Φλωρίδης: Όποιος ασκεί κριτική στον Μητσοτάκη «αναζητά εθνική ήττα»; Η επικίνδυνη σύγχυση κυβέρνησης και πατρίδας
Άρθρο πολιτικής ανάλυσης | Kefalonia Magazine
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης κατηγορεί την αντιπολίτευση ότι αναζητά απεγνωσμένα μια εθνική ήττα, με αφορμή το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η κοινή δήλωση Ελλάδας, Ευρωπαϊκής Ένωσης και τεσσάρων ακόμη χωρών στον ΟΗΕ αποτελεί σημαντική διπλωματική παρέμβαση. Δεν καταργεί, όμως, το δικαίωμα κριτικής ούτε εξαφανίζει τα ερωτήματα που δημιουργεί η πρόσφατη απόφαση της λιβυκής Βουλής.
Από τη διπλωματική εξέλιξη στην επίθεση κατά της αντιπολίτευσης
Με μια ιδιαίτερα αιχμηρή δημόσια παρέμβαση, ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης επέλεξε να σχολιάσει τις αντιδράσεις που προκάλεσε η πρόσφατη κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Ο τίτλος της παρέμβασής του ήταν χαρακτηριστικός:
«Αναζητώντας απεγνωσμένα μια εθνική ήττα!»
Σύμφωνα με τον υπουργό, πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης έσπευσαν να παρουσιάσουν την εξέλιξη ως ελληνική ήττα, παραγνωρίζοντας τις αντιδράσεις της Αιγύπτου, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων χωρών.
Για να υποστηρίξει τη θέση του, επικαλέστηκε την κοινή δήλωση που ανέγνωσε στις 26 Οκτωβρίου στον ΟΗΕ ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης.
Η δήλωση αυτή είναι πραγματική και έχει ουσιαστικό διπλωματικό περιεχόμενο.
Η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση απέρριψαν το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως αντίθετο στο διεθνές δίκαιο.
Πρόκειται για μια σημαντική κοινή τοποθέτηση.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι διαφορετικό.
Από πότε η αναγνώριση μιας θετικής διπλωματικής ενέργειας προϋποθέτει ότι απαγορεύεται να ασκηθεί κριτική στους συνολικούς κυβερνητικούς χειρισμούς;
Άλλο η νομική ακυρότητα, άλλο το διπλωματικό πρόβλημα
Η ουσία της υπόθεσης βρίσκεται σε μια διάκριση που συχνά χάνεται μέσα στην πολιτική αντιπαράθεση.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 αμφισβητείται από την Ελλάδα και άλλες χώρες επειδή παραγνωρίζει, μεταξύ άλλων, τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Η κοινή δήλωση στον ΟΗΕ επαναλαμβάνει ότι η συμφωνία δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση οριοθέτησης ούτε να δημιουργήσει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.
Αυτή είναι η νομική θέση των χωρών που συνυπογράφουν τη δήλωση.
Υπάρχει, όμως, και η διπλωματική πραγματικότητα.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης προχώρησε σε κύρωση του μνημονίου.
Η ενέργεια αυτή δεν μεταβάλλει αυτομάτως τα δικαιώματα της Ελλάδας.
Δεν παύει, ωστόσο, να αποτελεί πολιτική εξέλιξη που χρειάζεται αξιολόγηση.
Μάλιστα, η ίδια η κοινή δήλωση που επικαλείται ο κ. Φλωρίδης αναγνωρίζει ότι η απόφαση της λιβυκής Βουλής εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα.
Επομένως, δύο πράγματα μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα.
Η Ελλάδα μπορεί να διαθέτει ισχυρή νομική επιχειρηματολογία απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Και η κύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή μπορεί να αποτελεί δυσμενή διπλωματική εξέλιξη.
Η αποδοχή του ενός δεν απαιτεί την άρνηση του άλλου.
Τι πέτυχε η ελληνική διπλωματία και τι παραμένει ανοιχτό
Η κοινή δήλωση της 26ης Οκτωβρίου έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή εκφράζει μια ευρύτερη διεθνή θέση απέναντι στο μνημόνιο.
Η συμμετοχή της Αιγύπτου, της Κύπρου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν και της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενισχύει τη διπλωματική επιχειρηματολογία της Αθήνας.
Αυτό πρέπει να αναγνωρίζεται.
Η εξωτερική πολιτική, όμως, δεν αξιολογείται αποκλειστικά από τον αριθμό των χωρών που συμμετέχουν σε μια δήλωση.
Αξιολογείται και από την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων, την αποτροπή τετελεσμένων και την αποτελεσματική προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η κοινή δήλωση αποτελεί θετική διπλωματική κίνηση.
Είναι τι ακολουθεί.
Πώς θα εξελιχθούν οι σχέσεις με τη Λιβύη;
Ποιες δυνατότητες υπάρχουν για ουσιαστική διαπραγμάτευση;
Πώς θα αντιμετωπιστούν οι ενέργειες που στηρίζονται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο;
Και ποια είναι η προοπτική ολοκλήρωσης της οριοθέτησης με την Αίγυπτο;
Σε αυτά τα ερωτήματα χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις.
Η κυβέρνηση δεν ταυτίζεται με την Ελλάδα
Το πιο προβληματικό στοιχείο της παρέμβασης Φλωρίδη δεν είναι η υπεράσπιση της ελληνικής διπλωματίας.
Είναι η απόδοση στην αντιπολίτευση της πρόθεσης να αναζητά μια εθνική ήττα.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά βαριά πολιτική κατηγορία.
Και για να είναι τεκμηριωμένη, δεν αρκεί η διαφωνία με την εκτίμηση της κυβέρνησης.
Μπορεί ένας πολιτικός αντίπαλος να υπερβάλλει.
Μπορεί να χαρακτηρίζει μια εξέλιξη εθνική ήττα χωρίς να συνυπολογίζει όλες τις παραμέτρους.
Μπορεί να ασκεί άδικη ή υπερβολική κριτική.
Αυτό όμως δεν αποδεικνύει ότι επιθυμεί να υποστεί η χώρα ήττα.
Η πρόθεση είναι διαφορετικό ζήτημα από την πολιτική εκτίμηση.
Και η ταύτισή τους υποβαθμίζει τον δημόσιο διάλογο.
Η κυβέρνηση έχει δικαίωμα να απαντά στην αντιπολίτευση.
Έχει δικαίωμα να παρουσιάζει τα διπλωματικά της επιτεύγματα.
Έχει δικαίωμα να υποστηρίζει ότι οι αντίπαλοί της ερμηνεύουν λανθασμένα τα γεγονότα.
Αλλά η Ελλάδα δεν ταυτίζεται με την κυβέρνηση της ημέρας.
Η κριτική στον πρωθυπουργό δεν αποτελεί αυτομάτως κριτική στη χώρα.
Και η αμφισβήτηση των κυβερνητικών χειρισμών δεν συνιστά επιθυμία εθνικής αποτυχίας.
Το ζήτημα της Μονής Σινά
Ο Γιώργος Φλωρίδης συνδέει την παρέμβασή του και με τις εξελίξεις γύρω από την Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά.
Υποστηρίζει ότι ανακοινώθηκε οριστική ρύθμιση των σχετικών ζητημάτων με το αιγυπτιακό κράτος, τα οποία, κατά τη διατύπωσή του, εκκρεμούσαν επί χίλια χρόνια.
Η προστασία της Μονής και η διασφάλιση της λειτουργίας της αποτελούν ζητήματα σημαντικού ιστορικού, θρησκευτικού και διπλωματικού ενδιαφέροντος.
Κάθε ουσιαστική συμφωνία που διασφαλίζει τα δικαιώματά της έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ωστόσο, η πολιτική αξιολόγηση μιας συμφωνίας προϋποθέτει γνώση του τελικού περιεχομένου της, των δεσμεύσεων και των διαδικασιών εφαρμογής της.
Οι κυβερνητικές ανακοινώσεις είναι σημαντικές.
Δεν υποκαθιστούν, όμως, την ανάγκη ενημέρωσης για τους συγκεκριμένους όρους.
Η διαφάνεια σε ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα δεν μειώνει τη διπλωματική προσπάθεια.
Την ενισχύει.
«Περισσότερο ασφαλής από ποτέ»: Μια απόλυτη διατύπωση που απαιτεί τεκμηρίωση
Στο τέλος της παρέμβασής του, ο υπουργός Δικαιοσύνης παρουσιάζει την Ελλάδα ως περισσότερο ασφαλή από ποτέ στη σύγχρονη ιστορία της, οικονομικά και κοινωνικά ισχυρή, με τις καλύτερες διεθνείς συμμαχίες που είχε ποτέ.
Πρόκειται για μια εξαιρετικά ευρεία αξιολόγηση.
Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικές διεθνείς συνεργασίες και συμμετέχει σε ισχυρούς ευρωπαϊκούς και διατλαντικούς θεσμούς.
Αυτό αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της θέσης της.
Ωστόσο, η διατύπωση «περισσότερο ασφαλής από ποτέ» δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητο γεγονός.
Η ασφάλεια μιας χώρας περιλαμβάνει πολλές παραμέτρους: στρατιωτικές δυνατότητες, αποτρεπτική ισχύ, διπλωματικές σχέσεις, οικονομική ανθεκτικότητα και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Η ύπαρξη ισχυρών συμμαχιών δεν συνεπάγεται απουσία απειλών.
Ούτε μια θετική διπλωματική δήλωση αρκεί για να αποδείξει ότι έχει επιτευχθεί το υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Αυτοί οι ισχυρισμοί μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο τεκμηριωμένης πολιτικής συζήτησης.
Δεν χρειάζεται να γίνονται αποδεκτοί χωρίς εξέταση.
Η επέτειος του «ΟΧΙ» και η πολιτική αντιπαράθεση
Η παρέμβαση του Γιώργου Φλωρίδη ολοκληρώνεται με αναφορά στην εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου.
Η αναφορά στην επέτειο προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στο μήνυμα του υπουργού.
Ωστόσο, η εθνική μνήμη ανήκει σε όλους τους Έλληνες.
Δεν αποτελεί αποκλειστικό πολιτικό κεφάλαιο καμίας κυβέρνησης ή αντιπολίτευσης.
Η επέτειος του «ΟΧΙ» μπορεί να αποτελεί αφορμή για προβληματισμό γύρω από την εθνική ανεξαρτησία, την ενότητα και την αντοχή της κοινωνίας.
Δεν χρειάζεται να μετατρέπεται σε κριτήριο διαχωρισμού των πολιτικών αντιπάλων ανάμεσα σε όσους υπερασπίζονται την πατρίδα και όσους δήθεν επιθυμούν την ήττα της.
Η εθνική ενότητα δεν απαιτεί πολιτική ομοφωνία.
Απαιτεί τη δυνατότητα να διαφωνούμε χωρίς να αμφισβητούμε αυθαίρετα τον πατριωτισμό του άλλου.
Το ερώτημα που μένει αναπάντητο
Η κοινή δήλωση στον ΟΗΕ αποτελεί μια ουσιαστική διπλωματική ενέργεια.
Η κυβέρνηση δικαιούται να την προβάλλει.
Η αντιπολίτευση οφείλει να την αξιολογεί με βάση το πραγματικό της περιεχόμενο και όχι να την αγνοεί.
Ταυτόχρονα, η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή παραμένει μια εξέλιξη που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την πορεία των διπλωματικών προσπαθειών.
Η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας δεν συνιστά εθνική μειοδοσία.
Ούτε η κριτική στην κυβέρνηση αποτελεί απόδειξη επιθυμίας εθνικής ήττας.
Το ουσιαστικό ερώτημα για τον Γιώργο Φλωρίδη και συνολικά την κυβέρνηση είναι απλό:
Μπορεί να υπάρξει σοβαρή συζήτηση για την εξωτερική πολιτική χωρίς κάθε έντονη διαφωνία να αντιμετωπίζεται ως επίθεση στα εθνικά συμφέροντα;
Η Ελλάδα έχει ανάγκη από ισχυρή διπλωματία.
Έχει ανάγκη από συμμαχίες.
Έχει ανάγκη από εθνική συνεννόηση στα κρίσιμα ζητήματα.
Έχει, όμως, εξίσου ανάγκη από λογοδοσία και τεκμηριωμένη δημόσια συζήτηση.
Γιατί η υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων δεν προϋποθέτει την υπεράσπιση κάθε κυβερνητικής επιλογής. Και η πατρίδα δεν είναι ιδιοκτησία καμίας κυβέρνησης.
