Άκης Σκέρτσος: Από το οργανωμένο έγκλημα στις ξαπλώστρες – Τα ερωτήματα πίσω από τον κυβερνητικό απολογισμό
Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για κυκλώματα οργανωμένου εγκλήματος αποτέλεσαν την αφορμή για μια νέα παρέμβαση του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου, ο οποίος επέλεξε να αναδείξει τις αλλαγές που έχει εφαρμόσει η κυβέρνηση στη διαχείριση των ελληνικών παραλιών.
Ο υπουργός παρουσίασε έναν απολογισμό με χιλιάδες συμβάσεις παραχώρησης, εκατομμύρια ευρώ σε οικονομικά ανταλλάγματα και καταλογισμούς, καθώς και δεκάδες χιλιάδες καταγγελίες πολιτών.
Τα στοιχεία αυτά αξίζουν προσεκτική εξέταση. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι να εξεταστεί κατά πόσο απαντούν στο αρχικό ερώτημα που έθεσε ο ίδιος: πώς αντιμετωπίζεται το οργανωμένο έγκλημα και η αντίληψη ότι ορισμένα κυκλώματα μπορούν να λειτουργούν υπεράνω του νόμου;
Από το οργανωμένο έγκλημα στην αυθαίρετη κατάληψη παραλιών
Στην αρχή της ανάρτησής του, ο Άκης Σκέρτσος αναφέρεται στην ανάγκη συνεχών ελέγχων, αυστηρών κυρώσεων και θεσμικών αλλαγών.
Ως παράδειγμα χρησιμοποιεί την υπόθεση των αυθαίρετων κατασκευών του Principote στον Πάνορμο της Μυκόνου και τις μεταρρυθμίσεις που ακολούθησαν στις παραχωρήσεις αιγιαλού.
Η επιλογή του παραδείγματος έχει μια λογική βάση: η αποτελεσματική προστασία του δημόσιου χώρου απαιτεί ισχυρούς ελεγκτικούς μηχανισμούς και κανόνες που δεν μπορούν να παρακάμπτονται εύκολα.
Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιαστική διάκριση.
Η αυθαίρετη χρήση μιας παραλίας μπορεί να αποτελεί διοικητική παράβαση ή, ανάλογα με τις περιστάσεις, να συνδέεται με ποινικά αδικήματα. Δεν ταυτίζεται αυτομάτως με τη δράση μιας οργανωμένης εγκληματικής ομάδας.
Επομένως, τα αποτελέσματα των ελέγχων στις παραλίες δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται από μόνα τους ως απόδειξη επιτυχίας απέναντι στο σύνολο του οργανωμένου εγκλήματος.
Οι 12.730 συμβάσεις: Διαφάνεια στη διαδικασία, αλλά ποιο το αποτέλεσμα;
Σύμφωνα με τον υπουργό, την περίοδο 2024–2026 συνήφθησαν 12.730 συμβάσεις παραχώρησης με βάση το νέο πλαίσιο.
Η μεταφορά των δημοπρασιών στις Κτηματικές Υπηρεσίες και η καθιέρωση ψηφιακών διαδικασιών αποτελούν πραγματικές θεσμικές αλλαγές, οι οποίες προβλέφθηκαν με τον νόμο 5092/2024.
Η ηλεκτρονική δημοπράτηση μπορεί να περιορίσει την αδιαφάνεια και να διευκολύνει τον έλεγχο.
Ωστόσο, ο αριθμός των συμβάσεων δεν δείχνει από μόνος του πόσες παραλίες προστατεύθηκαν αποτελεσματικότερα ή πόσες παράνομες πρακτικές εξαλείφθηκαν.
Για μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση χρειάζονται συγκρίσιμα στοιχεία πριν και μετά τη μεταρρύθμιση: αριθμός παραβάσεων, επαναλαμβανόμενες παραβάσεις, εκτέλεση αποφάσεων απομάκρυνσης και πραγματική διαθεσιμότητα ελεύθερου χώρου.
Τα 62,3 εκατομμύρια ευρώ και τα 49,7 εκατομμύρια καταλογισμών
Ο Άκης Σκέρτσος αναφέρει συνολικό οικονομικό αντάλλαγμα παραχωρήσεων ύψους 62,3 εκατομμυρίων ευρώ.
Προσθέτει ότι καταλογίστηκαν 49,7 εκατομμύρια ευρώ στο πλαίσιο μέτρων προστασίας απέναντι σε παραβάσεις.
Εδώ απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.
Τα οικονομικά ανταλλάγματα των συμβάσεων και οι καταλογισμοί λόγω παραβάσεων είναι δύο διαφορετικά μεγέθη.
Επίσης, ο καταλογισμός ενός ποσού δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι αυτό έχει ήδη εισπραχθεί.
Για να αξιολογηθεί το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα, χρειάζεται να δημοσιοποιηθούν τα εισπραχθέντα ποσά, οι τυχόν εκκρεμείς προσφυγές και το ποσοστό των καταλογισμών που τελικά εισπράττεται.
Η διάκριση αυτή δεν ακυρώνει τη σημασία των ελέγχων. Είναι, όμως, απαραίτητη για να μη συγχέονται οι διοικητικές αποφάσεις με τα οριστικά δημοσιονομικά αποτελέσματα.
Οι 66.800 καταγγελίες: Επιτυχία συμμετοχής ή ένδειξη προβλημάτων;
Ο υπουργός παρουσιάζει τις περισσότερες από 66.800 καταγγελίες μέσω της εφαρμογής MyCoast ως σημαντικό εργαλείο εντοπισμού παραβάσεων.
Πράγματι, η δυνατότητα των πολιτών να ελέγχουν τις παραχωρήσεις και να υποβάλλουν καταγγελίες ενισχύει τη διαφάνεια.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι τι συμβαίνει μετά την καταγγελία.
Πόσες έχουν ελεγχθεί;
Σε πόσες διαπιστώθηκε παράβαση;
Πόσες απορρίφθηκαν;
Πόσες οδήγησαν σε πρόστιμα, απομακρύνσεις παράνομων εγκαταστάσεων ή άλλες κυρώσεις;
Πόσος χρόνος μεσολαβεί από την καταγγελία έως την ολοκλήρωση του ελέγχου;
Ο ίδιος ο Άκης Σκέρτσος αναγνωρίζει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμείς καταγγελίες.
Αυτή η παραδοχή καθιστά ακόμη σημαντικότερη τη δημοσιοποίηση αναλυτικού απολογισμού για την πορεία τους.
Άλλωστε, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είχε ανακοινώσει στις 7 Αυγούστου 2026 περισσότερους από 1.500 ελέγχους σε πάνω από 300 παραλίες και 450 επιχειρήσεις. Είχε επίσης αναφέρει ότι οι καταγγελίες του 2026 ήταν λιγότερες από τις προηγούμενες χρονιές, εκτιμώντας ότι αυτό συνδέεται με αυξημένη συμμόρφωση.
Πρόκειται για στοιχεία που δείχνουν ελεγκτική δραστηριότητα, αλλά η πλήρης αξιολόγηση απαιτεί αναλυτικά αποτελέσματα και συγκρίσιμη μεθοδολογία.
Το 50% της παραλίας και η πραγματική ελεύθερη πρόσβαση
Ο υπουργός τονίζει ότι τουλάχιστον το 50% της παραλίας πρέπει να παραμένει ελεύθερο.
Ο κανόνας αυτός είναι σημαντικός, αλλά η ουσία βρίσκεται στην εφαρμογή του.
Η πραγματική πρόσβαση δεν εξαρτάται μόνο από το ποσοστό της επιφάνειας που δεν παραχωρείται.
Εξαρτάται επίσης από το αν υπάρχουν ελεύθερες δίοδοι, αν τηρούνται οι αποστάσεις, αν απομακρύνονται εμπόδια και αν οι πολίτες μπορούν πράγματι να χρησιμοποιήσουν τον κοινόχρηστο χώρο.
Η τήρηση των όρων δεν πρέπει να διαπιστώνεται μόνο όταν υπάρχει καταγγελία.
Η ευθύνη του κράτους είναι να διαθέτει επαρκείς μηχανισμούς προληπτικού και τακτικού ελέγχου.
Τι απαντά η κυβέρνηση για το ίδιο το οργανωμένο έγκλημα;
Το βασικό κενό της συγκεκριμένης επιχειρηματολογίας είναι η απόσταση ανάμεσα στο αρχικό ερώτημα και στο παράδειγμα που επιλέγεται για την απάντηση.
Η Ελληνική Αστυνομία έχει δημοσιοποιήσει ξεχωριστά στοιχεία για τη δράση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος.
Σύμφωνα με ανακοίνωσή της στις 28 Αυγούστου 2026, από την έναρξη λειτουργίας της Διεύθυνσης, τον Οκτώβριο του 2024, έως τις 17 Αυγούστου 2026, οι υπηρεσίες της είχαν χειριστεί 1.361 υποθέσεις σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος, ενώ είχαν αποδομηθεί, κατά την αστυνομική ανακοίνωση, 238 εγκληματικές οργανώσεις και ομάδες.
Τα στοιχεία αυτά αφορούν πολύ πιο άμεσα το ζήτημα που θέτει ο Άκης Σκέρτσος.
Ακόμη και εδώ, όμως, απαιτείται διάκριση μεταξύ αστυνομικής έρευνας, σύλληψης, άσκησης δίωξης, προφυλάκισης και τελεσίδικης δικαστικής κρίσης.
Μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση της αντιμετώπισης του οργανωμένου εγκλήματος χρειάζεται στοιχεία για τη δικαστική εξέλιξη των υποθέσεων, τις οικονομικές δομές των κυκλωμάτων, τις κατασχέσεις παράνομων περιουσιακών στοιχείων και την πρόληψη νέων εγκληματικών δραστηριοτήτων.
Το ερώτημα που παραμένει
Η μεταρρύθμιση στις παραχωρήσεις των παραλιών και η λειτουργία του MyCoast μπορούν να αξιολογηθούν ως συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την προστασία του δημόσιου χώρου.
Ούτε πρέπει να υποτιμώνται ούτε, όμως, να παρουσιάζονται ως επαρκής απάντηση σε κάθε ερώτημα για το οργανωμένο έγκλημα.
Ο Άκης Σκέρτσος επιλέγει να αναδείξει έναν τομέα στον οποίο η κυβέρνηση έχει θεσπίσει νέους κανόνες και έχει ανακοινώσει μετρήσιμη ελεγκτική δραστηριότητα.
Η δημόσια συζήτηση, ωστόσο, χρειάζεται να προχωρήσει πέρα από τους αριθμούς των συμβάσεων, των καταγγελιών και των καταλογισμών.
Χρειάζεται να απαντηθεί πόσες παραβάσεις αποκαταστάθηκαν οριστικά, πόσες κυρώσεις εκτελέστηκαν, πόσες υποθέσεις παραμένουν ανοιχτές και ποια είναι η πραγματική πρόοδος απέναντι στα οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα.
Γιατί η προστασία μιας παραλίας από την αυθαίρετη κατάληψη είναι σημαντική κατάκτηση για τον δημόσιο χώρο.
Αλλά η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος είναι ένα ευρύτερο ζήτημα, που δεν μπορεί να αποτιμηθεί αποκλειστικά με τον απολογισμό των μισθώσεων αιγιαλού.
