Σε μια ιδιαίτερα σκληρή αποτίμηση της ελληνικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής προχώρησε ο πρέσβης ε.τ. Γιώργος Αϋφαντής, βάζοντας στο επίκεντρο την ελληνική συστοιχία Patriot στη Σαουδική Αραβία και τη νέα αμυντική συμφωνία που συνδέει το Ριάντ με την Τουρκία και το Πακιστάν.
Ο πρώην διπλωμάτης υποστηρίζει ότι η Αθήνα έχει αποτύχει να μετατρέψει τις κινήσεις στρατηγικής προσέγγισης με τρίτες χώρες σε ουσιαστικό διπλωματικό κεφάλαιο για την Ελλάδα και χρησιμοποιεί μια εξαιρετικά βαριά φράση:
«Η εξωτερική μας πολιτική έχει καταλήξει σε πλήρη αποτυχία».
Η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω μιας πραγματικής και πολύ πρόσφατης γεωπολιτικής εξέλιξης: στις 7 Αυγούστου 2026, Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν υπέγραψαν στη Μέκκα κοινή αμυντική συμφωνία, σύμφωνα με την οποία ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
«Δεν ενισχύουμε την αποτυχία»
Ο Γιώργος Αϋφαντής ξεκινά τη συλλογιστική του επικαλούμενος μια αρχή που, όπως λέει, ισχύει στη στρατηγική και τη διπλωματία:
«We do not reinforce failure» – «Δεν ενισχύουμε την αποτυχία».
Και αμέσως μετά προχωρά στην ευθεία σύνδεση της φράσης με την Ελλάδα:
«Και η Ελλάδα είναι failure. Η εξωτερική μας πολιτική έχει καταλήξει σε πλήρη αποτυχία».
Κατά την άποψή του, βασική αιτία είναι ότι σημαντικές επιλογές εξωτερικής πολιτικής δεν στηρίχθηκαν σε μια συνεκτική εθνική στρατηγική, αλλά σε αυτό που ο ίδιος χαρακτηρίζει «προσωπικές συναλλαγές».
Στο επίκεντρο οι ελληνικοί Patriot
Κεντρικό σημείο της κριτικής του αποτελεί η αποστολή της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία.
Η συγκεκριμένη αποστολή είναι πραγματική και βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2021. Επισήμως είχε ως αποστολή την ενίσχυση της αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας της Σαουδικής Αραβίας και ειδικότερα κρίσιμων ενεργειακών υποδομών.
Μάλιστα, τον Μάρτιο του 2026 ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε ανακοινώσει ότι η ελληνική πυροβολαρχία στη Σαουδική Αραβία πραγματοποίησε επιβεβαιωμένες αναχαιτίσεις ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων που κατευθύνονταν προς εγκαταστάσεις διυλιστηρίων.
Η επίσημη κυβερνητική επιχειρηματολογία είναι ότι η προστασία αυτών των ενεργειακών εγκαταστάσεων εξυπηρετεί και ευρύτερα ελληνικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα, καθώς ενδεχόμενη καταστροφή τους θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην ενεργειακή αγορά και στις τιμές. Ο ίδιος ο Νίκος Δένδιας έχει διατυπώσει δημοσίως αυτή τη θέση.
Ο Αϋφαντής, όμως, αμφισβητεί ευθέως αυτή τη στρατηγική επιλογή.
Βαριές καταγγελίες για επιχειρηματικά συμφέροντα
Στο πιο αιχμηρό σημείο της τοποθέτησής του, ο πρώην πρέσβης συνδέει την αποστολή των Patriot με συμφέροντα μεγάλου πετρελαϊκού ομίλου.
Υποστηρίζει ότι συγκεκριμένος επιχειρηματικός όμιλος ωφελήθηκε από την πολιτική αυτή και διατυπώνει σοβαρές αιτιάσεις για την επιρροή επιχειρηματικών συμφερόντων στη λειτουργία του κράτους και στη λήψη αποφάσεων.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί πρέπει να αντιμετωπιστούν ως προσωπικές καταγγελίες και πολιτική εκτίμηση του Γιώργου Αϋφαντή. Από τα δημόσια στοιχεία που μπορέσαμε να επιβεβαιώσουμε δεν προκύπτει τεκμηρίωση που να επιτρέπει να παρουσιαστεί ως γεγονός ότι η αποστολή των Patriot αποφασίστηκε προς όφελος συγκεκριμένου πετρελαϊκού ομίλου.
Ο ίδιος πάντως επιμένει στη γενικότερη θέση του:
«Το κράτος είναι για όλους τους πολίτες, δεν είναι μόνο για τους μεγάλους επιχειρηματίες».
Η μεγάλη αλλαγή: Η Σαουδική Αραβία υπέγραψε αμυντική συμφωνία με την Τουρκία
Εδώ βρίσκεται το ισχυρότερο πραγματικό δεδομένο πίσω από την πολιτική κριτική Αϋφαντή.
Στις 7 Αυγούστου υπογράφηκε το Makkah Joint Defence Agreement μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Το επίσημο κείμενο αναφέρει ότι οποιαδήποτε ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων και προβλέπει περαιτέρω ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε μάλιστα τη λογική της συμφωνίας τεχνικά αντίστοιχη με αυτή του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.
Ο Αϋφαντής θεωρεί ότι αυτή η εξέλιξη αποδεικνύει εκ των αποτελεσμάτων το λάθος της ελληνικής στρατηγικής απέναντι στη Σαουδική Αραβία.
Μία κρίσιμη διευκρίνιση για το ενδεχόμενο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης
Εδώ, ωστόσο, απαιτείται προσοχή.
Ο Γιώργος Αϋφαντής υποστηρίζει ότι η Σαουδική Αραβία ουσιαστικά δεσμεύθηκε πως σε περίπτωση ελληνοτουρκικού επεισοδίου θα συνδράμει την Τουρκία.
Αυτό δεν μπορεί να διατυπωθεί τόσο απόλυτα με βάση το δημοσιοποιημένο κείμενο της συμφωνίας.
Η ρήτρα πράγματι προβλέπει συλλογική άμυνα σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον ενός από τα μέλη. Δεν προκύπτει όμως από το δημόσιο κείμενο ότι σε οποιοδήποτε ελληνοτουρκικό επεισόδιο η Σαουδική Αραβία υποχρεούται αυτομάτως να πολεμήσει στο πλευρό της Τουρκίας, ανεξαρτήτως του ποιος θεωρείται επιτιθέμενος και υπό ποιες συνθήκες ξεκίνησε η σύγκρουση.
Αυτή είναι σημαντική διάκριση ώστε το άρθρο να μην παρουσιάζει την ερμηνεία του πρώην πρέσβη ως το ίδιο το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Η Αθήνα ήδη επανεξετάζει την αποστολή
Υπάρχει, πάντως, και μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εξέλιξη.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Καθημερινής, η Ελλάδα έχει μετατρέψει πλέον την ανανέωση της αποστολής Patriot στη Σαουδική Αραβία από ετήσια σε μηνιαία βάση, ώστε να επανεξετάζεται τακτικά υπό το πρίσμα των μεταβαλλόμενων γεωπολιτικών δεδομένων.
Η ίδια πηγή ανέφερε ότι οι σχετικές συζητήσεις είχαν αρχίσει μήνες νωρίτερα, ενώ η νέα συμφωνία Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν έχει προκαλέσει προβληματισμό στην Αθήνα για τις νέες περιφερειακές ισορροπίες.
Επομένως, η συζήτηση που ανοίγει ο Αϋφαντής δεν γίνεται σε γεωπολιτικό κενό.
«Διπλωματία χωρίς αξιόπιστη αποτροπή δεν πείθει»
Το τελευταίο σκέλος της τοποθέτησής του αφορά την ελληνική αποτροπή.
Κατά τον πρώην πρέσβη, η διπλωματία δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά εάν δεν στηρίζεται σε αξιόπιστες Ένοπλες Δυνάμεις.
Η θέση του συνοψίζεται στη φράση:
«Αν θέλουμε να φτιάξουμε αποτροπή, που είναι προϋπόθεση για διπλωματία, πρέπει να κοιτάξουμε τα του οίκου μας».
Ασκεί παράλληλα προσωπική κριτική και στη σημερινή στρατιωτική ηγεσία, υποστηρίζοντας ότι η χώρα δαπανά σημαντικούς πόρους χωρίς, κατά την εκτίμησή του, να έχει εξασφαλίσει το επίπεδο αποτροπής που απαιτείται απέναντι στην Τουρκία.
Η ουσία της παρέμβασής του είναι σαφής: ο Γιώργος Αϋφαντής θεωρεί ότι η Ελλάδα επένδυσε πολιτικά και στρατιωτικά σε μια στενή σχέση με τη Σαουδική Αραβία, χωρίς να εξασφαλίσει αντίστοιχο στρατηγικό αντάλλαγμα, και βλέπει τη νέα αμυντική συμφωνία του Ριάντ με την Άγκυρα ως απόδειξη αποτυχίας αυτής της επιλογής.
Πρόκειται για τη δική του ιδιαίτερα επικριτική ανάγνωση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Το γεγονός, πάντως, που βρίσκεται στη βάση της συζήτησης είναι αδιαμφισβήτητο: ενώ ελληνικό προσωπικό και ελληνικό σύστημα Patriot εξακολουθούν να συμβάλλουν στην άμυνα κρίσιμων υποδομών της Σαουδικής Αραβίας, το Ριάντ έχει πλέον υπογράψει συμφωνία συλλογικής άμυνας με την Τουρκία και το Πακιστάν.
