Μια ενδιαφέρουσα παρέμβαση στη συζήτηση που ανοίξαμε για την ακτοπλοϊκή σύνδεση της Κεφαλονιάς, την απουσία εναλλακτικού παρόχου και κυρίως το πρόβλημα που δημιουργείται όταν το πλοίο της γραμμής Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη τίθεται σε ετήσια ακινησία, έκανε ο Ηλίας Στεφανάτος, τομεάρχης Τουρισμού της παράταξης «ΑΕΤΟΙ – Δήμος Αργοστολίου».
Ο κ. Στεφανάτος βάζει στο επίκεντρο μια σημαντική διάσταση: η συγκεκριμένη σύνδεση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με τους κανόνες μιας ελεύθερης εμπορικής αγοράς, καθώς πρόκειται για γραμμή δημόσιας υπηρεσίας.
Και καταλήγει σε μια φράση που ουσιαστικά συμπυκνώνει και το κεντρικό ερώτημα της συζήτησης:
«Το πλοίο δικαιούται και πρέπει να πηγαίνει για συντήρηση. Η σύνδεση του νησιού δεν πρέπει να πηγαίνει μαζί του».
Τι επισημαίνει ο Ηλίας Στεφανάτος
Στο σχόλιό του ο κ. Στεφανάτος αναφέρει:
«Το ζήτημα θέλει λίγο περισσότερη προσοχή, γιατί διαφορετικά κινδυνεύουμε να κατηγορήσουμε το λάθος πράγμα.
Ναι, η απουσία εναλλακτικής δημιουργεί πρόβλημα. Όμως η Πάτρα προς Ιθάκη δεν είναι μια απλή εμπορική γραμμή στην οποία “λείπει ο ανταγωνισμός”. Είναι γραμμή δημόσιας υπηρεσίας, ακριβώς επειδή η αγορά από μόνη της δεν εξασφαλίζει ότι θα λειτουργεί με τους όρους που χρειάζονται τα νησιά.
Και υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: η επίσημη προκήρυξη του Υπουργείου αφορά Πάτρα προς Ιθάκη, επτά φορές την εβδομάδα, με δυνατότητα προσέγγισης σε επιπλέον λιμένες. Δηλαδή η Σάμη εξυπηρετείται μέσα από αυτή τη γραμμή, δεν αποτελεί από μόνη της το επιδοτούμενο σκέλος.
Ως πλοιοκτήτης δεν μπορείς να απαιτείς δύο πλοία να ανταγωνίζονται όλο τον χειμώνα σε μια αγορά που πιθανόν δεν συντηρεί ούτε το ένα χωρίς δημόσια στήριξη. Ως νησιώτης όμως δεν μπορείς να αποδέχεσαι ότι επειδή το πλοίο πάει για την απολύτως απαραίτητη συντήρησή του, σταματά μαζί του και η δημόσια υπηρεσία. Και ως Πολιτεία οφείλεις να λύσεις ακριβώς αυτή την εξίσωση.
Η λύση λοιπόν δεν είναι το σύνθημα “φέρτε δεύτερη εταιρεία”. Είναι σωστή σύμβαση δημόσιας υπηρεσίας, με εγγυημένη ελάχιστη σύνδεση όλο τον χρόνο, πλοίο αντικατάστασης ή άλλη εγκεκριμένη λύση κάλυψης, συγκεκριμένα επίπεδα υπηρεσίας και πραγματικό σχέδιο νησιωτικής συνδεσιμότητας.
Άλλωστε η νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά του Ιουνίου 2026 είναι απολύτως σαφής: αναγνωρίζει το κόστος της νησιωτικότητας και καλεί τα κράτη να χρησιμοποιούν συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας και στοχευμένες επιδοτήσεις, ώστε να διατηρούν αξιόπιστες ακτοπλοϊκές συνδέσεις όλο τον χρόνο.
Άρα ναι, υπάρχει πρόβλημα. Αλλά το πρόβλημα δεν λέγεται απλώς “Levante”. Λέγεται σχεδιασμός της νησιωτικής πολιτικής.
Το πλοίο δικαιούται και πρέπει να πηγαίνει για συντήρηση.
Η σύνδεση του νησιού δεν πρέπει να πηγαίνει μαζί του».
Η απάντηση του Kefalonia Magazine: Στην ουσία συμφωνούμε περισσότερο απ’ όσο διαφωνούμε
Η παρέμβαση του Ηλία Στεφανάτου είναι χρήσιμη γιατί προσθέτει μια σημαντική τεχνική διάσταση στη συζήτηση.
Και οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε κάτι:
στο βασικό συμπέρασμα συμφωνούμε περισσότερο απ’ όσο διαφωνούμε.
Το άρθρο μας δεν υποστήριξε ότι πρέπει υποχρεωτικά να υπάρχουν δύο εταιρείες που θα εκτελούν παράλληλα όλο τον χειμώνα την Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη, ανεξάρτητα από την επιβατική κίνηση και την οικονομική βιωσιμότητα της γραμμής.
Αντιθέτως, θέσαμε ακριβώς το ερώτημα που επαναφέρει και ο κ. Στεφανάτος:
τι συμβαίνει όταν η αγορά δεν μπορεί να εξασφαλίσει από μόνη της τη σύνδεση που χρειάζεται ένα νησί;
Τότε ακριβώς υπάρχει η δημόσια υπηρεσία.
Και τότε ακριβώς η ευθύνη μεταφέρεται στην Πολιτεία και στους όρους με τους οποίους αυτή οργανώνει και συμβασιοποιεί τη συγκεκριμένη υπηρεσία.
Σωστή η διευκρίνιση για Πάτρα–Ιθάκη και Σάμη
Ο κ. Στεφανάτος κάνει επίσης μια χρήσιμη τεχνική επισήμανση.
Το επιδοτούμενο σκέλος της σχετικής προκήρυξης αφορά τη σύνδεση Πάτρα–Ιθάκη, επτά φορές εβδομαδιαίως, με δυνατότητα προσέγγισης σε επιπλέον λιμένες.
Επομένως η Σάμη εξυπηρετείται στο πλαίσιο της συγκεκριμένης γραμμής και δεν αποτελεί από μόνη της το επιδοτούμενο σκέλος.
Η διευκρίνιση είναι σημαντική και πρέπει να καταγράφεται με ακρίβεια.
Δεν αλλάζει όμως το βασικό πρόβλημα που αφορά την Κεφαλονιά:
όταν η συγκεκριμένη σύνδεση διακόπτεται, χάνεται και η απευθείας ακτοπλοϊκή σύνδεση της Σάμης με την Πάτρα.
Και για τον κάτοικο που πρέπει να ταξιδέψει, αυτό είναι που τελικά έχει πρακτική σημασία.
Άλλο ο ανταγωνισμός και άλλο η εγγύηση της δημόσιας υπηρεσίας
Εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο διαφορετικές συζητήσεις.
Η πρώτη αφορά τον ανταγωνισμό.
Σήμερα ο Κεφαλονίτης στις βασικές γραμμές Πόρος–Κυλλήνη και Σάμη–Πάτρα δεν έχει επιλογή μεταξύ διαφορετικών ακτοπλοϊκών εταιρειών.
Αυτό είναι ένα αντικειμενικό δεδομένο και δημιουργεί τα γνωστά μειονεκτήματα κάθε αγοράς στην οποία ο καταναλωτής δεν διαθέτει εναλλακτικό πάροχο.
Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η εταιρεία παρανομεί ή ότι καταχράται τη θέση της.
Η δεύτερη συζήτηση όμως είναι διαφορετική και, ειδικά για τον χειμώνα, ίσως σημαντικότερη.
Αφορά την υποχρέωση της Πολιτείας να εξασφαλίζει συνέχεια της δημόσιας υπηρεσίας.
Εάν η συγκεκριμένη αγορά δεν μπορεί να υποστηρίξει δύο πλοία ή δύο εταιρείες, τότε πράγματι η απάντηση δεν μπορεί να είναι απλώς «ας έρθει κάποιος δεύτερος».
Η απάντηση πρέπει να βρίσκεται στη σύμβαση.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό κενό
Το πλοίο πρέπει να συντηρηθεί.
Σε αυτό δεν υπάρχει καμία απολύτως συζήτηση.
Η ετήσια ακινησία, οι επιθεωρήσεις και ο δεξαμενισμός είναι απαραίτητες διαδικασίες για την ασφάλεια.
Το ερώτημα είναι γιατί η απόσυρση του πλοίου πρέπει να συνεπάγεται και την απόσυρση της υπηρεσίας.
Αν το κράτος θεωρεί μια ακτοπλοϊκή σύνδεση τόσο σημαντική ώστε να τη χαρακτηρίζει δημόσια υπηρεσία και να διαθέτει δημόσιους πόρους για τη διατήρησή της, τότε είναι εύλογο να τίθεται το ερώτημα:
Γιατί η συνέχεια αυτής της υπηρεσίας δεν αποτελεί εξίσου σαφή συμβατική υποχρέωση;
Εδώ θεωρούμε ότι βρίσκεται ο πυρήνας της υπόθεσης.
Η λύση μπορεί να είναι πλοίο αντικατάστασης.
Μπορεί να είναι διαφορετικός μηχανισμός προσωρινής κάλυψης.
Μπορεί να απαιτεί διαφορετικό σχεδιασμό των συμβάσεων.
Αυτό είναι θέμα που πρέπει να λύσουν το Υπουργείο Ναυτιλίας, οι αρμόδιες υπηρεσίες και οι φορείς που γνωρίζουν τα πραγματικά οικονομικά και επιχειρησιακά δεδομένα της γραμμής.
Αυτό που δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη λύση είναι το:
«το πλοίο μπήκε σε ακινησία, άρα σταμάτησε και η σύνδεση».
Δεν είναι λοιπόν μόνο συζήτηση για τη Levante
Σε αυτό το σημείο η παρέμβαση του Ηλία Στεφανάτου βρίσκει απολύτως σύμφωνο και το βασικό συμπέρασμα του δικού μας άρθρου.
Το πρόβλημα δεν πρέπει να προσωποποιείται αποκλειστικά στη Levante Ferries.
Αν μια εταιρεία εφαρμόζει τους όρους της σύμβασης που έχει υπογράψει και το θεσμικό πλαίσιο της επιτρέπει να θέτει το πλοίο σε ετήσια ακινησία χωρίς υποχρεωτική αντικατάσταση, τότε το ερώτημα πρέπει να απευθυνθεί και –κυρίως– σε εκείνον που σχεδίασε αυτούς τους όρους.
Στην Πολιτεία.
Γιατί άλλο πράγμα είναι η επιχειρηματική λειτουργία μιας ακτοπλοϊκής εταιρείας και άλλο η εθνική πολιτική για τη νησιωτικότητα.
Η εταιρεία θα λειτουργήσει μέσα στο οικονομικό και θεσμικό πλαίσιο που της δίνεται.
Η Πολιτεία όμως έχει την υποχρέωση να σχεδιάσει το πλαίσιο με βάση και τις ανάγκες των ανθρώπων που ζουν στα νησιά δώδεκα μήνες τον χρόνο.
Εκεί τελικά συναντιούνται οι δύο απόψεις
Η συζήτηση επομένως δεν χρειάζεται να εγκλωβιστεί στο δίλημμα:
«φταίει η εταιρεία ή φταίει το κράτος;»
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πώς θα εξασφαλιστεί ότι ο κάτοικος της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης θα έχει αξιόπιστη ακτοπλοϊκή σύνδεση και τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο – όχι μόνο όταν η τουριστική κίνηση καθιστά μια γραμμή περισσότερο ελκυστική εμπορικά.
Και σε αυτό το σημείο η φράση του Ηλία Στεφανάτου είναι ίσως ο καλύτερος επίλογος της συζήτησης:
«Το πλοίο δικαιούται και πρέπει να πηγαίνει για συντήρηση. Η σύνδεση του νησιού δεν πρέπει να πηγαίνει μαζί του».
Σε αυτό δύσκολα μπορεί να διαφωνήσει κανείς.
Το επόμενο ερώτημα λοιπόν πρέπει να απευθυνθεί στην Πολιτεία:
Στην επόμενη σύμβαση δημόσιας υπηρεσίας θα εξακολουθήσουμε να έχουμε απλώς τη δυνατότητα αντικατάστασης του πλοίου ή θα εξασφαλιστεί επιτέλους η υποχρεωτική συνέχεια της σύνδεσης;
Αυτό είναι το ερώτημα που αξίζει πλέον μια συγκεκριμένη απάντηση.
