Συντάξεις: Στον «πάγο» μέχρι το 2028 η μείωση της ΕΑΣ – Τι θα κριθεί στις 4 Νοεμβρίου και ποιοι χάνουν έως 600 ευρώ τον μήνα

Για το 2028 φαίνεται να μετατίθεται η ουσιαστική αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία επιβαρύνει περίπου 450.000 συνταξιούχους. Την ίδια ώρα, η 4η Νοεμβρίου 2026 αποτελεί κρίσιμο σταθμό για τη δικαστική εξέταση του τρόπου υπολογισμού της εισφοράς, από την οποία ενδέχεται να προκύψουν σημαντικές εξελίξεις για τις μηνιαίες κρατήσεις και πιθανές διεκδικήσεις αναδρομικών.

Το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η ΕΑΣ. Ο συντελεστής παρακράτησης εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης που υπάγεται στο αντίστοιχο κλιμάκιο και όχι αποκλειστικά στο ποσό που υπερβαίνει το εισοδηματικό όριο.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και μια μικρή αύξηση της μεικτής σύνταξης να οδηγεί σε δυσανάλογη αύξηση της κράτησης.

Γιατί η αλλαγή μεταφέρεται στο 2028

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που περιγράφεται, η ουσιαστική αναμόρφωση της ΕΑΣ δεν αναμένεται να προχωρήσει μέσα στο 2027.

Ακόμη και εάν υπάρξει δικαστική απόφαση εντός του επόμενου έτους, εκτιμάται ότι δεν θα ακολουθήσει άμεσα νομοθετική παρέμβαση.

Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο, οι αλλαγές θα μπορούσαν να δρομολογηθούν από την επόμενη κυβέρνηση, με πιθανή έναρξη εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2028.

Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση και όχι για οριστικά αποφασισμένο χρονοδιάγραμμα.

Αντί για μείωση της ΕΑΣ, επίδομα 400 ευρώ

Η μη αναμόρφωση της εισφοράς για το 2027 συνδέεται με την επιλογή ενίσχυσης του μόνιμου ετήσιου επιδόματος των συνταξιούχων.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάζεται, το ποσό αυξάνεται από τα 300 στα 400 ευρώ, με διεύρυνση των δικαιούχων.

Προβλέπεται κατάργηση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, με διατήρηση των ηλικιακών προϋποθέσεων.

Έτσι, το επίδομα προορίζεται να καλύπτει συνταξιούχους άνω των 65 ετών και δικαιούχους σύνταξης χηρείας άνω των 60 ετών, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Ωστόσο, η ετήσια ενίσχυση και η μείωση της ΕΑΣ δεν είναι ισοδύναμα μέτρα.

Το επίδομα καταβάλλεται μία φορά τον χρόνο, ενώ μια ουσιαστική αναμόρφωση της ΕΑΣ θα μπορούσε να περιορίσει μόνιμα τις μηνιαίες κρατήσεις των συνταξιούχων που επιβαρύνονται.

Ποιοι συνταξιούχοι επιβαρύνονται περισσότερο

Δύο κατηγορίες βρίσκονται στο επίκεντρο του προβλήματος.

Συνταξιούχοι με μεικτές συντάξεις από 1.784 έως 2.080 ευρώ

Στο συγκεκριμένο εύρος, η μετάβαση στο επόμενο κλιμάκιο συνεπάγεται αύξηση του συντελεστή από 3% σε 6%.

Επειδή το ποσοστό εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης, η αλλαγή κλιμακίου μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά μεγαλύτερη παρακράτηση.

Συνταξιούχοι με υψηλές ή περισσότερες από μία κύριες συντάξεις

Περίπου 10.000 συνταξιούχοι με υψηλές μεικτές αποδοχές, άνω των 2.200 ευρώ, ή με άθροισμα κύριων συντάξεων που ξεπερνά τα 3.500 ευρώ, αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα υψηλές κρατήσεις.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μηνιαίες παρακρατήσεις αναφέρεται ότι ξεκινούν από περίπου 220 ευρώ και μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα 500 ή 600 ευρώ.

Σε ετήσια βάση, οι επιβαρύνσεις αυτές αντιστοιχούν σε σημαντική απώλεια εισοδήματος.

Τι θα κριθεί στις 4 Νοεμβρίου

Το κρίσιμο νομικό ερώτημα αφορά τη συνταγματικότητα του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς εάν θα διατηρηθεί η εισφορά, αλλά εάν είναι συνταγματικά ανεκτό να εφαρμόζεται ο συντελεστής στο σύνολο των μεικτών συντάξιμων αποδοχών.

Η εναλλακτική που εξετάζεται είναι η επιβολή της εισφοράς μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το αντίστοιχο όριο.

Ενδεικτικά, για μεικτή σύνταξη 2.000 ευρώ και συντελεστή 6%, η παρακράτηση επί ολόκληρου του ποσού ανέρχεται σε 120 ευρώ τον μήνα.

Εάν, αντίθετα, ο ίδιος συντελεστής εφαρμοζόταν μόνο στο ποσό που υπερβαίνει ένα όριο 1.468 ευρώ, η κράτηση θα διαμορφωνόταν σε περίπου 32 ευρώ.

Το παράδειγμα αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στους δύο τρόπους υπολογισμού, χωρίς να αποτελεί πρόβλεψη για το περιεχόμενο της δικαστικής απόφασης.

Θα προκύψουν αναδρομικά για τους συνταξιούχους;

Μια δικαστική κρίση που θα αμφισβητούσε τη συνταγματικότητα του σημερινού τρόπου υπολογισμού θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νομοθετικές αλλαγές και νέες αξιώσεις επιστροφής κρατήσεων.

Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλοι οι συνταξιούχοι θα λάβουν αυτομάτως αναδρομικά.

Θα πρέπει να προσδιοριστούν η χρονική ισχύς της απόφασης, οι κατηγορίες δικαιούχων και οι διαδικαστικές προϋποθέσεις για οποιαδήποτε διεκδίκηση.

Μέχρι να υπάρξει συγκεκριμένη δικαστική κρίση, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ούτε το ύψος ούτε η περίοδος πιθανών επιστροφών.

Η τριπλή επιβάρυνση στις συντάξεις

Οι συνταξιούχοι που υπόκεινται σε ΕΑΣ αντιμετωπίζουν και τις υπόλοιπες νόμιμες κρατήσεις.

Πέρα από την Εισφορά Αλληλεγγύης, προβλέπεται εισφορά υγειονομικής περίθαλψης 6%, ενώ ακολουθεί και η παρακράτηση φόρου εισοδήματος.

Το τελικό καθαρό ποσό που καταβάλλεται στον συνταξιούχο επηρεάζεται επομένως από περισσότερες από μία επιβαρύνσεις.

Η ΕΑΣ αποτελεί έναν από τους πόρους του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), το οποίο λειτουργεί ως αποθεματικό για τη μακροχρόνια στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, τα αποθεματικά του εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 23 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026.

Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027

Η αλλαγή που προβλέπεται για τις αρχές του 2027 αφορά την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των ορίων της ΕΑΣ.

Με προβλεπόμενη αύξηση συντάξεων 2,8%, τα εισοδηματικά όρια αναμένεται να αυξηθούν αντίστοιχα.

Στόχος είναι να αποφευχθεί η μεταπήδηση συνταξιούχων σε υψηλότερο κλιμάκιο αποκλειστικά λόγω της ετήσιας αύξησης των αποδοχών τους.

Αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται μείωση των συντελεστών της ΕΑΣ ούτε κατάργηση της εισφοράς.

Συνεπώς, για τους περίπου 440.000 έως 450.000 συνταξιούχους που επιβαρύνονται, το 2027 δεν προδιαγράφεται ως χρονιά γενικευμένης ελάφρυνσης από τις συγκεκριμένες κρατήσεις.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η δικαστική εξέλιξη της 4ης Νοεμβρίου, ενώ η πιθανή συνολική αναμόρφωση του συστήματος τοποθετείται, με βάση το εξεταζόμενο σενάριο, στο 2028.