεία δεν περιγράφουν δύο πανομοιότυπες καταστάσεις.

Πέμπτη διαφορά: Πώς αντιμετωπίστηκε ένα πρόβλημα στην Ισπανία

Η ισπανική υπόθεση παρουσιάζει και μια σοβαρή αστοχία.

Η δημόσια εταιρεία σιδηροδρομικών υποδομών Adif μετέφερε τμήματα σιδηροτροχιών χωρίς προηγούμενη ρητή δικαστική άδεια και πραγματοποίησε τεχνικές δοκιμές σε ορισμένα υλικά.

Η Guardia Civil ενημέρωσε τη δικαστική αρχή, ενώ η δικαστής παρενέβη για να διασφαλίσει τον έλεγχο των αποδεικτικών στοιχείων.

Η Adif υποστήριξε ότι στόχος της ήταν η προστασία των υλικών.

Το περιστατικό αποδεικνύει ότι προβλήματα υπήρξαν και στην Ισπανία. Δεν αποδεικνύει όμως ότι το σύνολο της διαχείρισης ήταν ίδιο με εκείνο των Τεμπών.

Αντίθετα, προσφέρει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα καταγραφής και δικαστικής αντιμετώπισης μιας αμφισβητούμενης επέμβασης.

Η πολιτική ευθύνη για τη λειτουργία των θεσμών

Η διερεύνηση των Τεμπών δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το ζήτημα της κρατικής ετοιμότητας.

Η απουσία λειτουργικού ανεξάρτητου οργανισμού διερεύνησης κατά τον χρόνο της τραγωδίας και οι σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση του τόπου της σύγκρουσης αποτελούν στοιχεία που απαιτούν θεσμική και πολιτική λογοδοσία.

Η συζήτηση αυτή αφορά την κυβέρνηση που είχε την ευθύνη της διοίκησης κατά τον χρόνο του δυστυχήματος, αλλά και τις διαχρονικές αδυναμίες του ελληνικού σιδηροδρομικού συστήματος.

Οι τεχνικές διαπιστώσεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους πρόθεση συγκάλυψης ούτε προσδιορίζουν ατομική ποινική ευθύνη.

Αποδεικνύουν, όμως, ότι υπήρξαν σοβαρές αστοχίες σε μια διαδικασία από την οποία εξαρτιόταν η δυνατότητα να απαντηθούν κρίσιμα ερωτήματα για τον θάνατο 57 ανθρώπων.

Αυτό είναι αρκετά σοβαρό ώστε να μην αντιμετωπίζεται ως απλή επικοινωνιακή αντιπαράθεση.

Το συμπέρασμα της σύγκρισης

Η Κόρντομπα δεν αποτελεί παράδειγμα έρευνας χωρίς λάθη.

Τα Τέμπη, όμως, δεν μπορούν να εξισωθούν με την Κόρντομπα μόνο και μόνο επειδή και στην Ισπανία παρουσιάστηκε πρόβλημα με ορισμένα αποδεικτικά υλικά.

Στην ισπανική υπόθεση υπήρξε άμεση κινητοποίηση ανεξάρτητης τεχνικής ομάδας, επιτόπια αυτοψία μέσα σε λίγες ώρες και οργανωμένη συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Στην ελληνική υπόθεση, το επίσημο πόρισμα διαπίστωσε απουσία λειτουργικού ανεξάρτητου φορέα την κρίσιμη στιγμή, ανεπαρκή προστασία του χώρου, καθυστερημένη συλλογή συγκεκριμένων δειγμάτων και απώλεια κρίσιμων πληροφοριών.

Η διαφορά βρίσκεται στα γεγονότα, όχι στα συνθήματα.

Και το ουσιαστικό ερώτημα για την ελληνική Πολιτεία παραμένει: γιατί, μετά από μια τραγωδία 57 νεκρών, δεν εξασφαλίστηκε από την πρώτη στιγμή η πλήρης προστασία των στοιχείων που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διερεύνησή της;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να αντικατασταθεί από τη διαπίστωση ότι λάθη έγιναν και αλλού.