Υπάρχουν στιγμές που η δημόσια συζήτηση καταφέρνει να επικεντρώνεται στο λιγότερο σημαντικό και να το μετατρέπει περίπου σε μείζον ζήτημα.
Και κάπως έτσι, από όλα όσα μπορεί κανείς να σχολιάσει γύρω από μια μεγάλη θρησκευτική και κοινωνική εκδήλωση στην Κεφαλονιά, μπορεί να φτάσουμε να συζητάμε για το αν ένας αιρετός φορούσε γραβάτα, αν είχε σηκωμένα τα μανίκια του ή αν τα γυαλιά ηλίου του ήταν κρεμασμένα στο πουκάμισο.
Είναι ασφαλώς δικαίωμα του καθενός να θεωρεί περισσότερο κομψό ένα κοστούμι με γραβάτα.
Είναι επίσης απολύτως θεμιτό να πιστεύει ότι στις επίσημες εκδηλώσεις πρέπει να υπάρχει ένας βαθμός επισημότητας.
Από εκεί όμως μέχρι να συνδέουμε το αν κάποιος σέβεται τον Άγιο Γεράσιμο, την Εκκλησία ή τον θεσμικό του ρόλο με το αν φόρεσε γραβάτα, υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Και ίσως είναι ώρα να ξεχωρίσουμε την παράδοση από την τυπολατρία.
Η γραβάτα δεν αποτελεί πιστοποιητικό σεβασμού
Τι ακριβώς σημαίνει «σωστό ντύσιμο» σε μια θρησκευτική τελετή;
Υπάρχει πράγματι ένα όριο ευπρέπειας. Κανείς δεν θα υποστήριζε ότι κάθε εμφάνιση είναι κατάλληλη για κάθε περίσταση.
Όμως ένα καθαρό πουκάμισο χωρίς γραβάτα, ακόμη και με σηκωμένα μανίκια μέσα στον Αύγουστο, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί προσβολή.
Πολύ περισσότερο δεν μπορεί να αποτελέσει ασφαλές μέτρο του σεβασμού που αισθάνεται κάποιος.
Ο σεβασμός φαίνεται πρωτίστως στη συμπεριφορά.
Στη στάση μέσα στον χώρο.
Στην ευγένεια.
Στο αν αντιλαμβάνεται κανείς πού βρίσκεται και γιατί βρίσκεται εκεί.
Δεν υπάρχει κάποιο μαγικό χαρακτηριστικό στη γραβάτα που μεταμορφώνει αυτομάτως τον άνθρωπο που τη φορά σε περισσότερο ευλαβή, σοβαρό ή θεσμικά υπεύθυνο πολίτη.
Οι εποχές αλλάζουν – και μαζί τους αλλάζει και η έννοια της επισημότητας
Πριν από μερικές δεκαετίες, η εικόνα ενός πολιτικού σε επίσημη εκδήλωση χωρίς κοστούμι και γραβάτα θα προκαλούσε πιθανότατα εντύπωση.
Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Το πρωτόκολλο έχει γίνει περισσότερο χαλαρό.
Η γραβάτα έχει πάψει να αποτελεί υποχρεωτικό στοιχείο ακόμη και σε αρκετές θεσμικές περιστάσεις.
Πολιτικοί, δήμαρχοι, υπουργοί και επικεφαλής οργανισμών εμφανίζονται πλέον συχνά χωρίς αυτήν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργήθηκε η έννοια της επίσημης εμφάνισης.
Σημαίνει ότι η επίσημη εμφάνιση του 2026 δεν είναι υποχρεωτικά ίδια με εκείνη του 1986.
Και αυτό δεν αποτελεί ούτε παρακμή ούτε έλλειψη σεβασμού.
Είναι κοινωνική εξέλιξη.
Άλλο ευπρέπεια και άλλο ενδυματολογική αστυνομία
Εδώ βρίσκεται η ουσιαστική διαχωριστική γραμμή.
Ναι στην ευπρέπεια.
Ναι στον σεβασμό της περίστασης.
Ναι στην επίγνωση ότι όταν ένας αιρετός βρίσκεται στην πρώτη σειρά των επισήμων δεν εκπροσωπεί μόνο τον εαυτό του.
Αλλά από εκεί και πέρα χρειάζεται μέτρο.
Διότι αν αρχίσουμε να αξιολογούμε τη θεσμική επάρκεια των αιρετών από το αν φορούν γραβάτα, πόσο έχουν σηκώσει το μανίκι ή πού έχουν τοποθετήσει τα γυαλιά ηλίου, τότε πολύ εύκολα χάνουμε την ουσία.
Ο πολίτης δικαιούται να απαιτεί από τον αιρετό να είναι αποτελεσματικός.
Να είναι συνεπής.
Να εργάζεται.
Να λογοδοτεί.
Να συμπεριφέρεται με αξιοπρέπεια.
Το αν τα γυαλιά βρίσκονται στην τσέπη ή κρέμονται από το πουκάμισο δύσκολα μπορεί να μπει στην ίδια κατηγορία.
Και τι ακριβώς σημαίνει «επίσημος» σήμερα;
Υπάρχει μάλιστα μια ενδιαφέρουσα αντίφαση.
Θέλουμε τους πολιτικούς κοντά στους πολίτες.
Τους κατηγορούμε όταν εμφανίζονται αποκομμένοι, υπερβολικά στημένοι και εγκλωβισμένοι στο πρωτόκολλο.
Ζητάμε πιο άμεση πολιτική συμπεριφορά και λιγότερες αποστάσεις.
Και όταν ένας αιρετός εμφανιστεί χωρίς την παραδοσιακή «στολή» του πολιτικού, ανακαλύπτουμε ξανά την ανάγκη του αυστηρού πρωτοκόλλου.
Δεν γίνεται να τα θέλουμε όλα ταυτόχρονα.
Η σοβαρότητα ενός θεσμικού προσώπου δεν βρίσκεται στο ύφασμα γύρω από τον λαιμό του.
Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ασκεί τα καθήκοντά του.
Ο Άγιος Γεράσιμος είναι πολύ μεγαλύτερος από μια συζήτηση για γραβάτες
Και υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικότερο.
Η γιορτή του Αγίου Γερασίμου αποτελεί για την Κεφαλονιά μια από τις σημαντικότερες στιγμές της χρονιάς.
Έχει θρησκευτική σημασία.
Έχει ιστορικό βάθος.
Έχει κοινωνική διάσταση.
Συγκεντρώνει χιλιάδες ανθρώπους και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας του νησιού.
Αξίζει πραγματικά αυτή η ημέρα να μετατρέπεται σε πεδίο σχολιασμού για το αν κάποιος φορούσε γραβάτα;
Πολύ περισσότερο όταν δεν μιλάμε για κάποια προκλητική ή αντικειμενικά ακατάλληλη εμφάνιση, αλλά για διαφορετική αντίληψη περί επισημότητας;
Η παράδοση προστατεύεται όταν αντιλαμβανόμαστε την ουσία της.
Όχι όταν μετατρέπουμε τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της σε απαράβατους κανόνες.
Το ίδιο ισχύει και για τα αξιώματα
Από την άλλη πλευρά, όταν συζητάμε για θεσμικές ιδιότητες, τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Εκεί η ακρίβεια έχει πραγματική σημασία.
Άλλο αντιδήμαρχος.
Άλλο πρώην αντιδήμαρχος.
Άλλο αναπληρωτής δημάρχου.
Άλλο αιρετός χωρίς συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο.
Οι αρμοδιότητες δεν αποτελούν θέμα αισθητικής ή προσωπικής άποψης.
Καθορίζονται από αποφάσεις και έχουν διοικητικές συνέπειες.
Επομένως, είναι απολύτως σωστό να γνωρίζει ο πολίτης ποιος έχει ποια αρμοδιότητα στον Δήμο Σάμης ή σε οποιονδήποτε άλλο Δήμο.
Όχι όμως για να δημιουργούνται εντυπώσεις περί «μπουρδουκλώματος», αλλά για να υπάρχει πραγματική λογοδοσία.
Οι αλλαγές προσώπων δεν σημαίνουν απαραίτητα διοικητική σύγχυση
Οι δημοτικές διοικήσεις αλλάζουν αρμοδιότητες.
Αντιδήμαρχοι αντικαθίστανται.
Χαρτοφυλάκια μεταφέρονται.
Αναπληρωτές δήμαρχοι ορίζονται.
Αυτό συμβαίνει σε Δήμους ολόκληρης της χώρας.
Μια αλλαγή λοιπόν δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη αναστάτωσης.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο απλό:
Λειτουργεί καλύτερα ή χειρότερα ο Δήμος μετά τις αλλαγές;
Αυτό ενδιαφέρει τον δημότη.
Ποιος έχει τα έργα και τι έκανε με αυτά.
Ποιος έχει την καθημερινότητα και ποιο είναι το αποτέλεσμα.
Ποιος είναι υπεύθυνος για την καθαριότητα και αν η περιοχή είναι καθαρή.
Ποιος έχει την πολιτική ευθύνη όταν κάτι καθυστερεί.
Αυτά αξίζουν πραγματική πολιτική συζήτηση.
Ας κρίνουμε τους αιρετούς για εκείνα που πραγματικά έχουν σημασία
Η σάτιρα ασφαλώς έχει θέση στη δημόσια ζωή.
Και πολλές φορές μπορεί να φωτίσει προβλήματα καλύτερα από ένα βαρύ πολιτικό κείμενο.
Αλλά όταν περνάμε από τη σάτιρα στην πολιτική αξιολόγηση, τα κριτήρια πρέπει να αλλάζουν.
Ένας δήμαρχος ή ένας αντιδήμαρχος πρέπει να κρίνεται για το έργο του.
Ένας δημοτικός σύμβουλος για τη συνέπειά του.
Μια Δημοτική Αρχή για την αποτελεσματικότητά της.
Μια αντιπολίτευση για τις προτάσεις της.
Και όλοι μαζί για το αν υπηρετούν πραγματικά τον τόπο.
Αν θέλουμε να είμαστε αυστηροί μαζί τους, υπάρχουν πολύ σημαντικότερα πράγματα για τα οποία μπορούμε να είμαστε αυστηροί.
Οι δρόμοι.
Η καθαριότητα.
Τα έργα.
Η ύδρευση.
Οι δημόσιοι χώροι.
Ο τουρισμός.
Η καθημερινότητα.
Οι καθυστερήσεις.
Η διαφάνεια.
Η αποτελεσματικότητα.
Εκεί πρέπει να είναι ψηλά ο πήχης.
Λιγότερη τυπολατρία, περισσότερη ουσία
Το Αργοστόλι, η Σάμη και ολόκληρη η Κεφαλονιά δεν έχουν ανάγκη από περισσότερη ενδυματολογική αυστηρότητα.
Έχουν ανάγκη από καλύτερη διοίκηση.
Από αιρετούς που ξέρουν τις αρμοδιότητές τους και τις ασκούν.
Από καθαρές ευθύνες.
Από αποτελέσματα που μπορούν να αξιολογηθούν.
Και ασφαλώς από ανθρώπους που όταν εκπροσωπούν έναν θεσμό γνωρίζουν ότι πρέπει να συμπεριφέρονται με τον ανάλογο σεβασμό.
Αλλά σεβασμός και γραβάτα δεν είναι συνώνυμα.
Όπως δεν είναι συνώνυμα το κοστούμι και η σοβαρότητα.
Μπορεί κάποιος να είναι άψογα ντυμένος και θεσμικά ανεπαρκής.
Και μπορεί κάποιος άλλος να έχει σηκώσει τα μανίκια του και να σέβεται απολύτως τον χώρο, την τελετή και τους ανθρώπους γύρω του.
Αν λοιπόν θέλουμε πραγματικά να αναβαθμίσουμε τον δημόσιο διάλογο, ας ξεκινήσουμε από τα δύσκολα.
Ας απαιτήσουμε από τους αιρετούς να έχουν τα μανίκια σηκωμένα στη δουλειά.
Και αν στην εκκλησία η γραβάτα έμεινε τελικά στο σπίτι, μάλλον αυτό είναι από τα μικρότερα προβλήματα που έχουμε να λύσουμε.
