Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος παρουσιάζει ένα νέο σχέδιο προκατασκευασμένων φοιτητικών κατοικιών, περισσότερες από 8.000 θέσεις εστιών που «δρομολογούνται» και δέκα ακόμη στεγαστικές παρεμβάσεις. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: Πόσες προσιτές κατοικίες έχουν ήδη παραδοθεί και πότε θα μπορέσουν οι φοιτητές να εγκατασταθούν στις νέες;
Η επιτυχία ενός παιδιού στο πανεπιστήμιο πρέπει να αποτελεί λόγο χαράς για την οικογένειά του.
Σε αυτό δύσκολα θα διαφωνούσε κανείς με τον Άκη Σκέρτσο.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η πολιτική συζήτηση περνά από την αναγνώριση της αγωνίας των οικογενειών στις συγκεκριμένες λύσεις που παρουσιάζει η κυβέρνηση.
Διότι ο υπουργός Επικρατείας, μιλώντας από τα Χανιά στο 3ο Φόρουμ του Κέντρου του ΟΟΣΑ για τις πληθυσμιακές δυναμικές, παρουσίασε έναν νέο σχεδιασμό για τη φοιτητική στέγη.
Έναν σχεδιασμό που, όπως ο ίδιος αναφέρει, η κυβέρνηση ακόμη «εξετάζει».
Και εδώ βρίσκεται η πρώτη ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην ανακοίνωση και στην πραγματικότητα.
Οι φοιτητές χρειάζονται κατοικίες σήμερα. Το νέο πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της εξέτασης.
Προκατασκευασμένες κατοικίες: Πότε, πού και για πόσους;
Ο Άκης Σκέρτσος προτείνει ένα πρόγραμμα εθνικής κλίμακας με σύγχρονες προκατασκευασμένες κατοικίες.
Η μέθοδος αυτή μπορεί πράγματι να μειώσει τον χρόνο κατασκευής και, υπό κατάλληλες προϋποθέσεις, το κόστος.
Δεν πρόκειται για μια τεχνικά αβάσιμη ιδέα.
Ωστόσο, στην ανακοίνωση δεν προσδιορίζονται βασικά στοιχεία που θα επέτρεπαν την αξιολόγηση της πρότασης.
Πόσες κατοικίες προβλέπεται να δημιουργηθούν;
Σε ποιες πανεπιστημιουπόλεις;
Ποιος θα είναι ο προϋπολογισμός;
Ποιος θα αναλάβει την κατασκευή και τη διαχείριση;
Πόσο θα πληρώνει ο φοιτητής;
Πότε θα παραδοθούν οι πρώτες κατοικίες;
Χωρίς αυτές τις πληροφορίες, δεν μπορούμε ακόμη να μιλάμε για συγκεκριμένο πρόγραμμα υλοποίησης.
Μπορούμε να μιλάμε για μια κυβερνητική πρόταση που βρίσκεται υπό εξέταση.
Και αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία για τις οικογένειες που καλούνται ήδη να πληρώνουν ενοίκιο.
Οι 8.000 θέσεις που «δρομολογούνται» δεν είναι 8.000 διαθέσιμα δωμάτια
Ο υπουργός αναφέρεται σε περισσότερες από 8.000 νέες θέσεις φοιτητικών εστιών σε έξι δημόσια πανεπιστήμια.
Πρόκειται για σημαντικό σχεδιαζόμενο αριθμό.
Αλλά η λέξη που χρησιμοποιεί είναι «δρομολογούνται».
Δεν αναφέρει ότι οι θέσεις έχουν ολοκληρωθεί.
Δεν αναφέρει ότι είναι διαθέσιμες για το τρέχον ακαδημαϊκό έτος.
Δεν παραθέτει χρονοδιάγραμμα παράδοσης ανά πανεπιστήμιο.
Επομένως, οι 8.000 θέσεις δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ήδη λειτουργούσα στεγαστική υποδομή.
Για μια οικογένεια που αναζητά σπίτι για το παιδί της, η διαφορά είναι καθοριστική.
Ένα δωμάτιο που θα παραδοθεί ύστερα από τρία χρόνια δεν καλύπτει τη σημερινή στεγαστική ανάγκη.
Η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει αναλυτικά ποιες εστίες κατασκευάζονται, σε ποιο στάδιο βρίσκεται κάθε έργο και πότε προβλέπεται να φιλοξενηθούν οι πρώτοι φοιτητές.
Η Eurostat καταγράφει το μέγεθος της στεγαστικής πίεσης
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat για το 2025 δείχνουν ότι το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριά όπου το κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 7,7%.
Πρόκειται για δείκτη που αφορά τον συνολικό πληθυσμό και όχι αποκλειστικά τους φοιτητές.
Αποτυπώνει, ωστόσο, το γενικότερο περιβάλλον οικονομικής πίεσης μέσα στο οποίο καλούνται οι ελληνικές οικογένειες να χρηματοδοτήσουν και τη φοιτητική κατοικία.
Η ίδια στατιστική σειρά δείχνει ότι το ελληνικό ποσοστό μειώθηκε από 28,9% το 2024 σε 26,4% το 2025.
Υπάρχει, επομένως, βελτίωση σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, αλλά η στεγαστική υπερεπιβάρυνση παραμένει ιδιαίτερα υψηλή.
Αυτό είναι το πραγματικό μέγεθος της πρόκλησης που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι κυβερνητικές παρεμβάσεις.
«Σπίτι μου ΙΙΙ»: Η ενίσχυση της αγοράς δεν δημιουργεί αυτομάτως νέα σπίτια
Ο Άκης Σκέρτσος ανακοινώνει νέο κύκλο του προγράμματος «Σπίτι μου», με ηλικιακό όριο έως τα 55 έτη και 20.000 δυνητικούς δικαιούχους.
Η δυνατότητα ευνοϊκότερης χρηματοδότησης μπορεί να βοηθήσει συγκεκριμένα νοικοκυριά να αποκτήσουν πρώτη κατοικία.
Υπάρχει, όμως, ένα βασικό οικονομικό ερώτημα.
Τι συμβαίνει όταν αυξάνεται η δυνατότητα αγοράς κατοικίας, χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα ο αριθμός των διαθέσιμων κατοικιών;
Σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά, η ενίσχυση της ζήτησης μπορεί να ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στις τιμές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόγραμμα είναι αναγκαστικά αναποτελεσματικό.
Σημαίνει ότι η επιτυχία του δεν πρέπει να μετριέται μόνο από τον αριθμό των δανείων που χορηγούνται.
Πρέπει να εξετάζονται και οι τιμές των ακινήτων, η πραγματική δυνατότητα αγοράς και η επίδραση στο συνολικό στεγαστικό απόθεμα.
Επίσης, οι 20.000 δυνητικοί δικαιούχοι δεν είναι 20.000 ολοκληρωμένες αγορές κατοικίας.
«Ανακαινίζω»: 500 εκατομμύρια ευρώ, αλλά πότε θα ανοίξουν τα κλειστά σπίτια;
Ο υπουργός παρουσιάζει νέο πρόγραμμα ανακαινίσεων με προϋπολογισμό 500 εκατομμυρίων ευρώ και ενίσχυση έως 36.000 ευρώ.
Στόχος είναι η ανακαίνιση 20.000 παλαιών και κλειστών κατοικιών.
Η ενεργοποίηση αχρησιμοποίητων κατοικιών μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αύξηση της προσφοράς.
Ωστόσο, η ανακοίνωση δεν απαντά σε ορισμένα πρακτικά ερωτήματα.
Πότε θα ανοίξουν οι αιτήσεις;
Ποιοι ιδιοκτήτες θα είναι επιλέξιμοι;
Πότε θα ολοκληρωθούν οι ανακαινίσεις;
Πόσες από τις κατοικίες θα διατεθούν στη μακροχρόνια μίσθωση;
Και με ποιους όρους θα διασφαλιστεί ότι θα παραμείνουν στην αγορά κατοικίας;
Η ανακαίνιση ενός κλειστού διαμερίσματος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αυτό θα διατεθεί με προσιτό ενοίκιο.
Η διαφορά ανάμεσα στην αύξηση της προσφοράς και στην αύξηση της προσιτής προσφοράς είναι καθοριστική.
Κοινωνική αντιπαροχή και πρώην στρατόπεδα: Πόσα σπίτια έχουν παραδοθεί;
Στην ανάρτηση περιλαμβάνονται η αξιοποίηση οκτώ δημόσιων ακινήτων μέσω κοινωνικής αντιπαροχής και η δημιουργία περίπου 2.800 κοινωνικών κατοικιών σε πρώην στρατόπεδα και δημόσια κτίρια.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που μπορούν να αυξήσουν το απόθεμα κοινωνικής κατοικίας, εφόσον υλοποιηθούν.
Όμως ο αριθμός των ακινήτων που προορίζονται για αξιοποίηση δεν ταυτίζεται με τον αριθμό των κατοικιών που είναι έτοιμες να παραδοθούν.
Ούτε ο προγραμματισμός 2.800 κατοικιών σημαίνει ότι αυτές είναι σήμερα διαθέσιμες.
Η κυβέρνηση χρειάζεται να παρουσιάσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και μηχανισμό κατανομής των κατοικιών.
Ποια θα είναι τα εισοδηματικά κριτήρια;
Ποιο θα είναι το ενοίκιο;
Ποιος θα έχει προτεραιότητα;
Και πότε θα εγκατασταθούν οι πρώτοι δικαιούχοι;
Αυτές είναι οι πληροφορίες που μετατρέπουν έναν γενικό σχεδιασμό σε μετρήσιμη δημόσια πολιτική.
Κατάργηση ΕΝΦΙΑ και κίνητρα μετεγκατάστασης: Διαφορετικά μέτρα, διαφορετικά αποτελέσματα
Ο Άκης Σκέρτσος αναφέρεται επίσης στην κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, καθώς και σε κίνητρα μετεγκατάστασης εκτός Αθήνας.
Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν κυρίως τη στήριξη της μόνιμης κατοικίας και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Δεν αποτελούν, όμως, άμεση λύση για τον φοιτητή που χρειάζεται να νοικιάσει κατοικία κοντά στο πανεπιστήμιό του.
Η μείωση ενός φόρου για έναν ιδιοκτήτη σε μικρό οικισμό και η δημιουργία νέας φοιτητικής εστίας στην Αθήνα, στην Πάτρα ή στο Ηράκλειο έχουν διαφορετικό αντικείμενο και διαφορετικούς δικαιούχους.
Η παρουσίασή τους στο ίδιο στεγαστικό πακέτο είναι θεμιτή ως περιγραφή συνολικής πολιτικής.
Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι κάθε μέτρο αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο τη φοιτητική στεγαστική κρίση.
Η πλατφόρμα τιμών και ο νέος φορέας δεν είναι νέες κατοικίες
Στη δέσμη παρεμβάσεων περιλαμβάνονται ένας Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής και μια πλατφόρμα παρακολούθησης τιμών ακινήτων.
Και οι δύο πρωτοβουλίες μπορεί να συμβάλουν στον καλύτερο συντονισμό και στην πληρέστερη πληροφόρηση.
Αλλά πρέπει να αξιολογούνται με βάση το αντικείμενό τους.
Η πλατφόρμα παρακολούθησης τιμών δεν μειώνει από μόνη της τα ενοίκια.
Ο νέος φορέας δεν δημιουργεί αυτομάτως κατοικίες.
Η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί από το αν θα επιταχύνουν πράγματι την υλοποίηση έργων και την εφαρμογή των μέτρων.
Το ίδιο ισχύει για την παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές.
Μπορεί να στηρίξει την οικοδομική δραστηριότητα, αλλά η επίδρασή της στις τελικές τιμές και στην προσιτή κατοικία δεν είναι δεδομένη χωρίς στοιχεία.
Τα 8 δισ. ευρώ και τα 1,5 εκατομμύρια νοικοκυριά
Στο τέλος της ανάρτησής του, ο Άκης Σκέρτσος αναφέρεται σε στεγαστική στρατηγική άνω των 8 δισ. ευρώ, η οποία, όπως υποστηρίζει, στηρίζει ήδη περισσότερα από 1,5 εκατομμύρια νοικοκυριά.
Πρόκειται για δύο ιδιαίτερα μεγάλους αριθμούς.
Ωστόσο, η ανακοίνωση δεν περιλαμβάνει αναλυτική κατανομή των 8 δισ. ευρώ.
Δεν διευκρινίζει πόσα έχουν εκταμιευθεί, πόσα έχουν δεσμευθεί για μελλοντικά έργα και πόσα αφορούν δανειακά εργαλεία ή άλλες μορφές ενίσχυσης.
Αντίστοιχα, δεν εξηγεί πώς υπολογίζονται τα 1,5 εκατομμύρια νοικοκυριά και ποια ακριβώς προγράμματα περιλαμβάνονται στον αριθμό.
Χωρίς αυτή την ανάλυση, δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για το πόσες νέες κατοικίες έχουν δημιουργηθεί ή πόσο έχει μειωθεί το κόστος στέγασης.
Η δημοσιονομική κλίμακα μιας στρατηγικής είναι σημαντική.
Αλλά δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της.
Ο ίδιος ο Σκέρτσος αναγνωρίζει το βασικό πρόβλημα
Η πιο ουσιαστική παραδοχή της ανάρτησης βρίσκεται προς το τέλος.
Ο υπουργός αναγνωρίζει ότι για όποιον δυσκολεύεται σήμερα να πληρώσει το ενοίκιο, οι ανακοινώσεις δεν αρκούν.
Και πράγματι, αυτό είναι το κριτήριο με το οποίο πρέπει να αξιολογηθούν οι εξαγγελίες.
Όχι πόσα προγράμματα περιλαμβάνονται σε μια ανάρτηση.
Όχι πόσες παρεμβάσεις έχουν αριθμηθεί.
Όχι μόνο πόσα χρήματα έχουν προϋπολογιστεί.
Αλλά πόσες προσιτές κατοικίες έχουν διατεθεί, σε ποιους, με ποιο κόστος και σε ποιο χρονικό διάστημα.
Για τη φοιτητική στέγη, ειδικότερα, απαιτείται να γνωρίζουμε πόσες θέσεις εστιών είναι ήδη λειτουργικές, πόσες κατασκευάζονται και πότε θα παραδοθούν.
Το ερώτημα που μένει αναπάντητο
Ο Άκης Σκέρτσος περιγράφει ένα σύνολο στεγαστικών πρωτοβουλιών με διαφορετικό αντικείμενο και διαφορετικό βαθμό ωριμότητας.
Κάποιες μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών.
Άλλες αφορούν τη χρηματοδότηση αγορών, τη φορολογική ελάφρυνση, την ανακαίνιση ή τον διοικητικό συντονισμό.
Το νέο πρόγραμμα προκατασκευασμένων φοιτητικών κατοικιών βρίσκεται ακόμη υπό εξέταση.
Οι περισσότερες από 8.000 θέσεις εστιών παρουσιάζονται ως έργα που δρομολογούνται.
Και οι δέκα πρόσθετες παρεμβάσεις έχουν, κατά τον ίδιο τον υπουργό, διαφορετικά χρονοδιαγράμματα ενεργοποίησης.
Το βασικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η κυβέρνηση διαθέτει σχέδια για τη στεγαστική κρίση. Είναι πότε αυτά τα σχέδια θα μετατραπούν σε διαθέσιμες και οικονομικά προσιτές κατοικίες.
Για τον φοιτητή που αναζητά σήμερα σπίτι, η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο ένας μελλοντικός σχεδιασμός.
Χρειάζεται συγκεκριμένη κατοικία, συγκεκριμένο ενοίκιο και συγκεκριμένη ημερομηνία παράδοσης.
Αυτό είναι το πραγματικό μέτρο αποτελεσματικότητας της στεγαστικής πολιτικής.
