Δημόσιο: Στο ΣτΕ η κράτηση 2% στους μισθούς – Ανοίγει θέμα επιστροφής χρημάτων σε χιλιάδες υπαλλήλους;

Μια σημαντική δικαστική εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο την ειδική εισφορά 2% που παρακρατείται από τις αποδοχές εργαζομένων στο Δημόσιο από το 2011. Το Συμβούλιο της Επικρατείας καλείται πλέον να εξετάσει κρίσιμα νομικά ζητήματα σχετικά με τη συνέχιση της κράτησης, αλλά και με τη δυνατότητα δικαστικής διεκδίκησης χρημάτων που έχουν ήδη παρακρατηθεί.

Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους δημοσίους υπαλλήλους, καθώς αφορά μια υποχρεωτική επιβάρυνση που θεσπίστηκε κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης και εξακολουθεί να εφαρμόζεται.

Με την απόφαση Α771/2026, το Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά απευθύνει τρία προδικαστικά ερωτήματα στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας να αποσαφηνιστούν τόσο η συνταγματικότητα της εισφοράς όσο και η διαδικασία αμφισβήτησής της.

Προσοχή, ωστόσο: Δεν έχει αποφασιστεί κατάργηση της εισφοράς ούτε επιστροφή χρημάτων στους εργαζομένους. Η δικαστική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη.

Πώς ξεκίνησε η υπόθεση

Η δικαστική εξέλιξη προέκυψε έπειτα από προσφυγή δικαστικού λειτουργού, ο οποίος αμφισβήτησε την παρακράτηση της ειδικής εισφοράς 2% από τη μισθοδοσία του Ιουνίου 2025.

Ο προσφεύγων στράφηκε κατά της σχετικής υπηρεσιακής βεβαίωσης του Τμήματος Μισθοδοσίας του υπουργείου Δικαιοσύνης, καθώς και κατά του εκκαθαριστικού σημειώματος της Ενιαίας Αρχής Πληρωμής.

Η αμφισβήτηση αφορούσε την επιβολή και τον υπολογισμό της συγκεκριμένης κράτησης.

Κατά την εξέταση της υπόθεσης, το Διοικητικό Πρωτοδικείο έκρινε ότι ανακύπτουν ζητήματα που πρέπει να διευκρινιστούν από το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο.

Έτσι, η υπόθεση παραπέμπεται στο Συμβούλιο της Επικρατείας μέσω της διαδικασίας των προδικαστικών ερωτημάτων.

Τα τρία ερωτήματα που καλείται να απαντήσει το ΣτΕ

Το πρώτο ερώτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο ένας εργαζόμενος μπορεί να προσφύγει στη Δικαιοσύνη για να αμφισβητήσει την κράτηση και να ζητήσει επιστροφή χρημάτων.

Ειδικότερα, ζητείται να διευκρινιστεί εάν η σχετική αξίωση πρέπει να ασκηθεί με αγωγή ή με προσφυγή.

Το δεύτερο ερώτημα αφορά τις διοικητικές και φορολογικές διαδικασίες που ενδέχεται να απαιτούνται πριν από τη δικαστική διεκδίκηση.

Εξετάζεται, μεταξύ άλλων, εάν χρειάζεται προηγουμένως τροποποιητική φορολογική δήλωση ή δήλωση με επιφύλαξη, καθώς και εάν προβλέπεται ενδικοφανής προσφυγή.

Το τρίτο και ουσιαστικότερο ερώτημα αφορά τη συμβατότητα της εισφοράς με το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Συγκεκριμένα, το ΣτΕ καλείται να εξετάσει εάν η διατήρηση της επιβάρυνσης κατά τον Ιούνιο του 2025 συμβιβάζεται με τις αρχές της ισότητας, της αναλογικότητας και της προστασίας της περιουσίας.

Γιατί η εισφορά αντιμετωπίζεται ως φόρος

Ένα από τα σημαντικότερα νομικά ζητήματα αφορά τον χαρακτήρα της εισφοράς.

Το Διοικητικό Πρωτοδικείο επισημαίνει ότι πρόκειται για υποχρεωτική χρηματική επιβάρυνση που καταβάλλεται στο κράτος χωρίς να συνδέεται με συγκεκριμένο ατομικό αντάλλαγμα προς τον εργαζόμενο.

Με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά, προσεγγίζει την εισφορά ως φόρο.

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επηρεάζει τη δικαστική διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί για την αμφισβήτηση της παρακράτησης.

Παράλληλα, συνδέεται με το ερώτημα εάν η επιβάρυνση συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων εξακολουθεί να δικαιολογείται υπό το ισχύον συνταγματικό πλαίσιο.

Πόσα χρήματα χάνουν κάθε μήνα οι δημόσιοι υπάλληλοι

Η εισφορά προβλέπεται από το άρθρο 38 του νόμου 3986/2011 και υπολογίζεται με συντελεστή 2% επί των αποδοχών που υπάγονται στη συγκεκριμένη κράτηση.

Για να γίνει κατανοητή η οικονομική επιβάρυνση, ακολουθούν ενδεικτικά παραδείγματα.

Τα ποσά είναι ενδεικτικά και προϋποθέτουν ότι οι αναγραφόμενες αποδοχές υπόκεινται εξ ολοκλήρου στην εισφορά.

Το πραγματικό ποσό κάθε εργαζομένου προκύπτει από τη βάση υπολογισμού που εμφανίζεται στη μισθοδοσία του.

Μπορούν να επιστραφούν χρήματα από προηγούμενα χρόνια;

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που προκύπτουν από τη δικαστική εξέλιξη.

Εάν το Συμβούλιο της Επικρατείας κρίνει ότι η συνέχιση της εισφοράς κατά τον επίμαχο χρόνο δεν είναι συμβατή με το Σύνταγμα ή το ευρωπαϊκό δίκαιο προστασίας δικαιωμάτων, θα μπορούσε να επηρεαστεί η αντιμετώπιση σχετικών δικαστικών αξιώσεων.

Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν συνεπάγεται αυτόματη επιστροφή όλων των χρημάτων που έχουν παρακρατηθεί από το 2011.

Θα πρέπει να εξεταστούν η ακριβής έκταση της δικαστικής κρίσης, η διαδικασία διεκδίκησης και οι κανόνες παραγραφής που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση.

Επομένως, δεν μπορεί σήμερα να προσδιοριστεί κάποιο ενιαίο ποσό αναδρομικών που θα δικαιούνται οι δημόσιοι υπάλληλοι.

Τι ισχύει σήμερα για την κράτηση 2%

Μέχρι να υπάρξει διαφορετική νομοθετική ή δικαστική εξέλιξη με τις αντίστοιχες έννομες συνέπειες, η ειδική εισφορά εξακολουθεί να εφαρμόζεται στους εργαζομένους που υπάγονται στο σχετικό καθεστώς.

Η απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Πειραιά δεν καταργεί την κράτηση.

Αντίθετα, θέτει ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας συγκεκριμένα ερωτήματα, η απάντηση στα οποία θα έχει σημασία για την περαιτέρω εξέλιξη της υπόθεσης.

Τι πρέπει να προσέξουν οι εργαζόμενοι

Οι δημόσιοι υπάλληλοι μπορούν να ελέγξουν τα εκκαθαριστικά της μισθοδοσίας τους, ώστε να διαπιστώσουν το ποσό που παρακρατείται κάθε μήνα για την ειδική εισφορά 2%.

Όσοι εξετάζουν το ενδεχόμενο δικαστικής διεκδίκησης θα πρέπει να λάβουν εξειδικευμένη νομική ενημέρωση, καθώς η κατάλληλη διαδικασία αποτελεί ακριβώς ένα από τα ζητήματα που έχουν τεθεί στο ΣτΕ.

Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι η νομιμότητα της συνέχισης της εισφοράς 2% τίθεται πλέον προς εξέταση στο ανώτατο διοικητικό δικαστήριο.

Η απάντηση του Συμβουλίου της Επικρατείας θα καθορίσει το επόμενο στάδιο της δικαστικής υπόθεσης και ενδέχεται να επηρεάσει την αντιμετώπιση αντίστοιχων διεκδικήσεων.