Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» ξεκίνησε τις εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και η Άγκυρα έσπευσε να εμφανιστεί ως αρμόδια να εγκρίνει τις έρευνες. Η Αθήνα απάντησε με αντι-NAVTEX, απορρίπτοντας τις τουρκικές αξιώσεις. Όμως πίσω από την ανταλλαγή αναγγελιών παραμένει το ουσιαστικό ερώτημα: Θα ολοκληρωθούν οι έρευνες ανεμπόδιστα ή θα βρεθούμε ξανά μπροστά σε μια κρίση όπως εκείνη της Κάσου;
Η υπόθεση του υποθαλάσσιου καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου εξελίσσεται σε μια ακόμη δοκιμασία για την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» απέπλευσε από το Ηράκλειο το απόγευμα της Τρίτης 10 Νοεμβρίου, προκειμένου να πραγματοποιήσει έρευνες για το έργο Great Sea Interconnector.
Λίγες ώρες αργότερα, η Τουρκία εξέδωσε δική της NAVTEX, επικαλούμενη τις γνωστές διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και δεν περιορίστηκε σε μια απλή ανακοίνωση.
Η Άγκυρα υποστήριξε ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες έχουν συντονιστεί με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές και ότι έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεσή τους.
Δηλαδή η Τουρκία επιχείρησε να εμφανιστεί ως χώρα που διαθέτει δικαιοδοσία να εγκρίνει εργασίες σε θαλάσσια περιοχή όπου η Ελλάδα ασκεί τα δικά της κυριαρχικά δικαιώματα.
Η Αθήνα απάντησε με την αντι-NAVTEX 1441/26, χαρακτηρίζοντας την τουρκική αναγγελία άκυρη και ανίσχυρη.
Και εδώ αρχίζουν τα πραγματικά ερωτήματα.
Η Τουρκία δεν χρειάζεται να της ζητήσουν άδεια για να επιχειρήσει να επιβάλει τις αξιώσεις της
Η κυβέρνηση επιμένει ότι η γαλλική εταιρεία δεν ζήτησε άδεια από την Τουρκία.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου τόνισε ότι αιτήματα υποβλήθηκαν μόνο στην Ελλάδα και στην Κύπρο.
Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο.
Όμως δεν απαντά στο σύνολο του προβλήματος.
Διότι η Άγκυρα δεν ισχυρίζεται απλώς ότι κάποιος της υπέβαλε αίτημα.
Επιχειρεί να εμφανίσει την περιοχή των ερευνών ως τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας και της δικής της περιοχής αρμοδιότητας NAVTEX.
Και πάνω σε αυτή τη διεκδίκηση κατασκευάζει την εικόνα ότι η συγκατάθεσή της είναι απαραίτητη.
Το γεγονός ότι η γαλλική εταιρεία δεν ζήτησε τουρκική άδεια δεν σημαίνει ότι η Τουρκία σταμάτησε να αμφισβητεί τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.
Και δεν εξαφανίζεται επειδή ένας υπουργός διαβεβαιώνει ότι δεν υπήρξε αίτημα προς την Άγκυρα.
Η ελληνική αντι-NAVTEX είναι αναγκαία. Δεν αποτελεί όμως από μόνη της λύση
Η ελληνική απάντηση ήταν σαφής.
Η Υδρογραφική Υπηρεσία χαρακτήρισε την τουρκική NAVTEX άκυρη και ανίσχυρη.
Επισήμανε ότι σημαντικό τμήμα των ερευνητικών γραμμών βρίσκεται εντός ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Ανέφερε τις ελληνικές άδειες με αριθμούς 31373/07.06.2024, 9020/11.02.2026 και 65808/06.11.2026.
Και υπογράμμισε ότι ο σταθμός Ηρακλείου έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα έκδοσης NAVTEX στη συγκεκριμένη περιοχή ευθύνης του.
Όλα αυτά είναι ουσιαστικά.
Αλλά η αντι-NAVTEX δεν είναι το τέλος της υπόθεσης.
Είναι η επίσημη ελληνική αντίδραση στην τουρκική αμφισβήτηση.
Η πραγματική δοκιμασία βρίσκεται στη θάλασσα.
Θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες όπως έχουν σχεδιαστεί;
Θα μπορέσει το πλοίο να εργαστεί στις προβλεπόμενες περιοχές;
Θα επιχειρήσει η Τουρκία να δημιουργήσει εμπόδια;
Και ποια θα είναι η ελληνική αντίδραση εάν αυτό συμβεί;
Δεν αρκεί να χαρακτηρίζουμε τις τουρκικές αξιώσεις άκυρες. Πρέπει να διασφαλίζεται ότι δεν θα καθορίζουν στην πράξη την εξέλιξη των εργασιών.
Κύριε Παπασταύρου, το ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος ζήτησε άδεια
Ο Σταύρος Παπασταύρου κάλεσε την αντιπολίτευση να μην πέσει στην παγίδα της Τουρκίας.
Υπογράμμισε ότι το γαλλικό πλοίο ξεκίνησε τις εργασίες του βάσει της ελληνικής NAVTEX.
Και επέμεινε ότι δεν υπήρξε αίτημα της γαλλικής εταιρείας προς τις τουρκικές αρχές.
Ας δεχθούμε πλήρως αυτή τη διευκρίνιση.
Το ερώτημα παραμένει.
Τι θα γίνει εάν η Τουρκία επιχειρήσει να μετατρέψει τη μονομερή της αναγγελία σε πραγματικό εμπόδιο;
Τι θα γίνει εάν τουρκικά πλοία εμφανιστούν στην περιοχή των ερευνών;
Τι θα γίνει εάν ασκηθούν πιέσεις στην εταιρεία που εκτελεί τις εργασίες;
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζει κάθε σχετική ανησυχία ως παρεξήγηση ή ως υιοθέτηση της τουρκικής επιχειρηματολογίας.
Η κριτική δεν αφορά την εγκυρότητα των τουρκικών αξιώσεων.
Αφορά την αποτελεσματικότητα της ελληνικής αντίδρασης απέναντί τους.
Και αυτή είναι μια απολύτως θεμιτή πολιτική συζήτηση.
Το τουρκολυβικό μνημόνιο επιστρέφει ξανά στο προσκήνιο
Η τουρκική NAVTEX επικαλείται τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας, οι οποίες συνδέονται με το τουρκολυβικό μνημόνιο.
Πρόκειται για διεκδικήσεις που η Ελλάδα απορρίπτει.
Ωστόσο, η Τουρκία εξακολουθεί να τις χρησιμοποιεί ως βάση για την προβολή των θέσεών της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και το κάνει με έναν συγκεκριμένο τρόπο.
Εκδίδει αναγγελίες.
Επικαλείται αρμοδιότητες.
Αναφέρεται σε υποτιθέμενη συγκατάθεση.
Και επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι καμία δραστηριότητα στην περιοχή δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να ληφθούν υπόψη οι δικές της αξιώσεις.
Η εικόνα αυτή δεν αποκτά νομική ισχύ επειδή επαναλαμβάνεται.
Όμως η επανάληψή της δημιουργεί διαρκή διπλωματική και επιχειρησιακή πίεση.
Και το ερώτημα προς την κυβέρνηση είναι εάν διαθέτει στρατηγική που θα αποτρέπει την πρακτική παρεμπόδιση των ερευνών και όχι μόνο θα απορρίπτει τις τουρκικές ανακοινώσεις.
Η Κάσος δεν μπορεί να ξεχαστεί
Το «Abeille Marengo» αναμένεται να κινηθεί προς περιοχές νοτίως της Κάσου.
Εκεί όπου, πριν από δύο χρόνια, οι έρευνες του ιταλικού πλοίου «Ievoli Relume» είχαν προκαλέσει σοβαρή ελληνοτουρκική ένταση.
Η συγκεκριμένη περιοχή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται με τις αντικρουόμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γι’ αυτό και η επικείμενη παρουσία του γαλλικού πλοίου δεν είναι μια συνηθισμένη τεχνική διαδικασία.
Αποτελεί κρίσιμο σημείο για την εξέλιξη του έργου.
Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει πώς θα εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη πραγματοποίηση των ερευνών.
Και κυρίως τι έχει αλλάξει στον επιχειρησιακό και διπλωματικό σχεδιασμό σε σχέση με την προηγούμενη ένταση.
Δεν αρκεί η γενική διαβεβαίωση ότι όλα εξελίσσονται ομαλά.
Χρειάζεται το έργο να προχωρήσει.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαιτεί σιωπή στο όνομα της εθνικής ενότητας
Υπάρχει και μια ακόμη διάσταση.
Κάθε φορά που η αντιπολίτευση θέτει ερωτήματα για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, κυβερνητικά στελέχη εμφανίζονται να αντιμετωπίζουν την κριτική ως υπερβολική, ανεύθυνη ή ακόμη και εξυπηρετική προς τις επιδιώξεις της Άγκυρας.
Αυτή η τακτική δεν βοηθά.
Η εθνική ενότητα δεν σημαίνει απουσία ελέγχου.
Δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να καθορίζει ποια ερωτήματα επιτρέπονται.
Και ασφαλώς δεν σημαίνει ότι κάθε ανησυχία για την εξέλιξη των ερευνών πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υπονόμευση της εθνικής προσπάθειας.
Το αντίθετο.
Σε τόσο σοβαρά ζητήματα, η ενημέρωση των πολιτικών δυνάμεων και η σαφής παρουσίαση των πραγματικών δεδομένων είναι απαραίτητες.
Η εθνική ενότητα δεν οικοδομείται με χαρακτηρισμούς εναντίον όσων ρωτούν. Οικοδομείται με ενημέρωση, συνεννόηση και αποτελεσματική υπεράσπιση των ελληνικών δικαιωμάτων.
Το καλώδιο πρέπει να προχωρήσει. Εκεί θα κριθούν όλοι
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου είναι ένα έργο με ιδιαίτερη ενεργειακή και γεωπολιτική σημασία.
Το «Abeille Marengo» πραγματοποιεί τις απαραίτητες έρευνες για τη χαρτογράφηση του βυθού και την προετοιμασία της εγκατάστασης του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η επιτυχία του έργου δεν θα κριθεί από το πόσες ανακοινώσεις θα εκδώσει η Αθήνα.
Ούτε από το πόσες τουρκικές NAVTEX θα χαρακτηριστούν άκυρες.
Θα κριθεί από το εάν οι έρευνες πραγματοποιηθούν, εάν οι απαιτούμενες εργασίες προχωρήσουν και εάν το έργο μπορέσει να ολοκληρωθεί.
Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να επισημαίνει ότι η γαλλική εταιρεία ζήτησε άδειες μόνο από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Αλλά αυτό δεν αρκεί ως συνολική πολιτική απάντηση.
Χρειάζεται να διασφαλιστεί ότι η Τουρκία δεν θα καταφέρει να χρησιμοποιήσει τις μονομερείς διεκδικήσεις της για να επηρεάσει την πραγματική εξέλιξη των εργασιών.
Συμπέρασμα: Οι NAVTEX δεν είναι το έργο. Το έργο πρέπει να γίνει
Η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX και επικαλέστηκε συγκατάθεση που, σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση, ουδέποτε της ζητήθηκε.
Η Ελλάδα απάντησε με αντι-NAVTEX, απορρίπτοντας τις τουρκικές αξιώσεις.
Αυτά είναι τα δεδομένα.
Όμως η ουσία βρίσκεται στην επόμενη ημέρα.
Θα συνεχίσει το γαλλικό πλοίο ανεμπόδιστα;
Θα πραγματοποιηθούν οι έρευνες νοτίως της Κάσου;
Θα προχωρήσει η ηλεκτρική διασύνδεση;
Ή θα βρεθούμε ξανά μπροστά σε μια κατάσταση όπου η τουρκική πίεση θα επηρεάζει την πορεία ενός έργου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος;
Η κυβέρνηση δεν θα κριθεί από το πόσο αυστηρά χαρακτηρίζει τις τουρκικές NAVTEX.
Θα κριθεί από το εάν μπορεί να εξασφαλίσει ότι οι τουρκικές αξιώσεις δεν θα μετατραπούν σε εμπόδιο για την άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και την υλοποίηση του έργου.
Γιατί στο τέλος, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος εξέδωσε την τελευταία NAVTEX.
Είναι ποιος μπορεί να πραγματοποιεί τις εργασίες στη θάλασσα χωρίς να του υπαγορεύει η Άγκυρα τι επιτρέπεται και τι όχι.
