Σοβαρά ερωτήματα για τους διπλωματικούς χειρισμούς γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI) προκαλούν οι πληροφορίες ότι η Γαλλία απέστειλε ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία, ενημερώνοντας την Άγκυρα για τις έρευνες βυθού που επρόκειτο να πραγματοποιήσει το πλοίο «Abeille Marengo». Το ΠΑΣΟΚ ζητά εξηγήσεις από την ελληνική κυβέρνηση, θέτοντας στο επίκεντρο το κρίσιμο ερώτημα: γνώριζε και είχε εγκρίνει η Αθήνα τη συγκεκριμένη επικοινωνία;
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη διπλωματική βαρύτητα, καθώς οι έρευνες για το υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο πραγματοποιούνται σε μια περιοχή όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις, αμφισβητώντας τις ελληνικές θέσεις για τα κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο γεγονός ότι υπήρξε ενημέρωση της τουρκικής πλευράς. Αφορά κυρίως το περιεχόμενο της επικοινωνίας, τον φορέα που ανέλαβε την πρωτοβουλία και το εάν είχε προηγηθεί συνεννόηση με την ελληνική κυβέρνηση.
Η γαλλική διακοίνωση που προκαλεί ερωτήματα
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η γαλλική πλευρά ενημέρωσε επισήμως την Τουρκία πως το πλοίο «Abeille Marengo» επρόκειτο να ξεκινήσει έρευνες βυθού για την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η επικοινωνία φέρεται να πραγματοποιήθηκε μετά την έκδοση της σχετικής NAVTEX από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, στη ρηματική διακοίνωση υπήρχε διευκρίνιση ότι η ενημέρωση δεν συνιστούσε αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Ωστόσο, παραμένει το ερώτημα γιατί κρίθηκε αναγκαία μια τέτοια διπλωματική κίνηση και ποιος αποφάσισε να πραγματοποιηθεί.
Επρόκειτο για απλή ενημέρωση προς αποφυγή εντάσεων ή για επικοινωνία με διαφορετικό περιεχόμενο;
Η διάκριση είναι ουσιαστική, καθώς μια ενημέρωση δεν ταυτίζεται νομικά ή διπλωματικά με αίτημα χορήγησης άδειας.
Το ακριβές περιεχόμενο της διακοίνωσης αποτελεί επομένως καθοριστικό στοιχείο για την αξιολόγηση της υπόθεσης.
Η θέση Γεραπετρίτη και το ερώτημα για τον ρόλο της Αθήνας
Στο επίκεντρο βρίσκεται και η θέση που έχει διατυπώσει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης ότι η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα για τις συγκεκριμένες έρευνες.
Υπό αυτό το πρίσμα, η πληροφορία περί γαλλικής επικοινωνίας με την Άγκυρα δημιουργεί νέα ερωτήματα.
Γνώριζε το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών ότι επρόκειτο να αποσταλεί η διακοίνωση;
Είχε εγκρίνει το περιεχόμενό της;
Ποιος ανέλαβε την πρωτοβουλία και ποιος ήταν ο ακριβής σκοπός της;
Το κρίσιμο σημείο είναι εάν η ενέργεια πραγματοποιήθηκε με προηγούμενη συνεννόηση με την Αθήνα ή εάν η ελληνική κυβέρνηση ενημερώθηκε εκ των υστέρων.
Το «όλα καλά» του Χακάν Φιντάν και οι τουρκικές αντι-NAVTEX
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της τουρκικής πλευράς.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, ερωτηθείς για το ζήτημα των NAVTEX και των τουρκικών αντι-NAVTEX, φέρεται να δήλωσε ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Παράλληλα, τουρκικές διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι το πρόβλημα που είχε ανακύψει με το καλώδιο και τη NAVTEX έχει επιλυθεί.
Οι αναφορές αυτές δημιουργούν το ερώτημα τι ακριβώς προηγήθηκε σε διπλωματικό επίπεδο και πώς προέκυψε η εικόνα αποκλιμάκωσης που παρουσίασε η Άγκυρα.
Δεν έχει, ωστόσο, τεκμηριωθεί από το διαθέσιμο υλικό ότι η Τουρκία χορήγησε άδεια ή ότι η ελληνική πλευρά αναγνώρισε οποιαδήποτε τουρκική δικαιοδοσία.
ΠΑΣΟΚ: «Η απάντηση της κυβέρνησης δεν μπορεί να είναι η σιωπή»
Στο πολιτικό πεδίο, το ΠΑΣΟΚ ζητά άμεση και αναλυτική ενημέρωση για τις ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν.
Με κοινή δήλωσή τους, ο υπεύθυνος του ΚΤΕ Εξωτερικών του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος και ο αντιπρόεδρος της ευρωομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Γιάννης Μανιάτης, θέτουν συγκεκριμένα ερωτήματα προς την κυβέρνηση.
Ζητούν να αποσαφηνιστεί εάν υπήρξε επικοινωνία της γαλλικής κυβέρνησης ή της γαλλικής εταιρείας με την Τουρκία, ποιος ήταν ο σκοπός της και ποια ακριβώς διατύπωση χρησιμοποιήθηκε.
Παράλληλα, ζητούν να πληροφορηθούν εάν η ελληνική πλευρά γνώριζε και είχε εγκρίνει εκ των προτέρων τόσο την επικοινωνία όσο και το περιεχόμενό της.
«Η απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης ασφαλώς δεν μπορεί να είναι η σιωπή», υπογραμμίζουν χαρακτηριστικά.
Το ΠΑΣΟΚ προαναγγέλλει επίσης την κατάθεση σχετικής ερώτησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επισημαίνοντας ότι το έργο αποτελεί ευρωπαϊκή προτεραιότητα και συνδέεται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ταυτόχρονα, τονίζει ότι η υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης πρέπει να στηρίζεται στο ευρωπαϊκό κεκτημένο και στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η σημασία της διατύπωσης
Η υπόθεση συνδέεται με τη διαχρονική αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα επικαλείται τις δικές της διεκδικήσεις, μεταξύ άλλων και σε συνάρτηση με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, επιχειρώντας να στηρίξει τη θέση ότι διαθέτει δικαιοδοσία σε επίμαχες θαλάσσιες περιοχές.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η ακριβής διατύπωση της φερόμενης γαλλικής διακοίνωσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Εάν επρόκειτο αποκλειστικά για ενημέρωση χωρίς αναγνώριση δικαιοδοσίας, πρόκειται για διαφορετική περίπτωση από εκείνη στην οποία θα είχε ζητηθεί άδεια από τις τουρκικές αρχές.
Η διαφορά αυτή βρίσκεται στον πυρήνα των ερωτημάτων που έχουν τεθεί.
Τα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει η κυβέρνηση
Η πολιτική αντιπαράθεση επικεντρώνεται πλέον στους χειρισμούς της ελληνικής διπλωματίας και στην ανάγκη να αποσαφηνιστούν τα πραγματικά περιστατικά.
Ποιος αποφάσισε την αποστολή της διακοίνωσης προς την Τουρκία;
Ποια ήταν η ακριβής διατύπωση του εγγράφου;
Υπήρξε προηγούμενη έγκριση της Αθήνας;
Και πώς συνδέεται η συγκεκριμένη επικοινωνία με τη στάση που ακολούθησε η τουρκική πλευρά στο ζήτημα των NAVTEX;
Η δημοσιοποίηση των απαντήσεων θα μπορούσε να ξεκαθαρίσει εάν επρόκειτο για μια διαδικαστική διπλωματική ενημέρωση ή εάν προκύπτουν ζητήματα που απαιτούν περαιτέρω πολιτική διερεύνηση.
Το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συνέβη, με ποια συνεννόηση και με ποιο περιεχόμενο, σε ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
