Ο πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ, που ίδρυσε δικό του κόμμα και τελικά προσχώρησε στη Νέα Δημοκρατία, επιχειρεί τώρα να αποδείξει ότι η αυτοδυναμία του κυβερνώντος κόμματος είναι πολύ πιθανή. Όμως το επιχείρημα του 30% και του 88% δεν αποδεικνύει αυτοδυναμία, ενώ η προειδοποίηση για εξάμηνο ακυβερνησίας μετατρέπει ένα πιθανό πολιτικό σενάριο σε προεκλογικό φόβητρο.
Υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια στην τελευταία παρέμβαση του Ανδρέα Λοβέρδου: δεν πρόκειται για έναν πολιτικό που υπερασπιζόταν ανέκαθεν τη Νέα Δημοκρατία.
Πρόκειται για έναν πρώην υπουργό του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος διεκδίκησε δύο φορές την ηγεσία του, αποχώρησε από το κόμμα, ίδρυσε τους «Δημοκράτες» και τον Σεπτέμβριο του 2025 προσχώρησε στη Νέα Δημοκρατία.
Μάλιστα, πριν από την προσχώρησή του είχε αποκλείσει δημόσια το ενδεχόμενο συνεργασίας με τη ΝΔ.
Από το «δεν θα πάω στη ΝΔ» στο «η αυτοδυναμία της ΝΔ είναι πολύ πιθανή»
Η πρώτη αντίφαση δεν βρίσκεται στους αριθμούς. Βρίσκεται στην πολιτική διαδρομή του ίδιου του Ανδρέα Λοβέρδου.
Ένας πολιτικός που υπηρέτησε επί χρόνια το ΠΑΣΟΚ, διεκδίκησε την ηγεσία του και στη συνέχεια δημιούργησε δικό του κόμμα, σήμερα υπερασπίζεται τη Νέα Δημοκρατία ως την πολιτική δύναμη που μπορεί να εξασφαλίσει τη σταθερότητα της χώρας.
Και εδώ προκύπτει ένα ερώτημα που δεν μπορεί να παρακαμφθεί: τι ακριβώς άλλαξε;
Η πολιτική του μετακίνηση είναι δεδομένη. Η αιτιολόγησή της, όμως, αξίζει να εξεταστεί.
Τον Σεπτέμβριο του 2025 ο Λοβέρδος υποστήριξε ότι προσχώρησε στη ΝΔ για να υπηρετήσει τη σταθερότητα. Στην ίδια συνέντευξη κλήθηκε να εξηγήσει και παλαιότερη δήλωσή του ότι η Νέα Δημοκρατία εξυπηρετούσε τα καρτέλ σε βάρος των πολλών.
Ο ίδιος επικαλέστηκε μεταγενέστερες κυβερνητικές παρεμβάσεις στους τομείς της ενέργειας και των τραπεζών.
Ωστόσο, η εξήγηση αυτή δεν εξαφανίζει την πολιτική αντίθεση ανάμεσα στις προηγούμενες καταγγελίες του και στη σημερινή του συμπαράταξη με την κυβέρνηση.
Η αλλαγή κόμματος είναι δημοκρατικό δικαίωμα. Η απαίτηση πολιτικής συνέπειας είναι εξίσου θεμιτή.
Το 30%, το 70% και το 88%: Μια αριθμητική που δεν αποδεικνύει αυτοδυναμία
Ο Ανδρέας Λοβέρδος επιτίθεται στο επιχείρημα ότι, εφόσον η ΝΔ συγκεντρώνει περίπου 30%, το υπόλοιπο 70% βρίσκεται απέναντί της.
Απαντά ότι, με την ίδια λογική, ένα κόμμα που συγκεντρώνει 12% έχει απέναντί του το 88%.
Μέχρι εδώ, υπάρχει μια σωστή παρατήρηση: όσοι δεν ψηφίζουν ένα κόμμα δεν αποτελούν αναγκαστικά ενιαίο πολιτικό στρατόπεδο.
Αλλά αυτό δεν είναι απόδειξη αυτοδυναμίας.
Ο Λοβέρδος αντικρούει ένα επιχείρημα για την πολιτική εκπροσώπηση με ένα άλλο επιχείρημα για την πολιτική εκπροσώπηση. Δεν εξηγεί, όμως, πώς το 30% μετατρέπεται σε κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το 88% που δεν επιλέγει ένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν μεταφέρεται στη Νέα Δημοκρατία.
Ούτε η αδυναμία της αντιπολίτευσης να συγκεντρώσει αυτοδύναμη πλειοψηφία δημιουργεί αυτομάτως αυτοδυναμία για το κυβερνών κόμμα.
Το βασικό αριθμητικό κενό παραμένει: πώς θα συγκεντρωθούν οι ψήφοι και οι έδρες που απαιτούνται για αυτοδύναμη κυβέρνηση;
Σε αυτό το ερώτημα η σύγκριση του 70% με το 88% δεν δίνει απάντηση.
Από την αριθμητική στην προσδοκία: «Θα τεθούν τα διλήμματα»
Όταν φτάνει στο ζήτημα της αυτοδυναμίας, ο Λοβέρδος επικαλείται τη δύναμη των προεκλογικών διλημμάτων.
Υποστηρίζει ότι, όσο πλησιάζουν οι κάλπες, οι πολίτες θα κληθούν να επιλέξουν ποιος μπορεί να κυβερνήσει.
Πρόκειται για πολιτική εκτίμηση, όχι για τεκμηριωμένη πρόβλεψη.
Η επίκληση μελλοντικών διλημμάτων δεν δείχνει πόσοι ψηφοφόροι θα μετακινηθούν, προς ποια κατεύθυνση ή για ποιους λόγους.
Δεν αποδεικνύει επίσης ότι οι πολίτες θα αξιολογήσουν την κυβερνητική σταθερότητα ως σημαντικότερη από την ακρίβεια, το εισόδημα, τις δημόσιες υπηρεσίες ή άλλες προτεραιότητές τους.
Με άλλα λόγια, ο Λοβέρδος παρουσιάζει ως πιθανό πολιτικό αποτέλεσμα κάτι που εξαρτάται από μελλοντικές και άγνωστες σήμερα επιλογές των ψηφοφόρων.
Η αυτοδυναμία δεν προκύπτει επειδή ένα κυβερνητικό στέλεχος θεωρεί ότι τα προεκλογικά διλήμματα θα λειτουργήσουν υπέρ του κόμματός του.
«Ούτε ψύλλος στον κόρφο μας»: Η ακυβερνησία ως προεκλογικό φόβητρο
Η δεύτερη μεγάλη πλευρά της παρέμβασής του είναι η προειδοποίηση για ένα ενδεχόμενο εξάμηνο ακυβερνησίας.
Η ανησυχία για παρατεταμένη πολιτική αβεβαιότητα είναι θεμιτή. Μια χώρα χρειάζεται λειτουργικούς θεσμούς, αποφάσεις και συνέχεια στη διοίκηση.
Όμως άλλο η επισήμανση ενός κινδύνου και άλλο η παρουσίασή του ως σχεδόν αναπόφευκτης συνέπειας της μη αυτοδυναμίας.
Η Ελλάδα διαθέτει συνταγματικές διαδικασίες σχηματισμού κυβέρνησης.
Η μη επίτευξη αυτοδυναμίας από το πρώτο κόμμα δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά έξι μήνες χωρίς κυβέρνηση.
Υπάρχει η δυνατότητα κυβερνητικών συνεργασιών, εφόσον τα κόμματα συμφωνήσουν.
Επομένως, το δίλημμα «αυτοδυναμία ή ακυβερνησία» δεν εξαντλεί τις θεσμικά διαθέσιμες επιλογές.
Και εδώ βρίσκεται το προβληματικό σημείο της επιχειρηματολογίας Λοβέρδου: χρησιμοποιεί ένα δυσμενές υποθετικό σενάριο για να ενισχύσει την πολιτική προτίμησή του υπέρ της αυτοδυναμίας.
Η δημοκρατία, όμως, δεν περιορίζεται στην επιλογή ανάμεσα σε μία συγκεκριμένη κυβέρνηση και στο χάος.
Ποιος αποφασίζει τι είναι σταθερότητα;
Ο Λοβέρδος παρουσιάζει τη σταθερότητα ως κεντρικό επιχείρημα της σημερινής του πολιτικής επιλογής.
Αλλά η σταθερότητα δεν είναι αποκλειστικό χαρακτηριστικό ενός κόμματος.
Μια κυβέρνηση μπορεί να είναι μονοκομματική και να αντιμετωπίζει σοβαρές πολιτικές δυσκολίες.
Μια κυβέρνηση συνεργασίας μπορεί να διαθέτει συμφωνημένο πρόγραμμα, σαφή κοινοβουλευτική πλειοψηφία και αποτελεσματική διοίκηση.
Η σταθερότητα εξαρτάται από τους θεσμούς, τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων, τη συνέπεια στην εφαρμογή πολιτικών και τη διατήρηση της κοινοβουλευτικής εμπιστοσύνης.
Δεν αποτελεί τίτλο ιδιοκτησίας της Νέας Δημοκρατίας.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν η σχετική επιχειρηματολογία προέρχεται από έναν πολιτικό που στο παρελθόν υπηρέτησε διαφορετική παράταξη και σήμερα παρουσιάζει την κυβερνητική συνέχεια ως τη βασική εγγύηση σταθερότητας.
Η πολιτική μετακίνηση και το δικαίωμα της κριτικής
Η προσχώρηση του Ανδρέα Λοβέρδου στη Νέα Δημοκρατία είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο ΠΑΣΟΚ.
Στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη είχαν μάλιστα χαρακτηρίσει την κίνησή του ως «εξαργύρωση», διατύπωση που αποτελεί δική τους πολιτική κατηγορία και όχι αποδεδειγμένο κίνητρο του πρώην υπουργού.
Ο Λοβέρδος, από την πλευρά του, υποστήριξε ότι δεν πήγε στη ΝΔ για προσωπικό όφελος αλλά για να προσφέρει στη χώρα.
Αυτές είναι δύο αντίθετες πολιτικές ερμηνείες.
Το τεκμηριωμένο γεγονός είναι ότι ο ίδιος άλλαξε πολιτική κατεύθυνση και σήμερα υποστηρίζει θέσεις που στο παρελθόν δεν υπερασπιζόταν.
Αυτό αρκεί για να τεθεί το ζήτημα της πολιτικής συνέπειας, χωρίς να χρειάζονται εικασίες για προσωπικά κίνητρα.
Το συμπέρασμα: Οι ψήφοι δεν δημιουργούνται με λεκτικά τεχνάσματα
Ο Ανδρέας Λοβέρδος θέτει τρία βασικά επιχειρήματα: ότι το 70% δεν αποτελεί ενιαίο αντικυβερνητικό μέτωπο, ότι τα προεκλογικά διλήμματα μπορούν να ενισχύσουν τη ΝΔ και ότι μια παρατεταμένη ακυβερνησία θα ήταν επικίνδυνη.
Το πρώτο επιχείρημα έχει μια λογική βάση, αλλά δεν αποδεικνύει αυτοδυναμία.
Το δεύτερο αποτελεί εκτίμηση για τη μελλοντική συμπεριφορά των ψηφοφόρων.
Το τρίτο περιγράφει έναν πιθανό κίνδυνο, χωρίς να αποδεικνύει ότι η μη αυτοδυναμία οδηγεί αναγκαστικά σε αυτόν.
Και πίσω από όλα βρίσκεται η πολιτική διαδρομή ενός πρώην υπουργού του ΠΑΣΟΚ, που πέρασε από τη δημιουργία δικού του κόμματος στην ένταξή του στη Νέα Δημοκρατία.
Η μετακίνησή του είναι δικαίωμά του.
Δεν τον απαλλάσσει, όμως, από την υποχρέωση να εξηγεί τις αλλαγές των πολιτικών του θέσεων και να στηρίζει τις σημερινές του εκτιμήσεις σε πειστικά επιχειρήματα.
Γιατί το 30% δεν γίνεται αυτοδυναμία επειδή κάποιος θυμίζει ότι ένα άλλο κόμμα έχει 12%. Και η δημοκρατική επιλογή των πολιτών δεν μπορεί να περιορίζεται σε ένα κατασκευασμένο δίλημμα ανάμεσα στην αυτοδυναμία και στην ακυβερνησία.
Αυτά είναι τα πραγματικά ζητήματα που αφήνει ανοιχτά η παρέμβαση Λοβέρδου.
