ΡΕΠΟΡΤΑΖ – 8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2026
Η έρευνα των εξελίξεων της 6ης και 7ης Νοεμβρίου αποκαλύπτει μια ιδιαίτερα σημαντική διπλωματική διαφορά ανάμεσα σε όσα υποστηρίζει η Άγκυρα και σε όσα δηλώνει η Αθήνα.
Το επιβεβαιωμένο γεγονός είναι ότι υπήρξαν επαφές της γαλλικής πλευράς με την Τουρκία για τις έρευνες του καλωδίου. Τουρκική διπλωματική πηγή υποστήριξε μάλιστα ότι η Άγκυρα αντιμετωπίζει τη γαλλική επικοινωνία ως αίτημα αδειοδότησης. Η ελληνική κυβέρνηση αντιτείνει ότι η μόνη αρμόδια χώρα για την αδειοδότηση των συγκεκριμένων εργασιών είναι η Ελλάδα.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι πως δεν έχει δημοσιοποιηθεί το περιεχόμενο της γαλλοτουρκικής αλληλογραφίας, ώστε να διαπιστωθεί αν πράγματι ζητήθηκε άδεια ή αν η Τουρκία ερμηνεύει ως αίτημα άδειας μια διπλωματική γνωστοποίηση.
Το γαλλικό παρασκήνιο που προκαλεί ερωτήματα
Οι εξελίξεις γύρω από το Great Sea Interconnector (GSI), το υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, αποκτούν ιδιαίτερο διπλωματικό ενδιαφέρον.
Στις 6 Νοεμβρίου, η Ελλάδα ολοκλήρωσε την αδειοδότηση των θαλάσσιων ερευνών, έπειτα από αίτημα της γαλλικής Nexans, που ενεργεί για λογαριασμό του φορέα του έργου.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπέγραψε τη σχετική απόφαση και ακολούθησε η έκδοση της ελληνικής NAVTEX.
Η Κυπριακή Δημοκρατία εξέδωσε επίσης δική της NAVTEX για τις έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ.
Όμως, την ίδια στιγμή, αποκαλύφθηκε ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη διπλωματικές επαφές μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας.
Και εκεί αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα.
Τι αποκάλυψε η τουρκική διπλωματική πηγή
Στις 6 Νοεμβρίου, τουρκική διπλωματική πηγή κοντά στην τουρκική προεδρία υποστήριξε ότι Παρίσι και Άγκυρα είχαν προχωρήσει σε συνεννοήσεις για τη διατύπωση σχετικής διπλωματικής αλληλογραφίας.
Κατά την ίδια πηγή, η τουρκική πλευρά θα αντιμετώπιζε τη γαλλική επικοινωνία ως αίτημα άδειας και θα απαντούσε αναλόγως.
Πρόκειται για ιδιαίτερα σοβαρή τοποθέτηση.
Η Άγκυρα δεν περιορίστηκε να δηλώσει ότι παρακολουθεί τις έρευνες. Εμφανίστηκε να συζητά με τη γαλλική πλευρά διαδικασία που η ίδια ερμηνεύει ως αναγνώριση της ανάγκης τουρκικής αδειοδότησης.
Ωστόσο, δεν έχει δημοσιοποιηθεί το σχετικό έγγραφο, ούτε υπάρχει επιβεβαίωση από τη γαλλική κυβέρνηση ότι ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία.
Επομένως, αυτό που προκύπτει είναι η ύπαρξη γαλλοτουρκικών επαφών και η τουρκική ερμηνεία τους, όχι αποδεδειγμένη παραχώρηση αρμοδιότητας στην Άγκυρα.
Η Τουρκία εξέδωσε αντι-NAVTEX
Λίγο μετά την έκδοση της ελληνικής NAVTEX 1411/26, η Τουρκία απάντησε με την αντι-NAVTEX 1105/26.
Στο κείμενό της υποστηρίζει ότι μέρος της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της υφαλοκρηπίδας που η ίδια διεκδικεί.
Δηλώνει επίσης ότι δεν έχει παράσχει συναίνεση για τις εργασίες και απαιτεί συντονισμό με τις τουρκικές αρχές.
Η αντι-NAVTEX έχει διάρκεια έως τις 6 Μαρτίου 2027, δηλαδή μέχρι τη λήξη της ελληνικής ναυτικής οδηγίας.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών προχώρησε και σε επίσημη ανακοίνωση, χαρακτηρίζοντας τις έρευνες μη εξουσιοδοτημένες και υποστηρίζοντας ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία συναίνεσης που θεωρεί απαραίτητη.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, παρά τις προηγούμενες διπλωματικές επαφές, η Άγκυρα δεν εγκατέλειψε τις διεκδικήσεις της.
Η απάντηση της Αθήνας: «Δεν μας αφορά»
Στις 7 Νοεμβρίου, ελληνικές διπλωματικές πηγές απάντησαν στις τουρκικές τοποθετήσεις με τη φράση:
«Η εσωτερική διαχείριση της Τουρκίας δεν μας αφορά».
Η Αθήνα υπογράμμισε ότι η Ελλάδα είναι η μόνη αρμόδια χώρα για την έκδοση των συγκεκριμένων αδειών και ότι έχει ενεργήσει σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου δήλωσε επίσης ότι άδεια ζητήθηκε και δόθηκε αποκλειστικά από τις ελληνικές αρχές.
Για το ενδεχόμενο άτυπης γνωστοποίησης προς την Τουρκία από τη γαλλική κατασκευάστρια εταιρεία, ανέφερε ότι μια τέτοια ενέργεια δεν αφορά την Ελλάδα και δεν συνιστά αναγνώριση δικαιοδοσίας τρίτης χώρας.
Η θέση αυτή απορρίπτει ρητά την τουρκική απαίτηση αδειοδότησης.
Αφήνει, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα για το ακριβές περιεχόμενο των επαφών που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ της γαλλικής και της τουρκικής πλευράς.
Τι είπε ο Χακάν Φιντάν
Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν εμφανίστηκε καθησυχαστικός όταν ρωτήθηκε για τη διαμάχη γύρω από τις NAVTEX.
Απάντησε ότι όλα είναι φυσιολογικά και καλά.
Παράλληλα, τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν ότι το ζήτημα των NAVTEX είχε επιλυθεί, χωρίς να εξηγήσουν με ποιον τρόπο.
Αυτή η τοποθέτηση δημιουργεί ένα ακόμη ερώτημα.
Εάν η Τουρκία εξακολουθεί να απαιτεί συναίνεση για τις έρευνες, τι ακριβώς θεωρεί ότι έχει επιλυθεί;
Υπήρξε κάποια διπλωματική διευθέτηση με τη Γαλλία;
Περιορίστηκε η επικοινωνία σε ενημέρωση για τις κινήσεις του πλοίου;
Ή η Άγκυρα επιδιώκει να παρουσιάσει μια διαδικαστική επαφή ως αποδοχή των δικών της αξιώσεων;
Μέχρι στιγμής, δεν έχει δημοσιοποιηθεί συμφωνία που να απαντά σε αυτά τα ερωτήματα.
Το κρίσιμο τεστ είναι η Κάσος
Το γαλλικό ερευνητικό Abeille Marengo βρισκόταν στο Ηράκλειο και, σύμφωνα με τον επιχειρησιακό προγραμματισμό που δημοσιοποιήθηκε στις 7 Νοεμβρίου, αναμένεται να αποπλεύσει τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου.
Οι εργασίες προβλέπεται να πραγματοποιηθούν στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και της Κάσου, κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής του καλωδίου.
Η περιοχή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το 2024 είχε σημειωθεί ένταση κατά τη διάρκεια προηγούμενων ερευνών, με παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν η Ελλάδα εξέδωσε NAVTEX.
Αυτό έχει ήδη γίνει.
Το ερώτημα είναι εάν το γαλλικό πλοίο θα πραγματοποιήσει τις προγραμματισμένες εργασίες χωρίς να υποχρεωθεί να διακόψει ή να τροποποιήσει την αποστολή του λόγω τουρκικών παρεμβάσεων.
Η έκδοση της NAVTEX αποτελεί διοικητική και διπλωματική ενέργεια.
Η πραγματοποίηση των ερευνών αποτελεί το επιχειρησιακό αποτέλεσμα που απομένει να διαπιστωθεί.
Τα ερωτήματα που οφείλουν να απαντηθούν
Μετά τις αποκαλύψεις των τελευταίων δύο ημερών, προκύπτουν πέντε συγκεκριμένα ερωτήματα:
- Ποιος πραγματοποίησε τις επαφές με την Τουρκία: η γαλλική κυβέρνηση, η Nexans ή άλλοι εκπρόσωποι του έργου;
- Υπήρξε γραπτή επικοινωνία και ποια ακριβώς διατύπωση χρησιμοποιήθηκε;
- Ζητήθηκε οποιαδήποτε μορφή τουρκικής έγκρισης ή περιορίστηκε η επικοινωνία σε ενημέρωση και ζητήματα ασφάλειας ναυσιπλοΐας;
- Ήταν ενήμερη η ελληνική κυβέρνηση για το περιεχόμενο των γαλλοτουρκικών επαφών;
- Για ποιον λόγο η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι το ζήτημα έχει επιλυθεί, ενώ εξακολουθεί να ισχύει η αντι-NAVTEX της;
Οι απαντήσεις είναι απαραίτητες για να αποσαφηνιστεί η πραγματική διπλωματική διάσταση της υπόθεσης.
Τελικά, έκαναν οι Γάλλοι την παρέμβαση και η Ελλάδα «έκανε την πάπια»;
Η απάντηση, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία έως τις 8 Νοεμβρίου, έχει δύο σκέλη.
Πρώτον, οι γαλλοτουρκικές επαφές έχουν δημοσιοποιηθεί. Τουρκική διπλωματική πηγή υποστήριξε ότι η Άγκυρα θα αντιμετώπιζε τη γαλλική επικοινωνία ως αίτημα αδειοδότησης. Δεν έχει όμως αποδειχθεί ότι η Γαλλία ζήτησε πράγματι τουρκική άδεια.
Δεύτερον, η ελληνική κυβέρνηση δεν έμεινε χωρίς δημόσια απάντηση. Εξέδωσε την άδεια και τη NAVTEX, απέρριψε την τουρκική αξίωση και δήλωσε ότι οποιαδήποτε άτυπη γνωστοποίηση της γαλλικής εταιρείας δεν δημιουργεί δικαιώματα για την Τουρκία.
Αυτό που δεν έχει διευκρινιστεί είναι τι ακριβώς συζητήθηκε μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας και πόσα γνώριζε η Αθήνα.
Η ελληνική θέση περί αποκλειστικής αρμοδιότητας αδειοδότησης είναι σαφής.
Το αναπάντητο ερώτημα είναι εάν η γαλλική πλευρά περιορίστηκε σε διπλωματική ενημέρωση ή εάν χρησιμοποιήθηκε διαδικασία που η Τουρκία μπορεί να επικαλεστεί ως προηγούμενο αναγνώρισης των αξιώσεών της.
Η απάντηση δεν θα προκύψει μόνο από τις δηλώσεις Αθήνας και Άγκυρας. Θα χρειαστεί διαφάνεια για τη γαλλοτουρκική επικοινωνία και, κυρίως, να διαπιστωθεί τι θα συμβεί όταν το Abeille Marengo φτάσει στην περιοχή των ερευνών.
