Δένδιας: «Εθνικός ακρωτηριασμός» το τουρκολιβυκό Μνημόνιο – Οι αιχμές που φέρνουν τον Μητσοτάκη σε δύσκολη θέση

Μια δήλωση με ιδιαίτερο πολιτικό βάρος από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια επαναφέρει στο προσκήνιο το τουρκολιβυκό Μνημόνιο και προκαλεί συζήτηση για τα όρια των χειρισμών της κυβέρνησης Μητσοτάκη στα ελληνοτουρκικά. Η κατηγορηματική αναφορά του υπουργού σε «ακρωτηριασμό εθνικής κυριαρχίας» και «απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων» μπορεί να διαβαστεί και ως έμμεση προειδοποίηση προς το Μέγαρο Μαξίμου για οποιαδήποτε μελλοντική υποχώρηση.

Ο Νίκος Δένδιας επέλεξε να τοποθετηθεί με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο απέναντι στο τουρκολιβυκό Μνημόνιο, χρησιμοποιώντας εκφράσεις που υπερβαίνουν τη συνηθισμένη διπλωματική ορολογία.

Η φράση του ότι η Ελλάδα είναι αδύνατον να αποδεχθεί «ακρωτηριασμό εθνικής κυριαρχίας και απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων» δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας ως προς τη δική του θέση.

Ταυτόχρονα, δημιουργεί ένα πολιτικό ερώτημα που αφορά ευθέως τον Κυριάκο Μητσοτάκη: ποια θα είναι τα όρια οποιασδήποτε μελλοντικής συνεννόησης με την Τουρκία και πώς θα αντιμετωπιστούν οι διεκδικήσεις που αποτυπώνονται στο τουρκολιβυκό Μνημόνιο;

Το μήνυμα Δένδια και ο αποδέκτης στο Μαξίμου

Η παρέμβαση του υπουργού Εθνικής Άμυνας αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή προέρχεται από κορυφαίο στέλεχος της ίδιας κυβέρνησης.

Ο Δένδιας δεν περιορίστηκε σε μια γενική καταδίκη της συμφωνίας Τουρκίας και Λιβύης. Περιέγραψε με τους πλέον αυστηρούς όρους τι θα σήμαινε για την Ελλάδα η αποδοχή αξιώσεων που θεωρεί ότι παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Στην πράξη, η δήλωσή του μπορεί να ερμηνευθεί ως πολιτική «κόκκινη γραμμή» που αφορά και τις επιλογές του πρωθυπουργού.

Αν και δεν κατονομάζει τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως αποδέκτη κάποιας προσωπικής επίθεσης, η τοποθέτηση του υπουργού θέτει εκ των προτέρων το πλαίσιο μέσα στο οποίο, κατά τον ίδιο, οφείλει να κινηθεί η ελληνική εξωτερική πολιτική.

Η πολιτική αιχμή είναι συγκεκριμένη: καμία συμφωνία ή διπλωματική διευθέτηση δεν μπορεί να συνεπάγεται παραίτηση από ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

«Παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο»

Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο κύρωσης του τουρκολιβυκού Μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, ο Νίκος Δένδιας υποστήριξε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν δημιουργεί νέα νομική πραγματικότητα.

«Είναι προφανές ότι η κύρωση δεν προσδίδει νομιμότητα στο αποκαλούμενο “τουρκολιβυκό Μνημόνιο”, καθώς δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Με αυτή τη διατύπωση ο υπουργός απορρίπτει την αντίληψη ότι μια εσωτερική διαδικασία κύρωσης μπορεί να νομιμοποιήσει διεθνώς μια συμφωνία που η ελληνική πλευρά θεωρεί αντίθετη προς το Δίκαιο της Θάλασσας.

Το τουρκολιβυκό Μνημόνιο, το οποίο υπογράφηκε το 2019, αποτελεί διαχρονικά σημείο έντονης αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η συμφωνία παραβλέπει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών στη διαμόρφωση θαλάσσιων ζωνών, ενώ η Άγκυρα επιμένει στις δικές της διεκδικήσεις.

Η φράση που ανεβάζει το πολιτικό βάρος

Η πιο ηχηρή αναφορά του υπουργού ήταν εκείνη για τον «εθνικό ακρωτηριασμό».

«Η Ελλάδα είναι αδύνατον να αποδεχθεί ακρωτηριασμό εθνικής κυριαρχίας και απεμπόληση κυριαρχικών δικαιωμάτων», δήλωσε.

Η επιλογή αυτών των λέξεων αποκτά ξεχωριστή σημασία στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

Ο Δένδιας δεν μιλά απλώς για μια διαφωνία επί της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών. Θέτει το ζήτημα ως θέμα εθνικής κυριαρχίας και δικαιωμάτων που δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο παραίτησης.

Επομένως, οποιαδήποτε μελλοντική κυβερνητική επιλογή που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αποδοχή των προβλέψεων του τουρκολιβυκού Μνημονίου θα βρισκόταν αντιμέτωπη και με τη συγκεκριμένη δημόσια τοποθέτηση του υπουργού Εθνικής Άμυνας.

Αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που προσδίδει στη δήλωση εσωτερική πολιτική διάσταση.

Η σύγκριση με την εθνική ιστορία

Η αναφορά σε «ακρωτηριασμό» προσφέρεται για ιδιαίτερα βαριές ιστορικές συγκρίσεις.

Στο πλαίσιο της πολιτικής ερμηνείας της δήλωσης, τίθεται το ερώτημα εάν ενδεχόμενη αποδοχή του τουρκολιβυκού Μνημονίου θα συνιστούσε μια ιστορική υποχώρηση για τη χώρα.

Ωστόσο, πρέπει να διακρίνεται η πολιτική αξιολόγηση από τη νομική πραγματικότητα: η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, τα κυριαρχικά δικαιώματα επί υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ και η εδαφική κυριαρχία δεν αποτελούν ταυτόσημες έννοιες.

Κατά συνέπεια, η σύγκριση με την απώλεια εδαφών μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 αποτελεί πολιτική αναλογία και όχι νομικό συμπέρασμα που διατύπωσε ο ίδιος ο Δένδιας.

Η ουσία της παρέμβασής του, πάντως, παραμένει: ο υπουργός αποκλείει την αποδοχή διεκδικήσεων που, κατά την ελληνική θέση, παραβιάζουν τα δικαιώματα της χώρας.

Η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου ως αντίβαρο

Ο Νίκος Δένδιας επικαλέστηκε και τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου, την οποία είχε υπογράψει ο ίδιος ως υπουργός Εξωτερικών το 2020.

Τη χαρακτήρισε έμπρακτη εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, αντιπαραβάλλοντάς την με το τουρκολιβυκό Μνημόνιο.

Η αναφορά αυτή έχει και προσωπικό πολιτικό βάρος, καθώς ο υπουργός υπενθυμίζει μια από τις σημαντικότερες διπλωματικές πρωτοβουλίες της δικής του θητείας στο υπουργείο Εξωτερικών.

Με αυτόν τον τρόπο συνδέει τη σημερινή θέση του με μια συγκεκριμένη προηγούμενη κυβερνητική επιλογή.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» και η ανησυχία για τη Βεγγάζη

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας εμφανίστηκε εξίσου αυστηρός απέναντι στο τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα διευρύνει συνεχώς τις διεκδικήσεις της και επιχειρεί να εντάξει ελληνικά νησιά και θαλάσσιες περιοχές σε ένα πλαίσιο τουρκικών αξιώσεων.

Παράλληλα, εξέφρασε προβληματισμό για την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή της Βεγγάζης.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί πρόσθετες ανησυχίες για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και ενδέχεται να επηρεάσει και άλλους τομείς, μεταξύ των οποίων οι μεταναστευτικές ροές.

Η νέα Διοίκηση Διαστήματος

Στην ίδια συνέντευξη, ο Νίκος Δένδιας αναφέρθηκε και στον σχεδιασμό για την ενίσχυση των διαστημικών δυνατοτήτων των Ενόπλων Δυνάμεων.

Όπως γνωστοποίησε, η νέα Διοίκηση Διαστήματος προγραμματίζεται να εγκαινιαστεί μέσα στον Δεκέμβριο.

Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει γεωστατικό δορυφόρο στρατιωτικών προδιαγραφών, τρεις δορυφόρους μέσης τροχιάς μέσω ευρωπαϊκού προγράμματος, δορυφόρους ραντάρ σε συνεργασία με την Πολωνία και αστερισμό φωτογραφικών μικροδορυφόρων.

«Για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας μας, θα διαθέτουμε ικανότητα διαστημικής παρουσίας, με εθνικό έλεγχο των επικοινωνιών μας και αστερισμό φωτογραφικών μικροδορυφόρων», ανέφερε.

Οι πρωτοβουλίες αυτές εντάσσονται στον ευρύτερο εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεων και στη μεγαλύτερη αξιοποίηση τεχνολογιών που σχετίζονται με το διάστημα, τον κυβερνοχώρο και την τεχνητή νοημοσύνη.

Το ερώτημα που μένει για τον Κυριάκο Μητσοτάκη

Η παρέμβαση Δένδια έρχεται να προσθέσει μια ισχυρή δημόσια διατύπωση στην ήδη διακηρυγμένη ελληνική αντίθεση απέναντι στο τουρκολιβυκό Μνημόνιο.

Παρότι δεν συνιστά ρητή προσωπική επίθεση στον πρωθυπουργό, οι λέξεις που επέλεξε ο υπουργός αποκτούν πολιτικό βάρος και στο εσωτερικό της κυβέρνησης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης καλείται, στο πλαίσιο της διαχείρισης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, να διατηρήσει σαφή τη θέση της Αθήνας απέναντι σε μια συμφωνία που η Ελλάδα θεωρεί παράνομη.

Και η δημόσια δήλωση του Νίκου Δένδια θέτει ένα ξεκάθαρο όριο: καμία αποδοχή του τουρκολιβυκού Μνημονίου, καμία παραίτηση από κυριαρχικά δικαιώματα.

Αυτό είναι και το ουσιαστικό πολιτικό μήνυμα που μπορεί να διαβαστεί πίσω από τις αυστηρές διατυπώσεις του υπουργού.