Είναι εύκολο να συμφωνήσει κανείς ότι η Κεφαλονιά χρειάζεται καλύτερες υποδομές, ισχυρότερα λιμάνια, περισσότερη οργάνωση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Ποιος θα μπορούσε άλλωστε να υποστηρίξει το αντίθετο;
Από αυτό το αυτονόητο σημείο, όμως, μέχρι την εικόνα ενός νησιού που περίπου πορεύεται χωρίς σχέδιο, χωρίς διαχείριση και χωρίς να αξιοποιεί την κρουαζιέρα, υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Και κυρίως υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί: η Κεφαλονιά έχει καταφέρει να βρίσκεται στον χάρτη της διεθνούς κρουαζιέρας και να υποδέχεται εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες.
Αυτό δεν συμβαίνει από μόνο του.
Οι εκατοντάδες χιλιάδες επιβάτες δεν αποτελούν απόδειξη αποτυχίας
Αν δεχθούμε ότι περίπου 259.000 επιβάτες κρουαζιέρας επισκέφθηκαν το νησί μέσα σε μία χρονιά, το πρώτο συμπέρασμα δεν μπορεί να είναι ότι «δεν υπάρχει καμία διαχείριση».
Το ακριβώς αντίθετο ερώτημα πρέπει να τεθεί:
Πώς κατάφερε ένα νησί του μεγέθους της Κεφαλονιάς να προσελκύσει τέτοιο αριθμό επιβατών και να διατηρεί παρουσία στα προγράμματα διεθνών εταιρειών κρουαζιέρας;
Οι εταιρείες δεν επιλέγουν προορισμούς από συνήθεια ή συναισθηματισμό.
Αξιολογούν λιμάνια, προορισμούς, εκδρομές, ασφάλεια, εμπειρία επιβατών, δυνατότητες εξυπηρέτησης και εμπορικό ενδιαφέρον.
Επομένως, όταν η Κεφαλονιά καταγράφει σημαντική κίνηση, κάτι προφανώς λειτουργεί.
Μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα; Ασφαλώς.
Άλλο όμως «χρειάζεται βελτίωση» και άλλο «δεν υπάρχει διαχείριση».
Η κρουαζιέρα δεν ξεκινά σήμερα στην Κεφαλονιά
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος να αντιμετωπίζουμε κάθε συζήτηση για τον τουρισμό σαν να πρέπει κάθε φορά να ξεκινήσουμε από το μηδέν.
Η Κεφαλονιά έχει ήδη δημιουργήσει τουριστικό προϊόν.
Έχει διεθνή αναγνωρισιμότητα.
Έχει αξιοθέατα που αποτελούν ισχυρούς πόλους για τις οργανωμένες εκδρομές των επιβατών κρουαζιέρας.
Το Αργοστόλι έχει αποκτήσει σημαντική εμπειρία στην υποδοχή κρουαζιερόπλοιων, ενώ η παρουσία χιλιάδων επισκεπτών τροφοδοτεί ένα ολόκληρο πλέγμα οικονομικών δραστηριοτήτων: τουριστικά λεωφορεία, ταξί, καταστήματα, εστίαση, τουριστικά γραφεία, ξεναγούς και επιχειρήσεις σε ολόκληρο το νησί.
Το γεγονός ότι υπάρχουν ακόμη αδυναμίες δεν ακυρώνει όσα έχουν ήδη επιτευχθεί.
Άλλο η στρατηγική και άλλο η μαγική λύση ενός «Master Plan»
Η έννοια του στρατηγικού σχεδιασμού ακούγεται πάντοτε ελκυστική.
Master Plan, ολοκληρωμένος σχεδιασμός, μακροχρόνια στρατηγική.
Όλα απαραίτητα.
Μόνο που στην πραγματική διοίκηση τα πράγματα είναι πιο σύνθετα.
Ένα λιμάνι δεν αλλάζει επειδή κάποιος αποφασίζει τοπικά ότι πρέπει να αλλάξει. Υπάρχουν αρμοδιότητες, υπουργεία, εγκρίσεις, περιβαλλοντικές διαδικασίες, χρηματοδοτικά εργαλεία, μελέτες και συχνά πολυετείς διαδικασίες ωρίμανσης.
Αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για αδράνεια.
Αποτελεί όμως την πραγματικότητα της δημόσιας διοίκησης.
Γι’ αυτό και είναι άδικο να παρουσιάζεται κάθε καθυστέρηση περίπου ως απόδειξη απουσίας πολιτικής βούλησης σε τοπικό επίπεδο.
Η σοβαρή κριτική χρειάζεται να προσδιορίζει ποιος είχε την αρμοδιότητα, ποια διαδικασία καθυστέρησε, ποιο έργο μπορούσε πράγματι να γίνει και ποιος δεν το έκανε.
Διαφορετικά η γενική διαπίστωση ότι «χρειάζεται σχέδιο» μπορεί να είναι σωστή, αλλά πολιτικά παραμένει εξαιρετικά εύκολη.
Η στελέχωση είναι πραγματικό πρόβλημα – αλλά δεν αφορά μόνο την Κεφαλονιά
Η υποστελέχωση ενός δημόσιου φορέα είναι αναμφίβολα σοβαρό ζήτημα.
Και όταν ένας οργανισμός που καλείται να διαχειριστεί κρίσιμες λιμενικές υποδομές διαθέτει ελάχιστο προσωπικό, η αποτελεσματικότητά του περιορίζεται.
Αυτό όμως οδηγεί και σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα.
Πριν καταλήξουμε ότι απέτυχε το μοντέλο διαχείρισης των λιμανιών, πρέπει να εξετάσουμε εάν το ίδιο το κράτος έχει εξασφαλίσει τους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους που απαιτούνται για να λειτουργήσει.
Δεν μπορείς να ζητάς από έναν υποστελεχωμένο οργανισμό να λειτουργεί με τις απαιτήσεις μιας σύγχρονης λιμενικής αρχής και ταυτόχρονα να του καταλογίζεις ως τοπική αποτυχία τις συνέπειες αυτής της υποστελέχωσης.
Η σύγκριση με τη Ζάκυνθο χρειάζεται προσοχή
Συχνά στον δημόσιο διάλογο εμφανίζεται η σύγκριση με το διπλανό νησί.
«Η Ζάκυνθος προχωρά», «οι άλλοι επενδύουν», «εμείς μένουμε πίσω».
Οι συγκρίσεις είναι χρήσιμες όταν συγκρίνουμε πραγματικά συγκρίσιμα μεγέθη.
Κάθε προορισμός έχει διαφορετική γεωγραφία, διαφορετικές λιμενικές δυνατότητες, διαφορετική τουριστική δομή και διαφορετικές ανάγκες.
Το ζητούμενο για την Κεφαλονιά δεν είναι να αντιγράψει τη Ζάκυνθο, την Κέρκυρα ή οποιοδήποτε άλλο νησί.
Είναι να αποφασίσει ποια κρουαζιέρα θέλει η ίδια.
Περισσότερα πλοία με κάθε κόστος;
Μεγαλύτερη κατά κεφαλήν οικονομική απόδοση;
Περισσότερες οργανωμένες εκδρομές στην ενδοχώρα;
Επιμήκυνση της περιόδου;
Σύνδεση της κρουαζιέρας με την τοπική γαστρονομία και τα τοπικά προϊόντα;
Επιστροφή των επιβατών ως μελλοντικών επισκεπτών διαμονής;
Αυτά είναι τα πραγματικά στρατηγικά ερωτήματα.
Δεν χρειάζονται μόνο περισσότερα κρουαζιερόπλοια
Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη πρόκληση για την επόμενη ημέρα.
Η επιτυχία δεν πρέπει να μετριέται αποκλειστικά από τον αριθμό των αφίξεων.
Αν 250.000 ή 300.000 άνθρωποι κατεβαίνουν στο νησί, το ζητούμενο είναι πόση αξία παραμένει στην τοπική οικονομία.
Ένας επισκέπτης που αγοράζει κεφαλονίτικα προϊόντα, επισκέπτεται ένα χωριό, τρώει σε μια τοπική επιχείρηση ή γνωρίζει έναν λιγότερο προβεβλημένο προορισμό αφήνει μεγαλύτερο αποτύπωμα από έναν επισκέπτη που περνά δύο ώρες στο Αργοστόλι και επιστρέφει στο πλοίο.
Εδώ πράγματι υπάρχει τεράστιο περιθώριο βελτίωσης.
Όχι επειδή «δεν έγινε τίποτα», αλλά επειδή η επόμενη φάση πρέπει να είναι ποιοτικότερη από την προηγούμενη.
Η καθημερινότητα δεν είναι αποκλειστικά τουριστικό πρόβλημα
Καθαριότητα, κυκλοφοριακό, πεζοδρόμια, προσβασιμότητα, οδικό δίκτυο και δημόσιοι χώροι ασφαλώς επηρεάζουν την εμπειρία του επισκέπτη.
Υπάρχει όμως κάτι που συχνά ξεχνάμε.
Όλα αυτά πρέπει πρωτίστως να λειτουργούν για εκείνον που ζει εδώ δώδεκα μήνες τον χρόνο.
Δεν φτιάχνουμε μια καθαρή πόλη για τον επιβάτη του κρουαζιερόπλοιου.
Τη φτιάχνουμε για τον κάτοικο.
Δεν δημιουργούμε προσβάσιμα πεζοδρόμια επειδή έρχεται ο τουρίστας.
Τα δημιουργούμε για τον πολίτη με αναπηρία, τον ηλικιωμένο, το παιδί και τον γονέα.
Εάν μια πόλη λειτουργεί σωστά για τους κατοίκους της, κατά κανόνα θα λειτουργήσει σωστά και για τους επισκέπτες της.
Αυτή πρέπει να είναι η σειρά των προτεραιοτήτων.
Και η ευθύνη δεν βρίσκεται μόνο στους θεσμούς
Υπάρχει όμως και μια πλευρά που δεν πρέπει να παραβλέπεται.
Η τουριστική εικόνα της Κεφαλονιάς δεν δημιουργείται μόνο στο Δημαρχείο, στο Λιμενικό Ταμείο ή στο Υπουργείο.
Δημιουργείται καθημερινά από την αγορά.
Από τον επαγγελματία.
Από τον οδηγό ταξί.
Από το κατάστημα.
Από το εστιατόριο.
Από τον άνθρωπο που θα εξυπηρετήσει τον επισκέπτη.
Από το αν το Αργοστόλι θα αντιμετωπίσει τις ημέρες μεγάλης κρουαζιέρας ως ενόχληση ή ως οικονομική ευκαιρία.
Η ανάπτυξη δεν γίνεται αποκλειστικά με δημόσια έργα.
Χρειάζεται και επιχειρηματική κουλτούρα.
Η Κεφαλονιά δεν είναι στάσιμη – αλλά δεν έχει περιθώριο εφησυχασμού
Αυτό ίσως είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να καταλήξει η συζήτηση.
Το νησί ούτε βρίσκεται σε κατάσταση ιδανικής οργάνωσης ούτε όμως βρίσκεται στο «μηδέν».
Έχει κατακτήσει θέση στην αγορά.
Έχει όνομα.
Έχει ζήτηση.
Έχει ένα ισχυρό τουριστικό προϊόν.
Και έχει ήδη σημαντική παρουσία στην κρουαζιέρα.
Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται το επόμενο βήμα.
Καλύτερες λιμενικές υποδομές όπου απαιτούνται.
Επαρκή στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Ταχύτερη ωρίμανση έργων.
Περισσότερα δεδομένα για την πραγματική οικονομική συνεισφορά της κρουαζιέρας.
Καλύτερη διασύνδεση των επισκεπτών με την τοπική αγορά.
Περισσότερη προβολή της ενδοχώρας.
Και κυρίως συνέχεια.
Γιατί η στρατηγική δεν είναι μια βαρύγδουπη λέξη που λύνει αυτομάτως τα προβλήματα.
Είναι η ικανότητα να παίρνεις αυτό που ήδη έχεις και να το κάνεις καλύτερο.
Και η Κεφαλονιά έχει ήδη κάτι πολύ σημαντικό στα χέρια της: χιλιάδες ανθρώπους που κάθε χρόνο επιλέγουν να γνωρίσουν το νησί.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να μηδενίσουμε όσα έχουν γίνει για να αποδείξουμε ότι χρειαζόμαστε αλλαγές.
Το ζητούμενο είναι να αναγνωρίσουμε τι λειτουργεί, να διορθώσουμε ό,τι δεν λειτουργεί και να αποφασίσουμε πού θέλουμε να βρίσκεται η Κεφαλονιά σε δέκα χρόνια.
Γιατί άλλο πράγμα η στασιμότητα και άλλο η διαρκής απαίτηση για βελτίωση.
Και ένας τόπος προχωρά περισσότερο όταν χτίζει πάνω σε όσα έχει κατακτήσει, παρά όταν κάθε φορά πείθει τον εαυτό του ότι πρέπει να ξεκινήσει ξανά από το μηδέν.
