Το 34,1% δείχνει Καραμανλή και μόλις το 27,9% Μητσοτάκη στο σύνολο – Η εντυπωσιακή αντίφαση με το 85,9% των σημερινών ψηφοφόρων της ΝΔ και το μεγάλο ερώτημα για το πόσο έχει αλλάξει το κόμμα
Υπάρχει ένα εύρημα στη νέα δημοσκόπηση της GPO που αξίζει πολύ μεγαλύτερη συζήτηση από μια απλή ανάγνωση των ποσοστών.
Και ίσως λέει περισσότερα για τη σημερινή Νέα Δημοκρατία από την ίδια την πρόθεση ψήφου.
Η GPO ρώτησε:
«Ποιος από τους παρακάτω αρχηγούς της ΝΔ πιστεύετε ότι εκφράζει τις πολιτικές αρχές και αξίες του κόμματος;»
Στο σύνολο των ερωτηθέντων η απάντηση είναι αποκαλυπτική:
Κώστας Καραμανλής 34,1%.
Κυριάκος Μητσοτάκης 27,9%.
Αντώνης Σαμαράς 11,7%.
Δεν ξέρω/Δεν απαντώ 26,3%.
Δηλαδή ο άνθρωπος που κυβερνά τη χώρα από το 2019 και βρίσκεται στην ηγεσία της ΝΔ από το 2016 δεν βρίσκεται στην πρώτη θέση όταν η κοινωνία ερωτάται ποιος εκφράζει τις αρχές και τις αξίες της Νέας Δημοκρατίας.
Πρώτος βρίσκεται ο Κώστας Καραμανλής.
Και αυτό είναι ένα εύρημα που ανοίγει ευθέως συζήτηση για την πολιτική ταυτότητα της σημερινής ΝΔ.
Άλλο η Νέα Δημοκρατία, άλλο η σημερινή εκλογική της βάση;
Το πραγματικά εντυπωσιακό αρχίζει όταν δούμε τις υπόλοιπες στήλες της ίδιας δημοσκόπησης.
Στους ψηφοφόρους της ΝΔ του 2023 ο Μητσοτάκης βρίσκεται στο 64,3%, ο Καραμανλής στο 20,9% και ο Σαμαράς στο 7,2%.
Στους ψηφοφόρους των ευρωεκλογών του 2024:
Μητσοτάκης 66,8%, Καραμανλής 18,4%, Σαμαράς 6,4%.
Και μεταξύ εκείνων που δηλώνουν σήμερα ότι θα ψηφίσουν ΝΔ:
Μητσοτάκης 85,9%.
Καραμανλής 8,7%.
Σαμαράς 1,1%.
Εδώ βρίσκεται όλη η πολιτική ουσία.
Όσο περιορίζουμε το δείγμα από το σύνολο της κοινωνίας προς τη σημερινή εκλογική βάση της ΝΔ, τόσο εξαφανίζεται η καραμανλική αναφορά και τόσο κυριαρχεί απόλυτα ο Μητσοτάκης.
Δεν αποδεικνύει αυτό από μόνο του ποιος είναι ή δεν είναι «πραγματικός νεοδημοκράτης».
Δείχνει όμως κάτι εξαιρετικά ενδιαφέρον:
η σημερινή εκλογική ΝΔ είναι πολύ διαφορετική από την εικόνα που έχει ένα ευρύτερο τμήμα της κοινωνίας για τις παραδοσιακές αρχές και αξίες της παράταξης.
Ο Καραμανλής προηγείται χωρίς να διεκδικεί τίποτα
Υπάρχει και κάτι ακόμη που κάνει το αποτέλεσμα αξιοπρόσεκτο.
Ο Κώστας Καραμανλής δεν είναι αρχηγός κόμματος.
Δεν διεκδικεί την πρωθυπουργία.
Δεν πραγματοποιεί προεκλογική εκστρατεία.
Και όμως, όταν τίθεται το συγκεκριμένο ερώτημα για τις «αρχές και αξίες της ΝΔ», βρίσκεται στο 34,1%, μπροστά από τον εν ενεργεία πρωθυπουργό και επί μία δεκαετία πρόεδρο του κόμματος.
Η διαφορά είναι 6,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το 34,1% αποτελείται από νεοδημοκράτες ούτε ότι όλοι όσοι επιλέγουν Καραμανλή επιθυμούν μια διαφορετική ΝΔ.
Αλλά καταγράφει κάτι σαφές:
στο συλλογικό πολιτικό αποτύπωμα, ο Καραμανλής εξακολουθεί να συνδέεται περισσότερο από τον Μητσοτάκη με τις αρχές και τις αξίες της Νέας Δημοκρατίας.
Και αυτό, ύστερα από δέκα χρόνια ηγεσίας Μητσοτάκη, έχει πολιτική σημασία.
Η ΝΔ του 40,56% και η σημερινή ΝΔ
Υπάρχει ακόμη μία διάσταση που πρέπει να προσεχθεί.
Η Νέα Δημοκρατία των εθνικών εκλογών του 2023 ήταν ένα κόμμα του 40,56%.
Η σημερινή ΝΔ είναι εκλογικά μικρότερη. Στην ίδια μέτρηση της GPO καταγράφεται στο 30,3% στην εκτίμηση ψήφου.
Παράλληλα, όμως, όσο μικραίνει η εκλογική της δεξαμενή τόσο περισσότερο αυξάνεται η ταύτιση αυτών που παραμένουν με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Αυτό είναι το πραγματικά ενδιαφέρον πολιτικό φαινόμενο.
Το 64,3% των ψηφοφόρων του 2023 γίνεται 85,9% μεταξύ όσων δηλώνουν ότι θα ψηφίσουν ΝΔ σήμερα.
Ταυτόχρονα, ο Καραμανλής πέφτει από 20,9% στο 8,7%.
Δεν μπορούμε από αυτά τα στοιχεία να αποδείξουμε ότι συγκεκριμένοι καραμανλικοί ψηφοφόροι εγκατέλειψαν τη ΝΔ — θα χρειαζόταν διαφορετική ανάλυση μετακινήσεων ψηφοφόρων.
Μπορούμε όμως να πούμε ότι η σημερινή εκλογική βάση που έχει απομείνει εμφανίζεται πολύ περισσότερο ταυτισμένη με τον σημερινό αρχηγό από την πολύ ευρύτερη βάση του 2023.
Μια ΝΔ περισσότερο «μητσοτακική» και λιγότερο πολυσυλλεκτική;
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο πολιτικό ερώτημα.
Η Νέα Δημοκρατία ιστορικά υπήρξε μια μεγάλη κεντροδεξιά παράταξη που φιλοξενούσε διαφορετικά πολιτικά ρεύματα.
Καραμανλικούς, φιλελεύθερους, παραδοσιακούς συντηρητικούς, κεντροδεξιούς και άλλες τάσεις.
Τα στοιχεία της GPO μπορούν να διαβαστούν ως ένδειξη ότι η σημερινή εκλογική της βάση έχει αποκτήσει πολύ εντονότερη προσωποκεντρική αναφορά στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη θετικό ή αρνητικό. Είναι όμως μια σημαντική μεταβολή για ένα κόμμα που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως πολυσυλλεκτική παράταξη.
Και η αντίθεση των δύο αριθμών είναι δύσκολο να αγνοηθεί:
34,1% Καραμανλής έναντι 27,9% Μητσοτάκη στο σύνολο.
Αλλά:
85,9% Μητσοτάκης έναντι μόλις 8,7% Καραμανλή μεταξύ όσων δηλώνουν σήμερα ότι θα ψηφίσουν ΝΔ.
Πού βρίσκονται όσοι αναγνωρίζουν την παλιά ΝΔ στον Καραμανλή;
Αυτό ίσως είναι το ερώτημα που αξίζει περισσότερο να απαντηθεί σε επόμενες δημοσκοπήσεις.
Ποιοι είναι οι πολίτες που επιλέγουν τον Κώστα Καραμανλή ως αυθεντικότερο εκφραστή των αρχών και αξιών της ΝΔ, αλλά δεν βρίσκονται πλέον στη σημερινή εκλογική βάση του κόμματος;
Πού ψηφίζουν;
Πού κατευθύνονται;
Απέχουν;
Παραμένουν αναποφάσιστοι;
Κοιτάζουν προς άλλα κόμματα της Κεντροδεξιάς και της Δεξιάς;
Η συγκεκριμένη ερώτηση της GPO δεν μπορεί να απαντήσει σε αυτά.
Αλλά η τεράστια απόσταση μεταξύ 34,1% και 8,7% κάνει το ερώτημα αναπόφευκτο.
Το πραγματικό μήνυμα της δημοσκόπησης
Το εντυπωσιακό εύρημα, επομένως, δεν είναι απλώς ότι ο Καραμανλής «κερδίζει» τον Μητσοτάκη σε μία δημοσκοπική ερώτηση.
Είναι η αντίφαση ανάμεσα στην εικόνα της ΝΔ μέσα στην κοινωνία και στην εικόνα της σημερινής εκλογικής της βάσης.
Στην κοινωνία, ο Κώστας Καραμανλής παραμένει πρώτος ως προς την έκφραση των αρχών και αξιών της παράταξης.
Στη σημερινή βάση της ΝΔ, αντίθετα, ο Μητσοτάκης είναι σχεδόν απόλυτα κυρίαρχος.
Αυτό επιτρέπει μια πολύ συγκεκριμένη πολιτική ανάγνωση:
ο Μητσοτάκης έχει ισχυρότατη κυριαρχία στη ΝΔ που σήμερα τον ψηφίζει, αλλά η GPO δεν δείχνει αντίστοιχη κυριαρχία όταν το ερώτημα μεταφέρεται στην ευρύτερη κοινωνία και αφορά την ιστορική πολιτική ταυτότητα της παράταξης.
Εκεί προηγείται ο Καραμανλής.
Και ίσως τελικά αυτό να είναι ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που θα αντιμετωπίσει η Νέα Δημοκρατία όταν ανοίξει κάποτε η συζήτηση της διαδοχής:
αν η εποχή Μητσοτάκη άλλαξε απλώς την ηγεσία της ΝΔ ή αν άλλαξε την ίδια τη σύνθεση και την πολιτική ταυτότητα της εκλογικής της βάσης.
Μα οι ψηφοφόροι των άλλων κομμάτων φυσικά και ψηφίζουν τον ανίκανο Καραμανλή δεδομένου ότι. 1. Επιθυμούν την ήττα της ΝΔ
2. Και να πιστεύουν πράγματι ότι ο Καραμανλής εκφράζει καλύτερα τις αρχές της ΝΔ, οι ίδιοι απαξιώνουν τις αρχές αυτές
3. Ο τότε ΣΥΡΙΖΑ έτρεφε συμπάθεια προς τον Καραμανλή και τα προσκολλημένα σε αυτόν στελέχη του.
Τίποτε δεν σημαίνει αυτό δημοσκοπικα. Αντίθετα δείχνει ότι στα μάτια όλων η ΝΔ έχει σημερα ένα πιο φιλελεύθερο και κεντροδεξιο πρόσημο. Αυτή είναι η ερμηνεία κατά τη γνώμη μου. Και είναι θετική.
Ναι να δούμε όμως αν η μετάλλαξη της ΝΔ τελικά στο μέλλον την ευνοήσει. Γιατί χωρίς αξίες και ιστορική συνέχεια μέλον δεν υπάρχει. Στ πρώτο στραβοπατημα οι δήθεν μπετόν ψηφοφόροι υπέρ του Μητσοτάκη θα αρχίσουν να ψάχνουν αλλού στέγη.