Υπάρχει ένας ασφαλής κανόνας όταν κάποιος επιχειρεί να «ξεστραβώσει» τους υπόλοιπους με αριθμούς:
Πρώτα ελέγχει τους δικούς του.
Κυκλοφορεί η εξής επιχειρηματολογία:
Η Ελλάδα καταναλώνει περίπου 3 εκατομμύρια μετρικούς τόνους πετρελαίου κίνησης και 1,8 εκατομμύρια τόνους αμόλυβδης 95 οκτανίων. Ο ΕΦΚ του diesel, υποστηρίζεται, βρίσκεται ήδη στο κατώτατο όριο που επιτρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή στα 33 λεπτά ανά λίτρο.
Και επομένως:
«Στο 63% των καυσίμων κίνησης δεν υπάρχει περιθώριο μείωσης του ΕΦΚ».
Και όλα αυτά συνοδεύονται από το διδακτικό:
«Για να μη σας πιάνουν κώτσο οι διάφοροι απατεώνες».
Υπάρχει μόνο ένα μικρό πρόβλημα.
Το βασικό δεδομένο πάνω στο οποίο οικοδομείται ολόκληρο το συμπέρασμα είναι λάθος.
Ο ΕΦΚ του diesel στην Ελλάδα ΔΕΝ είναι 33 λεπτά
Ας αφήσουμε στην άκρη κόμματα, βουλευτές, υπουργούς και αντιπολίτευση.
Ας ανοίξουμε απλώς τον επίσημο πίνακα του ελληνικού Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Τι γράφει;
Για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης που χρησιμοποιείται ως καύσιμο κινητήρων:
Εθνικός συντελεστής ΕΦΚ: 410 ευρώ/1.000 λίτρα.
Και ακριβώς δίπλα:
Ελάχιστος συντελεστής ΕΕ: 330 ευρώ/1.000 λίτρα.
Δηλαδή:
Ελλάδα: 0,41 €/λίτρο.
Κατώτατο ευρωπαϊκό όριο: 0,33 €/λίτρο.
Αυτά δεν αποτελούν πολιτική εκτίμηση.
Είναι τα επίσημα στοιχεία του ίδιου του Υπουργείου Οικονομικών.
Άρα η πρόταση:
«Ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο κίνησης βρίσκεται στο κατώτατο επιτρεπόμενο όριο […] και είναι 33 λεπτά το λίτρο»
είναι πραγματολογικά λανθασμένη.
Η Ελλάδα βρίσκεται 8 λεπτά ανά λίτρο πάνω από το ελάχιστο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Και ξαφνικά εμφανίστηκαν 8 λεπτά που… δεν υπήρχαν
Αυτό αλλάζει ολόκληρη τη βάση του επιχειρήματος.
Διότι άλλο πράγμα είναι να πει κάποιος:
«Δεν μπορούμε, στο πλαίσιο του γενικού καθεστώτος, να κατεβάσουμε τον ΕΦΚ του diesel κάτω από τα 33 λεπτά».
Αυτό έχει βάση.
Και εντελώς διαφορετικό:
«Δεν μπορούμε να μειώσουμε τον ΕΦΚ του diesel επειδή βρίσκεται ήδη στα 33 λεπτά».
Δεν βρίσκεται.
Βρίσκεται στα 41 λεπτά.
Επομένως, μέχρι το γενικό ευρωπαϊκό ελάχιστο υπάρχει διαφορά:
41 – 33 = 8 λεπτά ανά λίτρο.
Μπορεί η κυβέρνηση να θεωρεί ότι δεν πρέπει να την αξιοποιήσει.
Μπορεί να επικαλείται δημοσιονομικό κόστος.
Μπορεί να υποστηρίζει ότι υπάρχουν αποτελεσματικότερα μέτρα.
Μπορεί να παρουσιάσει οποιοδήποτε οικονομικό επιχείρημα επιθυμεί.
Αυτή είναι πολιτική συζήτηση.
Δεν μπορεί όμως η πολιτική επιλογή να παρουσιάζεται ως ευρωπαϊκή νομική αδυναμία, όταν ο επίσημος ελληνικός συντελεστής βρίσκεται πάνω από το ευρωπαϊκό minimum.
Και στη βενζίνη η απόσταση είναι πολύ μεγαλύτερη
Το πράγμα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον αν κοιτάξουμε την αμόλυβδη.
Σύμφωνα ξανά με τον επίσημο πίνακα του Υπουργείου:
ΕΦΚ αμόλυβδης στην Ελλάδα: 700 €/1.000 λίτρα.
Ελάχιστος ΕΦΚ ΕΕ: 359 €/1.000 λίτρα.
Δηλαδή:
70 λεπτά το λίτρο στην Ελλάδα έναντι ευρωπαϊκού ελάχιστου 35,9 λεπτών.
Διαφορά:
34,1 λεπτά ανά λίτρο.
Προσέξτε την κλίμακα.
Στο diesel η Ελλάδα βρίσκεται 8 λεπτά πάνω από το ελάχιστο.
Στην αμόλυβδη βρίσκεται 34,1 λεπτά πάνω.
Επομένως, το πραγματικό ερώτημα για τον ΕΦΚ δεν είναι αν υπάρχει τεχνικά περιθώριο μείωσης.
Υπάρχει.
Το πολιτικό και δημοσιονομικό ερώτημα είναι αν και κατά πόσο θέλει η εκάστοτε κυβέρνηση να το χρησιμοποιήσει και πώς θα καλύψει την απώλεια εσόδων.
Αυτό είναι μια απολύτως θεμιτή συζήτηση.
Αλλά είναι άλλη συζήτηση.
Τα 3 εκατομμύρια και τα 1,8 εκατομμύρια
Εδώ η ανάρτηση πλησιάζει πολύ περισσότερο στα πραγματικά δεδομένα.
Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε για το 2024 κατανάλωση:
2,9785 εκατ. τόνων πετρελαίου κίνησης
και
1,7994 εκατ. τόνων αμόλυβδης βενζίνης.
Άρα τα «περίπου 3 εκατομμύρια» και «1,8 εκατομμύρια» έχουν πραγματική βάση.
Μόνο που υπάρχει ακόμη μία λεπτομέρεια.
Η ίδια ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ξεχωριστά και 391,4 χιλιάδες τόνους motor gasoline/super unleaded.
Επομένως, όταν κάποιος παίρνει μόνο:
2,9785 εκατ. τόνους diesel
και
1,7994 εκατ. τόνους αμόλυβδης,
πράγματι παίρνει περίπου:
62,3% diesel.
Να λοιπόν από πού προκύπτει περίπου το «63%».
Αλλά αυτό δεν είναι 63% του συνόλου των καυσίμων κίνησης εφόσον έχει μείνει έξω άλλη κατηγορία βενζίνης που καταγράφει η ίδια στατιστική.
Αν προσθέσουμε και τους 391,4 χιλ. τόνους super αμόλυβδης, τότε:
2,9785 / (2,9785 + 1,7994 + 0,3914)
μας δίνει περίπου:
57,6%.
Όχι 63%.
Ακόμη όμως κι αν δεχόμασταν το 63%, το συμπέρασμα πάλι θα ήταν λάθος
Και εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο.
Ας υποθέσουμε για χάρη της συζήτησης ότι δεχόμαστε αυτούσιο το 63%.
Τι μας λέει η ανάρτηση;
Ότι στο 63% «δεν υπάρχει περιθώριο μείωσης του ΕΦΚ».
Όμως μόλις είδαμε από το ίδιο το Υπουργείο Οικονομικών ότι στο diesel:
υπάρχει περιθώριο από τα 410 στα 330 €/1.000 λίτρα.
Άρα ακόμη και αν δεχόμασταν τον υπολογισμό του 63%, το συμπέρασμα που του αποδίδεται δεν προκύπτει.
Και αυτό είναι πολύ πιο σοβαρό από μια διαφορά σε ένα δεκαδικό.
Η ΕΕ βάζει το πάτωμα – δεν καθόρισε τα 41 λεπτά της Ελλάδας
Αυτό είναι ίσως το σημείο που πρέπει να μείνει από όλη τη συζήτηση.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ένα γενικό ελάχιστο επίπεδο φορολόγησης.
Για το diesel:
33 λεπτά/λίτρο.
Η Ελλάδα έχει:
41 λεπτά/λίτρο.
Για την αμόλυβδη:
ευρωπαϊκό minimum 35,9 λεπτά.
Η Ελλάδα έχει:
70 λεπτά.
Επομένως, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επέβαλε στην Ελλάδα ούτε τα 41 λεπτά του diesel ούτε τα 70 λεπτά της αμόλυβδης.
Έθεσε χαμηλότερα ελάχιστα επίπεδα.
Από εκεί και πάνω βρίσκεται η εθνική φορολογική πολιτική.
Το δημοσιονομικό κόστος είναι πραγματικό – αλλά αυτό είναι άλλο επιχείρημα
Για να είμαστε απολύτως δίκαιοι, υπάρχει σοβαρό αντεπιχείρημα σε μια μεγάλη μείωση του ΕΦΚ:
το δημοσιονομικό κόστος.
Τα καύσιμα αποφέρουν σημαντικά φορολογικά έσοδα και μια οριζόντια μείωση δημιουργεί τρύπα στα δημόσια έσοδα.
Επίσης μπορεί να συζητηθεί πόσο από μια μείωση φόρου θα φτάσει πραγματικά στην αντλία και στον καταναλωτή.
Αυτά είναι ουσιαστικά οικονομικά ερωτήματα.
Αλλά τότε αυτή πρέπει να είναι η συζήτηση:
«Δεν επιλέγουμε να μειώσουμε τον ΕΦΚ για δημοσιονομικούς ή άλλους λόγους».
Όχι:
«Δεν μπορούμε να τον μειώσουμε γιατί είμαστε ήδη στο ευρωπαϊκό minimum».
Διότι στο diesel δεν είμαστε.
Και τελικά, ποιος κινδυνεύει να πιαστεί «κώτσος»;
Το πιο ειρωνικό στοιχείο της συγκεκριμένης ανάρτησης είναι τελικά η τελευταία φράση της.
«Για να μη σας πιάνουν κώτσο οι διάφοροι απατεώνες».
Μόνο που πριν χρησιμοποιούμε τέτοιες εκφράσεις καλό θα ήταν να κάνουμε κάτι πολύ απλό:
να ανοίγουμε τον πίνακα του Υπουργείου Οικονομικών.
Γιατί εκεί γράφει:
Diesel: Ελλάδα 410 €/1.000 λίτρα – ΕΕ 330 €/1.000 λίτρα.
Αμόλυβδη: Ελλάδα 700 €/1.000 λίτρα – ΕΕ 359 €/1.000 λίτρα.
Και κάπου εκεί η ιστορία τελειώνει.
Δεν αποδεικνύεται από αυτά ότι η μείωση του ΕΦΚ είναι η σωστή οικονομική πολιτική.
Δεν αποδεικνύεται ότι πρέπει να γίνει.
Αποδεικνύεται όμως κάτι πολύ απλούστερο:
Το επιχείρημα ότι «ο ΕΦΚ στο diesel είναι ήδη στα 33 λεπτά και συνεπώς δεν μπορεί να μειωθεί» βασίζεται σε λάθος αριθμό.
Τα 33 λεπτά δεν είναι ο ελληνικός φόρος.
Είναι το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο.
Ο ελληνικός φόρος είναι 41 λεπτά.
Και όταν μια ολόκληρη επιχειρηματολογία ξεκινά από το «41 = 33», ίσως πριν δοθούν μαθήματα στους υπόλοιπους για το ποιος τους «πιάνει κώτσο», να χρειάζεται πρώτα ένας έλεγχος αριθμητικής.
