Η ιστορία του Γιαννούλη Χαλεπά και της περίφημης «Κοιμωμένης» είναι αναμφίβολα ένας ευρηματικός τρόπος για να ξεκινήσει ένα άρθρο.
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα.
Η περίφημη ιστορία ότι τα πόδια της Σοφίας Αφεντάκη, εάν τεντώνονταν, θα έβγαιναν έξω από το ανάκλιντρο δεν αποτελεί κάποιο αδιαμφισβήτητο ιστορικό γεγονός. Αντιθέτως, έχει καταγραφεί ως ένας από τους μύθους που δημιουργήθηκαν γύρω από το αριστούργημα του Χαλεπά.
Και ίσως τελικά αυτή να είναι η καλύτερη εισαγωγή για όσα ακολουθούν.
Γιατί και στο υπόλοιπο άρθρο συμβαίνει περίπου το ίδιο:
ξεκινάμε από μια εικόνα, δημιουργούμε μια εντύπωση και από την εντύπωση φτάνουμε στο συμπέρασμα.
Μόνο που ανάμεσα στην εντύπωση και στο συμπέρασμα λείπει κάτι σημαντικό:
η απόδειξη.
Ποια ακριβώς είναι τα «έργα που δεν χωρούν στην πόλη»;
Η κεντρική κατηγορία είναι βαριά.
Υπονοείται ότι επί Δημοτικής Αρχής Μιχαλάτου κατασκευάζονται έργα που δεν είναι σωστά σχεδιασμένα, δεν είναι λειτουργικά ή περίπου «δεν χωρούν» στο Αργοστόλι.
Ωραία.
Ας αφήσουμε λοιπόν τις λογοτεχνικές μεταφορές και ας πάμε στα συγκεκριμένα.
Ποια μελέτη είναι λανθασμένη;
Ποια τεχνική προδιαγραφή παραβιάστηκε;
Ποιο έργο δεν πληροί τις προδιαγραφές προσβασιμότητας;
Πού υπάρχει τεχνική γνωμάτευση που αποδεικνύει ότι μια παρέμβαση είναι επικίνδυνη;
Ποιο ακριβώς κατασκευαστικό στοιχείο πρέπει να αλλάξει και με ποια εναλλακτική λύση;
Γιατί άλλο πράγμα είναι:
«δεν μου αρέσει αυτή η ζαρντινιέρα»
και εντελώς διαφορετικό:
«αυτό είναι ένα λανθασμένα σχεδιασμένο δημόσιο έργο».
Το δεύτερο χρειάζεται τεκμηρίωση.
Οι ζαρντινιέρες έγιναν ξαφνικά απόδειξη διοικητικής ανεπάρκειας;
Το άρθρο αναφέρεται σε στάσεις λεωφορείων με «ογκώδεις ζαρντινιέρες».
Και;
Το γεγονός ότι ένα στοιχείο αστικού εξοπλισμού είναι μεγάλο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι λάθος.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν αφήνει το απαιτούμενο ελεύθερο πλάτος διέλευσης, εάν δημιουργεί πρόβλημα προσβασιμότητας, εάν περιορίζει την ορατότητα ή εάν παραβιάζει συγκεκριμένη τεχνική προδιαγραφή.
Αν συμβαίνει κάτι από αυτά, να παρουσιαστεί.
Να μετρηθεί.
Να τεκμηριωθεί.
Και τότε ασφαλώς να διορθωθεί.
Αλλά η φωτογραφική εντύπωση δεν αποτελεί τεχνική έκθεση.
Και οι «κολώνες»;
Το ίδιο ισχύει για τις περίφημες «κολώνες σε σημεία όπου ο πεζός θα περίμενε περισσότερο ελεύθερο χώρο».
Προσέξτε τη διατύπωση.
Όχι εκεί όπου αποδεδειγμένα παραβιάζεται το απαιτούμενο πλάτος.
Όχι εκεί όπου υπάρχει τεχνικό πρόβλημα.
Αλλά εκεί όπου ο πεζός «θα περίμενε» περισσότερο χώρο.
Αυτό είναι άποψη.
Σεβαστή.
Αλλά παραμένει άποψη.
Και όταν από μια άποψη περνάμε σε συνολική καταδίκη του σχεδιασμού μιας πόλης, χρειάζονται μερικά βήματα ακόμη.
Η κρήνη του Τούλ «αναζητά τη θέση της»;
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο χαρακτηριστικά.
Η ιστορική κρήνη του Τούλ τοποθετήθηκε μπροστά από τα κτίρια της Δημοτικής Αγοράς στο πλαίσιο της ανάπλασης του παραλιακού μετώπου και αργότερα ολοκληρώθηκε η πέτρινη επένδυσή της.
Υπήρξε πράγματι δημόσια συζήτηση για το αν η συγκεκριμένη κρήνη αποτελεί την καταλληλότερη ιστορική επιλογή για το σημείο.
Αυτό είναι απολύτως θεμιτό.
Άλλο όμως:
«διαφωνώ αισθητικά ή ιστορικά με την επιλογή»
και άλλο:
«το έργο δεν χωρά στην πόλη».
Η πρώτη θέση μπορεί να αποτελέσει ενδιαφέρουσα δημόσια συζήτηση.
Η δεύτερη χρειάζεται επιχειρήματα.
Και μετά φτάνουμε στα ηλεκτρικά ποδήλατα
Εδώ πλέον το επιχείρημα γίνεται πραγματικά προβληματικό.
Διαβάζουμε ότι το πρόγραμμα ηλεκτρικών ποδηλάτων παρουσιάστηκε ως σύγχρονη αστική μετακίνηση, αλλά ότι «σήμερα η εικόνα των εγκαταστάσεών του γεννά εύλογα ερωτήματα για τη λειτουργία, τη συντήρηση και τελικά την αξιοποίησή του».
Ποια ακριβώς εικόνα;
Γιατί υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο δεδομένο:
Τον Μάρτιο του 2026 η Δημοτική Αστυνομία Αργοστολίου εξέδωσε ανακοίνωση για την ορθή χρήση του συστήματος κοινόχρηστων ηλεκτρικών ποδηλάτων, αναφέροντας μάλιστα επανειλημμένα περιστατικά κακής χρήσης και βανδαλισμών.
Άρα το σύστημα όχι μόνο υπάρχει, αλλά χρησιμοποιείται.
Μπορεί να υπάρχουν προβλήματα;
Βεβαίως.
Μπορεί να χρειάζεται καλύτερη συντήρηση;
Πιθανότατα σε ορισμένες περιόδους.
Μπορεί να χρειάζεται καλύτερη επιτήρηση;
Προφανώς, αφού έχουν καταγραφεί βανδαλισμοί.
Αλλά άλλο αυτό και άλλο να χρησιμοποιείται η «εικόνα των εγκαταστάσεων» για να δημιουργείται η εντύπωση ενός συστήματος που περίπου απέτυχε.
Αν υπάρχουν στοιχεία για χαμηλή χρήση, ας παρουσιαστούν.
Αριθμός χρηστών.
Αριθμός διαδρομών.
Ποδήλατα διαθέσιμα και εκτός λειτουργίας.
Κόστος συντήρησης.
Τότε πράγματι μπορούμε να αξιολογήσουμε το πρόγραμμα.
Το μεγαλύτερο λογικό άλμα έρχεται μετά
Το άρθρο αναγνωρίζει ότι υπάρχει έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού στις δημοτικές υπηρεσίες.
Και αμέσως μετά προτείνει περίπου ως λύση:
να ζητήσει η Δημοτική Αρχή βοήθεια από την αντιπολίτευση.
Εδώ χρειάζεται λίγη σοβαρότητα.
Η αντιπολίτευση ασφαλώς πρέπει να καταθέτει προτάσεις.
Αυτός είναι ο θεσμικός της ρόλος.
Δεν χρειάζεται πρόσκληση από τον δήμαρχο.
Έχει Δημοτικό Συμβούλιο.
Έχει επιτροπές.
Έχει δικαίωμα κατάθεσης προτάσεων.
Έχει δημόσιο λόγο.
Έχει πρόσβαση στις αποφάσεις.
Έχει κάθε δυνατότητα να παρουσιάσει συγκεκριμένες εναλλακτικές λύσεις.
Αν λοιπόν κάποιος θεωρεί ότι μια ζαρντινιέρα βρίσκεται σε λάθος σημείο, ας δείξει πού πρέπει να πάει.
Αν θεωρεί ότι μια διάβαση έχει λάθος σχεδιασμό, ας παρουσιάσει τον σωστό.
Αν θεωρεί ότι η κυκλοφοριακή λειτουργία ενός δρόμου είναι λανθασμένη, ας καταθέσει εναλλακτική κυκλοφοριακή πρόταση.
Η αντιπολίτευση δεν χρειάζεται να περιμένει να της ζητήσει ο Μιχαλάτος να έχει άποψη.
Γιατί υπάρχει και κάτι ακόμη που απουσιάζει από το άρθρο
Από όλη αυτή την περιήγηση στα «λάθη» λείπει σχεδόν εντελώς η μεγάλη εικόνα.
Το Αργοστόλι των τελευταίων ετών έχει μετατραπεί σε ένα τεράστιο εργοτάξιο.
Παραλιακό μέτωπο.
Πλατείες.
Δρόμοι.
Πεζοδρόμια.
Αστικές παρεμβάσεις.
Νέος εξοπλισμός.
Έξυπνες διαβάσεις.
Παρεμβάσεις προσβασιμότητας.
Αναπλάσεις που αλλάζουν ολόκληρες περιοχές.
Μπορεί κανείς να διαφωνήσει με επιμέρους επιλογές.
Και πρέπει.
Κανένα έργο και καμία Δημοτική Αρχή δεν είναι υπεράνω κριτικής.
Αλλά υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στο:
«σε αυτό το σημείο θεωρώ ότι έγινε λάθος και προτείνω αυτή τη λύση»
και στο να μαζεύουμε ζαρντινιέρες, κολώνες, ποδήλατα, κρήνες και πλάκες για να δημιουργήσουμε την εικόνα μιας Δημοτικής Αρχής που κατασκευάζει έργα χωρίς να γνωρίζει αν «χωρούν» στην πόλη.
Και κάτι τελευταίο για την «πιο συγκροτημένη αντιπολίτευση»
Το άρθρο φροντίζει μάλιστα να μας ενημερώσει ότι υπάρχει πλέον μια αντιπολίτευση που εμφανίζεται «περισσότερο συγκροτημένη».
Αυτό δεν είναι γεγονός.
Είναι πολιτική αξιολόγηση.
Και ασφαλώς ο καθένας δικαιούται να την κάνει.
Αλλά τότε ας μην παρουσιάζεται το υπόλοιπο κείμενο περίπου ως ουδέτερος τεχνικός προβληματισμός για την πολεοδομία.
Είναι πολιτική κριτική.
Και ως πολιτική κριτική πρέπει να αξιολογηθεί.
Ο Χαλεπάς τελικά μας διδάσκει κάτι διαφορετικό
Η «Κοιμωμένη» δημιουργήθηκε πριν από σχεδόν ενάμιση αιώνα.
Και ακόμη συζητάμε αν τα πόδια της, εάν τεντώνονταν, θα χωρούσαν στο ανάκλιντρο.
Το έργο όμως παραμένει αριστούργημα.
Ίσως λοιπόν το δίδαγμα να μην είναι ότι πρέπει να περιφερόμαστε στο Αργοστόλι με έναν νοητό χάρακα αναζητώντας τι «εξέχει».
Το δίδαγμα είναι ότι ένα έργο πρέπει να κρίνεται ως σύνολο.
Αυτό ακριβώς πρέπει να κάνουμε και με το Αργοστόλι.
Να κρίνουμε τη συνολική αλλαγή της πόλης.
Να εντοπίζουμε τα πραγματικά λάθη.
Να τα διορθώνουμε.
Να απαιτούμε καλύτερες μελέτες όπου χρειάζονται.
Να ζητάμε περισσότερη προσβασιμότητα και λειτουργικότητα.
Αλλά να το κάνουμε με στοιχεία.
Όχι με υπαινιγμούς.
Όχι με φωτογραφικές εντυπώσεις.
Και κυρίως όχι με τη λογική ότι, επειδή βρήκαμε μια ζαρντινιέρα που δεν μας αρέσει ή μια κολώνα που θα προτιμούσαμε μισό μέτρο παραπέρα, αποδείξαμε ότι ολόκληρος ο σχεδιασμός της πόλης είναι προβληματικός.
Γιατί, τελικά, άλλο πράγμα η κριτική ενός έργου και άλλο η αναζήτηση ενός έργου που θα βολέψει την κριτική.
