Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς της συνιδιοκτησίας προετοιμάζει το υπουργείο Δικαιοσύνης, με τον νέο Κώδικα Ιδιοκτησίας να αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση έως το τέλος του 2026. Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται είναι η αξιοποίηση κλειστών διαμερισμάτων για την εξόφληση οφειλών από κοινόχρηστα, αλλά και η δυνατότητα διαχωρισμού μεγάλων κατοικιών σε μικρότερες.
Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει σήμερα την οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία, με βασικό νομοθέτημα τον Ν. 3741/1929, βρίσκεται μπροστά σε εκτεταμένες αλλαγές.
Όπως ανέφερε ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας, ο νέος Κώδικας Ιδιοκτησίας καταρτίζεται από ειδική Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή του υπουργείου Δικαιοσύνης και θα αντικαταστήσει το ισχύον νομοθετικό καθεστώς, μαζί με τις διάσπαρτες διατάξεις που ρυθμίζουν ζητήματα συνιδιοκτησίας.
Η νομοθετική πρωτοβουλία θα αφορά, μεταξύ άλλων, τη λειτουργία των πολυκατοικιών, το Κτηματολόγιο και πολεοδομικά ζητήματα.
Στόχος του υπουργείου είναι το νομοσχέδιο να παρουσιαστεί για δημόσια διαβούλευση πριν από την ολοκλήρωση του έτους και στη συνέχεια να προωθηθεί στη Βουλή.
Κλειστά διαμερίσματα: Πώς θα μπορούν να νοικιάζονται για οφειλές κοινοχρήστων
Μία από τις σημαντικότερες προτάσεις αφορά τα διαμερίσματα που παραμένουν κλειστά, ενώ οι ιδιοκτήτες τους είναι άγνωστοι ή δεν μπορούν να εντοπιστούν από τη διαχείριση της πολυκατοικίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται να δίνεται στους διαχειριστές η δυνατότητα αξιοποίησης τέτοιων ακινήτων μέσω μίσθωσης, ώστε μέρος των ενοικίων να χρησιμοποιείται για την εξόφληση των οφειλών προς την πολυκατοικία.
Η διαδικασία, ωστόσο, δεν θα μπορεί να πραγματοποιείται με απλή απόφαση του διαχειριστή.
Θα απαιτείται δικαστική απόφαση για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, με αυστηρές προϋποθέσεις.
Η δικαστική απόφαση θα καθορίζει, μεταξύ άλλων, το ύψος του μισθώματος και τον τρόπο αντιμετώπισης πιθανών εξόδων επισκευής ή ανακαίνισης του ακινήτου.
Από το ενοίκιο που θα εισπράττεται θα παρακρατείται το ποσό που απαιτείται για την αποπληρωμή των οφειλών, ενώ το υπόλοιπο θα παρακατατίθεται υπέρ του ιδιοκτήτη.
Εφόσον ο ιδιοκτήτης εντοπιστεί, θα μπορεί να του αποδοθεί το ποσό που έχει παρακατατεθεί για λογαριασμό του.
Ο Ιωάννης Μπούγας ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Προσωπικά, θα προτείνω στην Επιτροπή να εξετάσει το θέμα της διαίρεσης μεγάλων διαμερισμάτων, καθώς και την αξιοποίηση κλειστών διαμερισμάτων με άγνωστους ιδιοκτήτες ή ιδιοκτήτες που δεν έχουν γνωστή διεύθυνση υπό αυστηρούς όρους έπειτα από δικαστική απόφαση που θα εξετάζει κάθε συγκεκριμένη υπόθεση και θα θέτει τις προϋποθέσεις».
Πρόκειται, επομένως, για πρόταση που θα εξεταστεί από τη Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή και όχι για διάταξη που έχει ήδη τεθεί σε ισχύ.
Μεγάλα διαμερίσματα: Εξετάζεται η διαίρεσή τους σε μικρότερες ιδιοκτησίες
Μία ακόμη αλλαγή που προτίθεται να εισηγηθεί ο υφυπουργός Δικαιοσύνης είναι η δυνατότητα διαχωρισμού μεγάλων διαμερισμάτων σε μικρότερες ιδιοκτησίες.
Η πρόταση αφορά περιπτώσεις στις οποίες ένα μεγάλο διαμέρισμα θα μπορούσε να διαιρεθεί σε δύο ή περισσότερες μικρότερες κατοικίες.
Βασική προϋπόθεση θα είναι να επιτρέπεται η συγκεκριμένη μεταβολή από την πολεοδομική νομοθεσία.
Το ζήτημα θα εξεταστεί στο πλαίσιο της συνολικής αναμόρφωσης των κανόνων για την οριζόντια και κάθετη ιδιοκτησία.
Νέο Κληρονομικό Δίκαιο: Τι ανέφερε ο υφυπουργός
Ο Ιωάννης Μπούγας αναφέρθηκε επίσης στη μεταρρύθμιση του Κληρονομικού Δικαίου, η οποία, όπως σημείωσε, τέθηκε σε εφαρμογή στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 με τον Ν. 5303/2026.
Μεταξύ των αλλαγών που παρουσίασε περιλαμβάνονται η προσαρμογή της κληρονομικής διαδοχής στις σύγχρονες μορφές οικογένειας, η ενίσχυση των δικαιωμάτων του επιζώντος συζύγου ή συμβίου και η πρόβλεψη κληρονομικών δικαιωμάτων για συντρόφους εκτός γάμου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Αναφέρθηκε ακόμη στον περιορισμό της έκτασης της νόμιμης μοίρας, με σκοπό να παρέχεται μεγαλύτερη ελευθερία στη διάθεση της περιουσίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις κληρονομικές συμβάσεις, μέσω των οποίων προβλέπεται η δυνατότητα συμφωνίας για τη μελλοντική διαδοχή περιουσίας και παραίτησης από μελλοντικά κληρονομικά δικαιώματα με συμβολαιογραφική πράξη.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στον διαχωρισμό της κληρονομικής από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου, ώστε η ατομική περιουσία του να μην επιβαρύνεται από την κληρονομία.
Δικαστικές αποφάσεις: Από τις 774 στις 357 ημέρες
Στοιχεία για την πορεία απονομής της Δικαιοσύνης παρουσίασε ο υφυπουργός, αναφερόμενος στην εφαρμογή του νέου Δικαστικού Χάρτη.
Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του JustStat του υπουργείου Δικαιοσύνης, ο χρόνος έκδοσης δικαστικών αποφάσεων στα Πρωτοδικεία της χώρας μειώθηκε από τις 774 στις 357 ημέρες.
Παράλληλα, το ποσοστό εκκαθάρισης των υποθέσεων αυξήθηκε από 86,2% το δικαστικό έτος 2023–2024 σε 99,7% το 2024–2025 και στη συνέχεια σε 105,10%.
Για τα τρία μεγαλύτερα Πρωτοδικεία της χώρας, ο υφυπουργός παρουσίασε τα ακόλουθα στοιχεία:
| Πρωτοδικείο | Προηγούμενος χρόνος | Νέος χρόνος |
|---|---|---|
| Αθηνών | 1.148 ημέρες | 478 ημέρες |
| Πειραιά | 425 ημέρες | 233 ημέρες |
| Θεσσαλονίκης | 455 ημέρες | 220 ημέρες |
Στο Πρωτοδικείο Αθηνών το ποσοστό εκκαθάρισης αυξήθηκε από 86% σε 112,7%, στον Πειραιά από 77,20% σε 101,1% και στη Θεσσαλονίκη από 88,90% σε 113,3%.
Ηλεκτρονική πλατφόρμα ανακοπών και εκκρεμείς υποθέσεις
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε και στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ανακοπών, η οποία τέθηκε σε παραγωγική λειτουργία την 1η Σεπτεμβρίου 2026.
Η πλατφόρμα αποσκοπεί στην ταχύτερη εκδίκαση χιλιάδων ανακοπών κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης, για τις οποίες είχαν οριστεί μακρινές δικάσιμοι.
Όπως εξήγησε, η διαδικασία βρίσκεται ήδη στη δεύτερη ομάδα ανακοπών, ενώ έχει δοθεί παράταση για την πρώτη.
Ο σχεδιασμός προβλέπει να έχει ολοκληρωθεί η συζήτηση των συγκεκριμένων υποθέσεων έως το τέλος του 2028.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα ηλεκτρονικής κατάθεσης προτάσεων, προκειμένου να περιοριστεί η επιβάρυνση των γραμματειών των δικαστηρίων.
Νέος Κώδικας Δικηγόρων έως το τέλος Δεκεμβρίου
Για τον νέο Κώδικα Δικηγόρων, ο Ιωάννης Μπούγας ανέφερε ότι το σχετικό νομοσχέδιο προγραμματίζεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μετά τις 15 Νοεμβρίου 2026.
Στη συνέχεια προβλέπεται η κατάθεσή του στη Βουλή, με στόχο να ψηφιστεί έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026.
Ο υφυπουργός αναφέρθηκε επίσης στον νέο Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, σημειώνοντας ότι επιδιώκεται η επίλυση διαφορών μέσα σε εβδομάδες ή ακόμη και ημέρες, αντί για πολυετείς δικαστικές διαδικασίες.
Τι είπε για τις εκλογές και την αυτοδυναμία
Στο πολιτικό σκέλος της συνέντευξής του, ο Ιωάννης Μπούγας υποστήριξε ότι η Νέα Δημοκρατία επιδιώκει την αυτοδυναμία στις επόμενες εκλογές.
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο μετεκλογικών συνεργασιών, ανέφερε:
«Υπό τα σημερινά δεδομένα, δεν είναι πιθανή συνεργασία της ΝΔ με οποιοδήποτε άλλο κόμμα».
Πρόσθεσε ότι η αυτοδυναμία παραμένει, κατά την εκτίμησή του, ρεαλιστικός στόχος για το κυβερνών κόμμα.
