Η συζήτηση για τα Airbnb στο Αργοστόλι έχει αρχίσει να αποκτά όλα τα χαρακτηριστικά που συνήθως αποκτούν οι δημόσιες συζητήσεις όταν ένα πραγματικό πρόβλημα συναντά μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, κοινωνικές ανάγκες και διαφορετικές αντιλήψεις.
Από τη μία ακούγεται ότι η βραχυχρόνια μίσθωση έχει αποκτήσει τέτοια έκταση ώστε να επιβαρύνει τις υποδομές μιας μικρής πόλης, μεταφέροντας ουσιαστικά δημόσιο κόστος στους κατοίκους.
Από την άλλη, ιδιοκτήτες και άνθρωποι της αγοράς απαντούν ότι τα Airbnb φέρνουν χρήματα, στηρίζουν δεκάδες επαγγέλματα, πληρώνουν φόρους και δημιουργούν κατανάλωση που επιστρέφει στην τοπική οικονομία.
Ποιος έχει δίκιο;
Σε ένα βαθμό, και οι δύο.
Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη συζήτηση πιο δύσκολη — αλλά και πολύ πιο ενδιαφέρουσα.
Πρώτα απ’ όλα: ξέρουμε πραγματικά πόσα Airbnb έχει το Αργοστόλι;
Εδώ βρίσκεται το πρώτο πρόβλημα.
Έχει χρησιμοποιηθεί ο αριθμός των 343 ενεργών καταχωρήσεων, προερχόμενος από την AirROI.
Όμως η ίδια πλατφόρμα εμφανίζει διαφορετικές γεωγραφικές καταχωρήσεις για το «Argostoli», με διαφορετικό αριθμό ακινήτων.
Αυτό σημαίνει ότι πριν χρησιμοποιήσουμε τα 343 καταλύματα ως δεδομένο για την πόλη του Αργοστολίου, πρέπει να γνωρίζουμε ποια ακριβώς γεωγραφική περιοχή περιλαμβάνει το συγκεκριμένο dataset.
Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.
Εάν μέσα στον αριθμό περιλαμβάνονται καταλύματα εκτός του στενού πολεοδομικού ιστού, τότε δεν μπορείς να πάρεις τη συνολική δυναμικότητά τους και να τη συγκρίνεις απευθείας με τους περίπου 11.000 μόνιμους κατοίκους της πόλης.
Συγκρίνεις διαφορετικές γεωγραφικές οντότητες.
Άρα πριν φωνάξουμε ότι «τα Airbnb μπορούν να φιλοξενήσουν πάνω από το 10% του πληθυσμού του Αργοστολίου», πρέπει πρώτα να απαντήσουμε:
Πόσα από αυτά βρίσκονται πραγματικά μέσα στην πόλη;
Το Αργοστόλι του Αυγούστου δεν έχει 11.000 ανθρώπους
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη.
Το Αργοστόλι των 10.982 μόνιμων κατοίκων είναι μια στατιστική πραγματικότητα.
Δεν είναι όμως η πραγματικότητα ενός πρωινού του Αυγούστου.
Την τουριστική περίοδο η πόλη εξυπηρετεί πολύ περισσότερους ανθρώπους.
Εργαζόμενους της σεζόν.
Παραθεριστές.
Τουρίστες ξενοδοχείων.
Επισκέπτες βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Κατοίκους από ολόκληρη την Κεφαλονιά που κατεβαίνουν στο Αργοστόλι για εργασία, υπηρεσίες, ψώνια, γιατρούς, τράπεζες, εστίαση ή διασκέδαση.
Τουρίστες που διαμένουν στη Λάσση, στη Σκάλα, στον Κατελειό ή αλλού και επισκέπτονται την πρωτεύουσα.
Και φυσικά τους ημερήσιους επισκέπτες.
Επομένως η πραγματική πίεση που δέχεται η πόλη δεν μπορεί να υπολογιστεί απλώς ως:
μόνιμοι κάτοικοι + επισκέπτες Airbnb.
Το Αργοστόλι λειτουργεί ως διοικητικό, εμπορικό και οικονομικό κέντρο πολύ μεγαλύτερου πληθυσμού από αυτόν που καταγράφει η απογραφή μέσα στα όριά του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα Airbnb δεν προσθέτουν πίεση.
Σημαίνει ότι δεν είναι οι μόνοι που την προκαλούν.
Ναι, ο τουρισμός κοστίζει στην πόλη
Από την άλλη πλευρά, θα ήταν εξίσου λάθος να κάνουμε πως δεν υπάρχει πρόβλημα.
Κάθε επιπλέον άνθρωπος που βρίσκεται στην πόλη χρειάζεται υποδομές.
Παράγει απορρίμματα.
Καταναλώνει νερό.
Χρησιμοποιεί το αποχετευτικό σύστημα.
Κινείται στους δρόμους.
Χρειάζεται χώρο στάθμευσης.
Χρησιμοποιεί δημόσιους χώρους.
Και όλα αυτά κορυφώνονται ακριβώς την περίοδο που το Αργοστόλι βρίσκεται στα όριά του.
Όποιος έχει προσπαθήσει να κινηθεί ή να παρκάρει στην πόλη τον Αύγουστο δεν χρειάζεται στατιστική μελέτη για να αντιληφθεί ότι υπάρχει πρόβλημα χωρητικότητας.
Άρα ναι:
ο τουρισμός δημιουργεί κόστος για τις δημόσιες υποδομές.
Αλλά εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη λέξη.
Ο τουρισμός.
Όχι αποκλειστικά το Airbnb.
Γιατί το ίδιο απορριμματοφόρο εξυπηρετεί τον επισκέπτη ενός ξενοδοχείου και τον επισκέπτη ενός Airbnb.
Τον ίδιο δρόμο χρησιμοποιεί το ενοικιαζόμενο αυτοκίνητο και των δύο.
Την ίδια θέση στάθμευσης διεκδικούν.
Το ίδιο νερό καταναλώνουν.
Αν λοιπόν θέλουμε να συζητήσουμε για την τουριστική πίεση, ας συζητήσουμε για ολόκληρο το τουριστικό μοντέλο της πόλης.
Όχι για έναν μόνο τύπο καταλύματος.
Αλλά τα χρήματα δεν εξαφανίζονται
Εδώ υπάρχει και η άλλη μεγάλη αλήθεια.
Ο τουρίστας που μένει σε Airbnb δεν αφήνει μόνο σκουπίδια.
Αφήνει και χρήματα.
Πίνει καφέ.
Τρώει.
Ψωνίζει.
Νοικιάζει αυτοκίνητο.
Παίρνει ταξί.
Βάζει βενζίνη.
Πηγαίνει σε παραλίες και δραστηριότητες.
Αγοράζει προϊόντα.
Χρησιμοποιεί υπηρεσίες.
Και το ίδιο συμβαίνει με το εισόδημα του ιδιοκτήτη.
Δεν υπάρχει κάποια οικονομική μαύρη τρύπα στην οποία εξαφανίζονται τα χρήματα μόλις πληρωθεί μια βραχυχρόνια μίσθωση.
Τα ακίνητα χρειάζονται καθαρισμό.
Χρειάζονται συντήρηση.
Υδραυλικούς.
Ηλεκτρολόγους.
Ελαιοχρωματιστές.
Λογιστές.
Εξοπλισμό.
Έπιπλα.
Κλιματιστικά.
Λευκά είδη.
Ανακαινίσεις.
Και ασφαλώς μέρος του εισοδήματος των ιδιοκτητών επιστρέφει στην αγορά μέσω της προσωπικής τους κατανάλωσης.
Αυτό είναι οικονομική δραστηριότητα.
Και μάλιστα σε ένα νησί που βασίζει σημαντικό μέρος της οικονομίας του στον τουρισμό.
«Ιδιωτικό κέρδος – δημόσιο κόστος»; Πολύ απλοϊκό
Γι’ αυτό θεωρώ υπερβολικά απλουστευτική τη θέση ότι το Airbnb παράγει «ιδιωτικό έσοδο» ενώ το κόστος το πληρώνουν οι δημότες.
Υπάρχει ιδιωτικό έσοδο.
Υπάρχει δημόσιο κόστος.
Υπάρχει όμως επίσης φορολογία.
Υπάρχουν τέλη και υποχρεώσεις ανάλογα με τη μορφή της δραστηριότητας.
Υπάρχει το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση, το οποίο επιβαρύνει τον επισκέπτη και αποδίδεται στη Φορολογική Διοίκηση.
Υπάρχει φορολόγηση του εισοδήματος από τη βραχυχρόνια μίσθωση.
Υπάρχει, στις περιπτώσεις που η δραστηριότητα ασκείται επιχειρηματικά, και διαφορετικό φορολογικό πλαίσιο.
Και υπάρχει φυσικά η ευρύτερη οικονομική δραστηριότητα που δημιουργείται γύρω από κάθε επισκέπτη.
Το εάν όλα αυτά αντισταθμίζουν πλήρως το δημόσιο κόστος είναι άλλη συζήτηση.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το ερώτημα που αξίζει πραγματικά να απαντηθεί.
Το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι ίσως τα σκουπίδια – είναι η κατοικία
Κατά τη γνώμη μου, όμως, υπάρχει ένα πολύ σοβαρότερο θέμα από το αν ένας τουρίστας Airbnb παράγει περισσότερα ή λιγότερα απορρίμματα.
Η κατοικία.
Εάν η μεγάλη απόδοση της βραχυχρόνιας μίσθωσης οδηγεί εκατοντάδες ακίνητα να εγκαταλείπουν τη μακροχρόνια αγορά, τότε δημιουργείται πραγματικό κοινωνικό πρόβλημα.
Όταν ένας γιατρός δεν μπορεί να βρει σπίτι.
Όταν ένας εκπαιδευτικός έρχεται στην Κεφαλονιά και αναζητεί κατοικία για μήνες.
Όταν ένας εργαζόμενος πρέπει να εγκαταλείψει το σπίτι του τον Μάιο επειδή από τον Ιούνιο μετατρέπεται σε τουριστικό κατάλυμα.
Όταν ένα νέο ζευγάρι δυσκολεύεται να βρει αξιοπρεπή κατοικία σε τιμή που μπορεί να πληρώσει.
Τότε υπάρχει ζήτημα που καμία επίκληση στον «οικονομικό πολλαπλασιαστή» δεν μπορεί να εξαφανίσει.
Αλλά και εδώ χρειάζονται στοιχεία.
Πόσα σπίτια έχουν πραγματικά φύγει από τη μακροχρόνια αγορά λόγω Airbnb;
Πόσο έχουν αυξηθεί τα ενοίκια;
Ποιο μέρος της αύξησης οφείλεται στη βραχυχρόνια μίσθωση και ποιο στη γενικότερη στεγαστική κρίση;
Αν δεν ξέρουμε τις απαντήσεις, ας τις αναζητήσουμε.
Και τα €14,2 εκατομμύρια;
Εδώ επίσης χρειάζεται ψυχραιμία.
Η εκτίμηση ότι οι επισκέπτες των Airbnb δημιουργούν περίπου €14,2 εκατ. συνολικής τουριστικής δαπάνης είναι ενδιαφέρουσα ως άσκηση.
Δεν είναι όμως μετρημένος τζίρος της αγοράς του Αργοστολίου.
Ο υπολογισμός βασίζεται σε εκτιμώμενο αριθμό διανυκτερεύσεων και στη μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση του εισερχόμενου τουρισμού σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Η Τράπεζα της Ελλάδος πράγματι καταγράφει για το 2025 μέση δαπάνη €96,6 ανά διανυκτέρευση.
Αλλά αυτό δεν είναι ειδικό στοιχείο ούτε για την Κεφαλονιά ούτε για το Αργοστόλι ούτε για τους χρήστες Airbnb.
Επομένως τα €14,2 εκατ. μπορούν να παρουσιαστούν ως υποθετική τάξη μεγέθους.
Όχι ως χρήματα που αποδεδειγμένα μπήκαν στα ταμεία των επιχειρήσεων του Αργοστολίου.
Και εδώ ακριβώς φαίνεται πόσο προσεκτικοί πρέπει να είμαστε με τους αριθμούς.
Η πόλη χρειάζεται στοιχεία – όχι στρατόπεδα
Το Airbnb δεν είναι ούτε σωτήρας ούτε εχθρός του Αργοστολίου.
Είναι ένα νέο κομμάτι του τουριστικού και οικονομικού μοντέλου της πόλης.
Έφερε εισόδημα σε ιδιοκτήτες.
Έδωσε τη δυνατότητα σε οικογένειες να αξιοποιήσουν ακίνητα.
Δημιούργησε δουλειά για δεκάδες επαγγέλματα.
Αύξησε την προσφορά τουριστικών κλινών.
Έφερε επιπλέον κατανάλωση στην αγορά.
Ταυτόχρονα όμως μπορεί να έχει αφαιρέσει κατοικίες από τη μακροχρόνια μίσθωση.
Συμμετέχει στην αύξηση της εποχικής πίεσης.
Και αποτελεί μέρος ενός τουριστικού μοντέλου που κάθε Ιούλιο και Αύγουστο δοκιμάζει τα όρια των υποδομών μας.
Και οι δύο πραγματικότητες μπορούν να είναι αληθινές ταυτόχρονα.
Το πραγματικό ερώτημα για το Αργοστόλι
Γι’ αυτό θεωρώ ότι κάνουμε λάθος εάν η συζήτηση εξελιχθεί σε πόλεμο «υπέρ ή κατά του Airbnb».
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:
Πόσο τουρισμό μπορεί να υποστηρίξει το Αργοστόλι χωρίς να υποβαθμίζεται η ζωή των μόνιμων κατοίκων του;
Και αμέσως μετά:
Πώς μπορούμε να κρατήσουμε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού οφέλους του τουρισμού στην τοπική κοινωνία και ταυτόχρονα να περιορίσουμε το κόστος που δημιουργεί;
Αυτό σημαίνει σοβαρή πολιτική.
Σημαίνει να γνωρίζουμε πόσα βραχυχρόνια καταλύματα υπάρχουν πραγματικά και πού.
Να γνωρίζουμε πόσες κλίνες διαθέτουν.
Να μετρήσουμε την πραγματική εποχική αύξηση του πληθυσμού.
Να γνωρίζουμε τι συμβαίνει με τη μακροχρόνια κατοικία.
Να μετρήσουμε τις ανάγκες σε νερό, αποχέτευση, καθαριότητα, κυκλοφορία και στάθμευση.
Και στη συνέχεια να αποφασίσουμε εάν χρειάζονται παρεμβάσεις και ποιες.
Όχι επειδή θέλουμε να τιμωρήσουμε εκείνον που νοικιάζει ένα σπίτι.
Ούτε επειδή θέλουμε να προστατεύσουμε ανεξέλεγκτα οποιαδήποτε τουριστική δραστηριότητα.
Αλλά επειδή μια πόλη πρέπει να μπορεί να κερδίζει από τον τουρισμό χωρίς να γίνεται όμηρός του.
Το Αργοστόλι χρειάζεται τον τουρισμό.
Χρειάζεται τα ξενοδοχεία του.
Χρειάζεται τα ενοικιαζόμενα δωμάτια.
Χρειάζεται και τη βραχυχρόνια μίσθωση.
Πάνω απ’ όλα όμως χρειάζεται να παραμένει μια πόλη στην οποία μπορείς να ζήσεις και όχι μόνο ένας τόπος στον οποίο μπορείς να κάνεις διακοπές.
Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το πραγματικό στοίχημα.
Και για να το κερδίσουμε δεν χρειαζόμαστε ούτε δαιμονοποίηση ούτε ωραιοποίηση.
Χρειαζόμαστε στοιχεία, μέτρο και κανόνες που να προστατεύουν ταυτόχρονα την οικονομία, την κατοικία και την ποιότητα ζωής.
