Μητσοτάκης: Μια Ελλάδα γεμάτη επιτυχίες στην εβδομαδιαία ανασκόπηση – Αλλά πού βρίσκεται η καθημερινότητα των πολιτών;

Από τα 1.000 προϊόντα με μειωμένες τιμές μέχρι τα κόκκινα δάνεια, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τις αγροτικές επιδοτήσεις, ο πρωθυπουργός παρουσιάζει έναν εκτενή κυβερνητικό απολογισμό. Η σύγκριση, όμως, των εξαγγελιών με τα πραγματικά αποτελέσματα αναδεικνύει ερωτήματα που η ανασκόπηση αφήνει αναπάντητα.

Με μια εκτενή εβδομαδιαία ανασκόπηση ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζει τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, τις οικονομικές παρεμβάσεις και τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ακρίβεια, τραπεζικό σύστημα, ιδιωτικό χρέος, καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, αγροτικές επιδοτήσεις, Τοπική Αυτοδιοίκηση, δημόσια υγεία, επενδύσεις και αμυντικοί εξοπλισμοί συνθέτουν το κυβερνητικό αφήγημα.

Ο πρωθυπουργός παραδέχεται ότι η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά, παρά τη βελτίωση οικονομικών δεικτών.

Η παραδοχή αυτή αποτελεί και το κεντρικό σημείο της συζήτησης.

Διότι άλλο πράγμα είναι η παρουσίαση κυβερνητικών δράσεων και άλλο η αποτίμηση της αποτελεσματικότητάς τους στην καθημερινότητα.

Ακρίβεια: 1.000 προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές, αλλά πόσο μειώνεται ο λογαριασμός;

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοινώνει την παράταση έως το τέλος του έτους της Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών, με περίπου 1.000 βασικά προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές.

Η ανασκόπηση, ωστόσο, δεν προσδιορίζει το μέσο ποσοστό μείωσης, τη διάρκεια των μειώσεων ανά προϊόν ούτε το συνολικό όφελος για ένα αντιπροσωπευτικό νοικοκυριό.

Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο ζήτημα.

Η ύπαρξη 1.000 προϊόντων σε ένα πρόγραμμα δεν σημαίνει ότι μειώθηκε αντίστοιχα το κόστος του εβδομαδιαίου καλαθιού.

Αν ένα προϊόν έχει ακριβύνει σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια, μια μικρή μείωση σήμερα δεν το επαναφέρει απαραίτητα σε προσιτή τιμή.

Επιπλέον, η επιβράδυνση του πληθωρισμού δεν ισοδυναμεί με επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα.

Για να αξιολογηθεί ουσιαστικά η πρωτοβουλία, χρειάζονται συγκρίσιμα στοιχεία τιμών πριν και μετά την εφαρμογή της, καθώς και πραγματικά δεδομένα για τις αγορές των καταναλωτών.

Ο αριθμός των προϊόντων που συμμετέχουν σε μια πρωτοβουλία δεν αποτελεί από μόνος του μέτρο ανακούφισης των νοικοκυριών.

Κόκκινα δάνεια: Καθάρισαν οι ισολογισμοί των τραπεζών, αλλά τι απέγιναν οι οφειλές;

Ο πρωθυπουργός αναφέρει ότι τα κόκκινα δάνεια των τραπεζών μειώθηκαν από 48,5% το 2016 σε 3,4% το 2026.

Πρόκειται για σημαντική μεταβολή στον τραπεζικό τομέα.

Όμως ο συγκεκριμένος δείκτης αφορά τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα που παραμένουν στους ισολογισμούς των τραπεζών.

Δεν αποτυπώνει το σύνολο των προβληματικών απαιτήσεων που διαχειρίζονται εταιρείες διαχείρισης δανείων.

Ένα μεγάλο μέρος των δανείων μεταφέρθηκε από τις τράπεζες σε επενδυτικά σχήματα και εξακολουθεί να βρίσκεται υπό διαχείριση των servicers.

Συνεπώς, η εξυγίανση του τραπεζικού ισολογισμού δεν ταυτίζεται με την απαλλαγή των δανειοληπτών από τις οφειλές τους.

Ο πολίτης που συνεχίζει να διαπραγματεύεται τη ρύθμιση του δανείου του δεν παύει να έχει χρέος επειδή η απαίτηση μεταφέρθηκε εκτός της τράπεζας.

Αυτή είναι μια ουσιαστική διάκριση που απουσιάζει από την πρωθυπουργική παρουσίαση.

Το σταθερό επιτόκιο 3% και το παράδειγμα των 100.000 ευρώ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρεται στη νέα ρύθμιση για σταθερό επιτόκιο 3% στους ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες που ρυθμίζουν χρέη μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.

Παρουσιάζει μάλιστα παραδείγματα οφέλους που μπορεί να φτάσει τις 20.200 ή τις 28.000 ευρώ για οφειλή 100.000 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής 20 ετών.

Το κρίσιμο στοιχείο βρίσκεται στη λέξη «επιλέξιμοι».

Δεν αφορά κάθε δανειολήπτη με οφειλή 100.000 ευρώ.

Δεν αφορά αυτομάτως όσους έχουν ήδη ρύθμιση, ούτε κάθε περίπτωση ιδιωτικού χρέους.

Η ανασκόπηση δεν αναφέρει πόσοι δανειολήπτες αναμένεται να υπαχθούν στη νέα ρύθμιση, πόσοι θα εξαιρεθούν και ποιο θα είναι το συνολικό οικονομικό όφελος.

Επομένως, το ενδεικτικό παράδειγμα μιας εικοσαετούς αποπληρωμής δεν αρκεί για να περιγράψει το πραγματικό εύρος του μέτρου.

Διαφθορά: Οι συλλήψεις και το ερώτημα της πρόληψης

Ο πρωθυπουργός παρουσιάζει τα αποτελέσματα της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, αναφέροντας περισσότερες από 1.500 υποθέσεις, κατηγορίες σε πάνω από 5.400 πρόσωπα και εξάρθρωση 259 εγκληματικών ομάδων μέσα σε δύο χρόνια.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν τη δραστηριότητα των διωκτικών αρχών.

Δεν αποτυπώνουν, όμως, από μόνα τους πόσες υποθέσεις οδήγησαν σε αμετάκλητες καταδίκες ή πόσο μειώθηκε η συνολική έκταση της οργανωμένης εγκληματικότητας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αναφορά του πρωθυπουργού σε κυκλώματα διαφθοράς που δρούσαν σε δημόσιες υπηρεσίες, πολεοδομίες, εφορίες και άλλους φορείς.

Η αποκάλυψη τέτοιων υποθέσεων αποτελεί σημαντικό αποτέλεσμα ελεγκτικής και αστυνομικής δράσης.

Αναδεικνύει, ταυτόχρονα, την ανάγκη να εξεταστεί πώς λειτουργούσαν οι μηχανισμοί εσωτερικού ελέγχου και γιατί οι συγκεκριμένες πρακτικές δεν είχαν αποτραπεί.

Η αποτελεσματικότητα μιας πολιτικής κατά της διαφθοράς κρίνεται τόσο από τη διερεύνηση των παραβάσεων όσο και από την ικανότητα πρόληψής τους.

Αγροτικές επιδοτήσεις: Οι υποσχέσεις πληρωμών και η πραγματική αγωνία των παραγωγών

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνωρίζει ότι η μετάβαση στο νέο σύστημα αγροτικών επιδοτήσεων δημιούργησε δυσκολίες στους παραγωγούς.

Αναφέρει ότι πληρώνονται περίπου 40.000 δικαιούχοι, ότι οι προκαταβολές θα καταβληθούν έως τις 30 Νοεμβρίου και ότι οι εκκαθαρίσεις θα ακολουθήσουν τον Δεκέμβριο.

Οι ημερομηνίες αυτές αποτελούν συγκεκριμένες κυβερνητικές δεσμεύσεις.

Δεν αποτελούν ακόμη απόδειξη ολοκλήρωσης των πληρωμών.

Για τους αγρότες έχει σημασία πόσοι δικαιούχοι έλαβαν πράγματι τα ποσά τους, πόσοι εξακολουθούν να εκκρεμούν και αν οι καταβολές πραγματοποιήθηκαν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.

Η αναφορά στα κυκλώματα παράνομων επιδοτήσεων δεν απαντά από μόνη της στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νόμιμοι δικαιούχοι.

Η καταπολέμηση της απάτης και η έγκαιρη πληρωμή των παραγωγών αποτελούν δύο παράλληλες υποχρεώσεις της διοίκησης.

Οι 90 κυβερνητικές προτεραιότητες και ο κατώτατος μισθός

Στην ανασκόπηση γίνεται λόγος για 90 κυβερνητικές προτεραιότητες του επόμενου εξαμήνου, μεταξύ των οποίων ο στόχος για κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ έως τις αρχές του 2028.

Η αύξηση του ονομαστικού μισθού είναι μετρήσιμη οικονομική μεταβολή.

Η πραγματική της επίδραση, όμως, εξαρτάται από την εξέλιξη των τιμών και από το διαθέσιμο εισόδημα μετά τις κρατήσεις.

Για έναν εργαζόμενο που αντιμετωπίζει υψηλό ενοίκιο, αυξημένα έξοδα διατροφής και ενέργειας, η αύξηση του μισθού πρέπει να εξετάζεται σε σχέση με το πραγματικό κόστος ζωής.

Το ίδιο ισχύει για τους συνταξιούχους και τα νοικοκυριά με περισσότερα εξαρτώμενα μέλη.

Ο στόχος των 1.000 ευρώ δεν απαντά, από μόνος του, στο ερώτημα πόση αγοραστική δύναμη θα έχει ο εργαζόμενος όταν επιτευχθεί.

Στέγαση: Ο μεγάλος δείκτης που απουσιάζει

Η κυβερνητική ανασκόπηση αναφέρεται στις παρεμβάσεις για τη στέγαση ως μέρος των επόμενων προτεραιοτήτων.

Ωστόσο, τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 καταγράφουν ότι το 26,4% του πληθυσμού της Ελλάδας ζούσε σε νοικοκυριά όπου το συνολικό κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος.

Ο αντίστοιχος μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν 7,7%.

Η Ελλάδα εξακολουθούσε να εμφανίζει τη μεγαλύτερη στεγαστική υπερεπιβάρυνση στην ΕΕ.

Αυτή η πραγματικότητα αναδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης για τις κυβερνητικές παρεμβάσεις.

Δεν αρκεί να ανακοινώνονται προγράμματα στέγασης.

Χρειάζεται να αποτυπώνεται πόσα νοικοκυριά ωφελούνται, πόσες κατοικίες διατίθενται και πώς μεταβάλλεται το πραγματικό κόστος κατοικίας.

Δήμοι: Ανακοινώσεις εκατομμυρίων και οικονομικές εκκρεμότητες

Από το συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε χρηματοδοτήσεις για ανακύκλωση, ενεργειακές οφειλές, σχολικά κτίρια και έργα οδοποιίας.

Ανάμεσα στις ανακοινώσεις περιλαμβάνονται 300 εκατομμύρια ευρώ για έργα ανακύκλωσης και 240 εκατομμύρια ευρώ για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων ενεργειακών οφειλών.

Αναφέρθηκε επίσης σε αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων από 0,75% σε 1%.

Οι εξαγγελίες χρειάζονται συγκεκριμένη αποτίμηση.

Τα 240 εκατομμύρια ευρώ για ληξιπρόθεσμες οφειλές αφορούν την αντιμετώπιση ήδη συσσωρευμένων υποχρεώσεων.

Η αύξηση του τέλους παρεπιδημούντων συνεπάγεται υψηλότερη σχετική επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις που υπάγονται σε αυτό.

Παράλληλα, ορισμένες δεσμεύσεις για ενεργειακές παρεμβάσεις συνδέονται με μελλοντικές συνθήκες, όπως η αποκλιμάκωση της αναταραχής στην αγορά ενέργειας.

Άρα, οι ανακοινώσεις δεν αποτελούν ένα ενιαίο πακέτο άμεσα διαθέσιμων πόρων.

Περιλαμβάνουν διαφορετικές κατηγορίες: χρηματοδοτήσεις έργων, κάλυψη παλαιών υποχρεώσεων, μεταβολές τελών και μελλοντικές δεσμεύσεις.

Οι επενδύσεις και οι νέες θέσεις εργασίας

Ο πρωθυπουργός αναφέρεται σε δέκα επενδυτικά σχέδια συνολικού ύψους 226,2 εκατομμυρίων ευρώ, με κρατική ενίσχυση άνω των 104 εκατομμυρίων ευρώ και περισσότερες από 400 νέες θέσεις εργασίας.

Τα στοιχεία αυτά περιγράφουν τον σχεδιασμό των επενδύσεων.

Για να αξιολογηθεί η απόδοσή τους, χρειάζεται να γνωρίζουμε πόσα από τα έργα ολοκληρώθηκαν, πόσες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν πραγματικά, ποια είναι η διάρκειά τους και ποιες οι αποδοχές των εργαζομένων.

Η ανακοίνωση ενός επενδυτικού σχεδίου δεν ταυτίζεται με την παραγωγική του λειτουργία.

Αντίστοιχα, οι προβλεπόμενες θέσεις εργασίας δεν είναι ακόμη καταγεγραμμένες προσλήψεις.

Όσα δεν χωρούν σε έναν κυβερνητικό απολογισμό

Η εβδομαδιαία ανασκόπηση περιλαμβάνει επίσης πρωτοβουλίες για την ψηφιακή εξυπηρέτηση ασφαλισμένων, την άμυνα, την εκπαίδευση δημοσιογράφων σε εμπόλεμες ζώνες, την αποκατάσταση μνημείων και την επιστροφή ιστορικών κειμηλίων.

Πρόκειται για διαφορετικά πεδία δημόσιας πολιτικής, τα οποία απαιτούν ξεχωριστά κριτήρια αξιολόγησης.

Η επιστροφή πολιτιστικών κειμηλίων, για παράδειγμα, είναι συγκεκριμένο γεγονός.

Η δημιουργία μιας ψηφιακής υπηρεσίας είναι μια διοικητική παρέμβαση που μπορεί να αξιολογηθεί ως προς τη χρήση και την αποτελεσματικότητά της.

Μια μελλοντική αύξηση μισθού ή μια προγραμματισμένη επένδυση, αντίθετα, αποτελεί στόχο που χρειάζεται να υλοποιηθεί.

Η συγκέντρωση όλων αυτών σε έναν απολογισμό δημιουργεί μια εκτενή εικόνα κυβερνητικής δραστηριότητας, αλλά δεν αποτυπώνει αυτομάτως το τελικό αποτέλεσμα κάθε παρέμβασης.

Το ερώτημα που παραμένει

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζει μια σειρά από κυβερνητικές πρωτοβουλίες, αριθμούς και δεσμεύσεις.

Αρκετές από αυτές αφορούν πραγματικές μεταβολές ή συγκεκριμένες δράσεις.

Άλλες βρίσκονται ακόμη στο στάδιο του σχεδιασμού, της εφαρμογής ή της αναμενόμενης ολοκλήρωσης.

Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική.

Η μείωση των κόκκινων δανείων στις τράπεζες δεν σημαίνει ότι εξαλείφθηκαν οι προβληματικές οφειλές.

Η ανακοίνωση μειώσεων σε 1.000 προϊόντα δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι μειώθηκε ουσιαστικά ο συνολικός λογαριασμός του νοικοκυριού.

Οι αριθμοί των αστυνομικών επιχειρήσεων δεν απαντούν πλήρως στο ερώτημα της πρόληψης της διαφθοράς.

Και οι εξαγγελίες για μισθούς, επενδύσεις και επιδοτήσεις δεν ισοδυναμούν με αποτελέσματα πριν από την υλοποίησή τους.

Η ουσιαστική αποτίμηση της κυβερνητικής πολιτικής απαιτεί να εξετάζονται όχι μόνο όσα ανακοινώνονται, αλλά και όσα αλλάζουν στην καθημερινότητα των πολιτών.

Εκεί βρίσκεται το βασικό ερώτημα που αφήνει ανοιχτό η εβδομαδιαία ανασκόπηση.