Η εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ για το περιβάλλον και τον τουρισμό άνοιξε μια συζήτηση που η Κεφαλονιά έχει ανάγκη εδώ και χρόνια. Όμως το πραγματικό ερώτημα είναι ακόμη δυσκολότερο: Μπορεί το νησί να συνεχίσει να αναπτύσσεται με τους σημερινούς ρυθμούς; Υπάρχουν περιοχές, όπως το Αργοστόλι, που ενδεχομένως πλησιάζουν στα όρια των δυνατοτήτων τους; Και τελικά, θέλουμε απλώς περισσότερους τουρίστες ή μια Κεφαλονιά που θα παραμείνει βιώσιμη για τους κατοίκους της;
Μια συζήτηση που έπρεπε να έχει ανοίξει εδώ και χρόνια
Η εκδήλωση που διοργάνωσε το ΠΑΣΟΚ την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου στο Αργοστόλι, με τη συμμετοχή των Μανώλη Χριστοδουλάκη, Κατερίνας Σπυριδάκη, Δημήτρη Κεκάτου και Γεωργίας Καππάτου, είχε ένα σημαντικό χαρακτηριστικό.
Δεν περιορίστηκε στην κλασική κομματική αντιπαράθεση.
Έθεσε στο επίκεντρο ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για το μέλλον της Κεφαλονιάς: τη σχέση του τουρισμού με το περιβάλλον, τη χωροταξία και τις πραγματικές δυνατότητες ανάπτυξης του νησιού.
Η πρωτοβουλία της τοπικής οργάνωσης του ΠΑΣΟΚ, υπό τον Λευτέρη Κρητικό, αξίζει να αναγνωριστεί ως μια προσπάθεια ουσιαστικού πολιτικού διαλόγου.
Όχι επειδή οι προτάσεις που παρουσιάστηκαν είναι υποχρεωτικά όλες σωστές.
Αλλά επειδή η Κεφαλονιά χρειάζεται επιτέλους να συζητήσει για το μέλλον της πέρα από τις καθημερινές πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Το ζήτημα είναι πολύ μεγαλύτερο από ένα κόμμα.
Αφορά τους δήμους, την Περιφέρεια, τους επιχειρηματίες, τους εργαζομένους, τους ιδιοκτήτες γης και, κυρίως, τους ανθρώπους που ζουν εδώ δώδεκα μήνες τον χρόνο.
Η Κεφαλονιά έχει ήδη πετύχει το πρώτο μεγάλο στοίχημα
Ας ξεκινήσουμε από μια πραγματικότητα που κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει.
Η Κεφαλονιά έχει εξελιχθεί σε έναν ιδιαίτερα δημοφιλή διεθνή τουριστικό προορισμό.
Τα στοιχεία του 2026 επιβεβαιώνουν αυτή τη δυναμική.
Μόνο τον Ιούλιο, η συνολική επιβατική κίνηση στο αεροδρόμιο αυξήθηκε κατά 9,7% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025.
Οι διεθνείς επιβάτες αυξήθηκαν κατά 10,8%.
Περίπου 20.000 περισσότεροι διεθνείς επιβάτες διακινήθηκαν μέσα σε έναν μήνα.
Πρόκειται για εντυπωσιακή επίδοση.
Και βεβαίως αποτελεί επιτυχία για την τουριστική οικονομία του νησιού.
Όμως υπάρχει ένα ερώτημα που έχουμε θέσει επανειλημμένα μέσα από την αρθρογραφία μας:
Αυξάνονται οι τουρίστες. Αυξάνεται όμως αντίστοιχα και η ευημερία της Κεφαλονιάς;
Γιατί δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι περισσότεροι επισκέπτες σημαίνουν αυτομάτως μεγαλύτερο εισόδημα για όλους.
Περισσότεροι επισκέπτες, αλλά όχι απαραίτητα περισσότερα χρήματα
Το φετινό καλοκαίρι ακούσαμε επανειλημμένα επαγγελματίες του τουρισμού να επισημαίνουν μια σημαντική αντίφαση.
Οι αφίξεις αυξάνονται, αλλά η κατανάλωση δεν ακολουθεί υποχρεωτικά την ίδια πορεία.
Ο επισκέπτης μπορεί να έρχεται στην Κεφαλονιά, αλλά να περιορίζει τις εξόδους του.
Να ξοδεύει λιγότερα στην εστίαση.
Να επιλέγει οικονομικότερες δραστηριότητες.
Να περιορίζει τις αγορές του.
Και εδώ προκύπτει ένα παράδοξο.
Είναι δυνατόν να επιβαρύνουμε ολοένα περισσότερο τις υποδομές του νησιού χωρίς να εξασφαλίζουμε αντίστοιχη αύξηση του οικονομικού οφέλους;
Εάν η απάντηση είναι ναι, τότε πρέπει να επανεξετάσουμε το μοντέλο ανάπτυξης.
Όχι για να περιορίσουμε αυθαίρετα τον τουρισμό.
Αλλά για να αυξήσουμε την πραγματική οικονομική του απόδοση.
Το μεγάλο ερώτημα: Πόσο τουρισμό αντέχει η Κεφαλονιά;
Εδώ βρίσκεται η ουσία.
Μέχρι σήμερα, η συζήτηση για την τουριστική ανάπτυξη γίνεται κυρίως με όρους αριθμών.
Πόσοι τουρίστες ήρθαν.
Πόσα αεροπλάνα προσγειώθηκαν.
Πόσα κρουαζιερόπλοια έφτασαν.
Πόσες νέες κλίνες δημιουργήθηκαν.
Πόσα νέα καταλύματα αδειοδοτήθηκαν.
Σπανιότερα όμως συζητάμε για τη φέρουσα ικανότητα του νησιού.
Δηλαδή για το πόση τουριστική δραστηριότητα μπορεί να υποστηρίξει μια περιοχή χωρίς να υποβαθμίζεται το φυσικό περιβάλλον, οι υποδομές και η καθημερινότητα των κατοίκων.
Και εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η Κεφαλονιά δεν έχει παντού τις ίδιες δυνατότητες ανάπτυξης.
Άλλες είναι οι συνθήκες στο Αργοστόλι.
Άλλες στη Σάμη.
Άλλες στο Ληξούρι.
Άλλες στον Πόρο.
Άλλες στη Σκάλα.
Άλλες στο Φισκάρδο.
Επομένως, η αντιμετώπιση ολόκληρου του νησιού με ενιαίους κανόνες, χωρίς επαρκή συνεκτίμηση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων, κινδυνεύει να οδηγήσει σε λανθασμένες επιλογές.
Αργοστόλι: Μήπως φτάνουμε στα πραγματικά όρια της πόλης;
Ας πάρουμε το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Το Αργοστόλι.
Μια πόλη που συγκεντρώνει σημαντικό μέρος της διοικητικής, εμπορικής και οικονομικής δραστηριότητας του νησιού.
Μια πόλη που τους καλοκαιρινούς μήνες δέχεται μεγάλη πρόσθετη πίεση από επισκέπτες, οχήματα και τουριστικές δραστηριότητες.
Το κυκλοφοριακό είναι ήδη ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα.
Η στάθμευση αποτελεί καθημερινή δοκιμασία.
Το υφιστάμενο οδικό δίκτυο έχει συγκεκριμένα γεωμετρικά χαρακτηριστικά.
Ο διαθέσιμος δημόσιος χώρος είναι περιορισμένος.
Και εδώ πρέπει να θέσουμε ένα ερώτημα που συνήθως αποφεύγουμε:
Μπορεί το Αργοστόλι να συνεχίσει να δέχεται ολοένα μεγαλύτερη τουριστική πίεση ή υπάρχουν φυσικά και πολεοδομικά όρια που δεν μπορούν πλέον να ξεπεραστούν;
Δεν αρκεί να απαντάμε ότι χρειάζονται περισσότερα πάρκινγκ.
Πού ακριβώς θα κατασκευαστούν;
Υπάρχει διαθέσιμος χώρος;
Μπορεί να δημιουργηθεί νέο οδικό δίκτυο;
Μπορούν να διευρυνθούν οι υφιστάμενοι δρόμοι;
Μπορεί να εξυπηρετηθεί ένας διαρκώς αυξανόμενος αριθμός αυτοκινήτων χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας της πόλης;
Και κυρίως:
Μήπως υπάρχουν περιπτώσεις όπου η λύση δεν είναι να κατασκευάσουμε περισσότερες υποδομές, αλλά να σταματήσουμε να αυξάνουμε την πίεση που ασκείται στις ήδη υπάρχουσες;
Αυτό είναι το δύσκολο ερώτημα.
Και δεν αφορά μόνο το Αργοστόλι.
Αφορά κάθε περιοχή του νησιού που παρουσιάζει σημάδια κορεσμού.
Δεν μπορούν όλες οι υποδομές να επεκτείνονται επ’ άπειρον
Επί χρόνια ακούμε την ίδια διαπίστωση.
Ο τουρισμός αυξάνεται και οι υποδομές δεν επαρκούν.
Σωστό.
Αλλά υπάρχει και μια δεύτερη παράμετρος.
Δεν είναι πάντοτε τεχνικά, οικονομικά ή περιβαλλοντικά εφικτό να επεκτείνονται συνεχώς οι υποδομές.
Μια πόλη δεν μπορεί να αποκτά απεριόριστους δρόμους.
Ένας παραδοσιακός οικισμός δεν μπορεί να γεμίζει απεριόριστα αυτοκίνητα.
Μια παραλία δεν μπορεί να φιλοξενεί απεριόριστους επισκέπτες.
Ένα δίκτυο ύδρευσης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν να διαθέτει ανεξάντλητους υδατικούς πόρους.
Επομένως, ο σχεδιασμός πρέπει να απαντά σε δύο διαφορετικά ερωτήματα.
Πρώτον, ποιες υποδομές μπορούν και πρέπει να αναβαθμιστούν.
Και δεύτερον, πού η περαιτέρω τουριστική ανάπτυξη πρέπει να επιβραδυνθεί ή να περιοριστεί επειδή οι δυνατότητες της περιοχής έχουν εξαντληθεί.
Αυτή η συζήτηση δεν είναι εχθρική προς την επιχειρηματικότητα.
Είναι απαραίτητη για τη μακροχρόνια επιβίωσή της.
Να μη μεταφέρουμε απλώς τον κορεσμό αλλού
Υπάρχει βεβαίως και η δυνατότητα πιο ισόρροπης γεωγραφικής κατανομής της τουριστικής ανάπτυξης.
Όμως χρειάζεται προσοχή.
Δεν μπορούμε να πούμε ότι επειδή το Αργοστόλι πιέζεται, πρέπει αυτομάτως να κατευθύνουμε περισσότερη ανάπτυξη στη Σάμη, στο Ληξούρι ή στον Πόρο.
Πρώτα πρέπει να εξετάσουμε εάν αυτές οι περιοχές μπορούν να την υποστηρίξουν.
Έχουν επαρκές νερό;
Έχουν αποχέτευση;
Έχουν κατάλληλο οδικό δίκτυο;
Έχουν δυνατότητες διαχείρισης απορριμμάτων;
Υπάρχει διαθέσιμη γη χωρίς σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις;
Διαφορετικά, απλώς θα μεταφέρουμε το πρόβλημα από τη μία περιοχή στην άλλη.
Η αποκέντρωση της τουριστικής ανάπτυξης έχει νόημα μόνο όταν συνοδεύεται από ολοκληρωμένο χωροταξικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό.
Η γη, η ιδιοκτησία και το νέο χωροταξικό
Η εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ ανέδειξε και ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Εδώ η Κεφαλονιά έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
Μεγάλη γεωγραφική έκταση.
Έντονο ανάγλυφο.
Σημαντικές προστατευόμενες περιοχές.
Μικρές ιδιοκτησίες.
Διαφορετικά χαρακτηριστικά από περιοχή σε περιοχή.
Η ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος είναι αυτονόητη.
Αλλά δεν μπορεί να αγνοηθεί και η περιουσιακή διάσταση.
Δεν είναι λογικό ένας ιδιοκτήτης να βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπος με σοβαρούς περιορισμούς αξιοποίησης της περιουσίας του χωρίς σαφές, δίκαιο και προβλέψιμο πλαίσιο.
Από την άλλη πλευρά, η ιδιοκτησία δεν μπορεί να συνεπάγεται απεριόριστο δικαίωμα δόμησης.
Η προστασία του περιβάλλοντος και η προστασία της ιδιοκτησίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δύο υποχρεωτικά αντίπαλοι στόχοι.
Χρειάζεται να αναζητηθούν λύσεις που θα εξισορροπούν τα δύο.
Μπορεί η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης να αποτελέσει μέρος της λύσης;
Μία από τις ενδιαφέρουσες προτάσεις που τίθενται στη συζήτηση αφορά τη δυνατότητα αξιοποίησης μηχανισμών μεταφοράς δικαιωμάτων δόμησης.
Η λογική είναι ότι, υπό συγκεκριμένες νόμιμες προϋποθέσεις, δικαιώματα δόμησης από ακίνητα που υπόκεινται σε περιορισμούς θα μπορούσαν να μεταφέρονται σε κατάλληλες θεσμοθετημένες ζώνες.
Πρόκειται για ένα εργαλείο που αξίζει να εξεταστεί.
Όχι όμως ως γενική και αυτόματη λύση.
Η εφαρμογή του απαιτεί συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο, πολεοδομικό σχεδιασμό και σαφή προσδιορισμό των δικαιωμάτων που μπορούν νόμιμα να μεταφερθούν.
Δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο ότι κάθε ακίνητο που περιορίζεται αποκτά αυτομάτως μεταφερόμενο συντελεστή δόμησης.
Ούτε ότι κάθε περιοχή μπορεί να υποδεχθεί πρόσθετη δόμηση.
Αλλά η βασική κατεύθυνση έχει ενδιαφέρον:
να εξεταστούν τρόποι προστασίας ευαίσθητων περιοχών χωρίς να δημιουργούνται αδικαιολόγητες περιουσιακές ανισότητες.
Και κυρίως να αποφευχθεί ένα μοντέλο όπου η τουριστική ανάπτυξη θα είναι προνόμιο αποκλειστικά όσων διαθέτουν μεγάλες εκτάσεις και σημαντικά κεφάλαια.
Η Κεφαλονιά δεν μπορεί να γίνει ένα απέραντο τουριστικό συγκρότημα
Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική πολιτική επιλογή.
Τι είδους τουρισμό θέλουμε;
Ένα μοντέλο διαρκούς αύξησης των κλινών;
Μεγάλες μονάδες σε κάθε διαθέσιμη έκταση;
Συνεχή οικοδομική δραστηριότητα;
Ή ένα μοντέλο που θα στηρίζεται στην ιδιαίτερη φυσιογνωμία του νησιού;
Η Κεφαλονιά δεν είναι ένας απρόσωπος τουριστικός προορισμός.
Είναι ο Αίνος.
Ο Μύρτος.
Η Άσσος.
Το Φισκάρδο.
Η Μελισσάνη.
Οι παραδοσιακοί οικισμοί.
Οι ορεινές περιοχές.
Οι αμπελώνες.
Η Ρομπόλα.
Τα τοπικά προϊόντα.
Η ιστορία και ο πολιτισμός της.
Αυτά αποτελούν το πραγματικό συγκριτικό της πλεονέκτημα.
Και αυτά πρέπει να προστατεύσουμε.
Γιατί εάν καταστρέψουμε τα χαρακτηριστικά που κάνουν την Κεφαλονιά ξεχωριστή, θα έχουμε υπονομεύσει το ίδιο το τουριστικό της μέλλον.
Να ξαναβάλουμε τον πρωτογενή τομέα στο αναπτυξιακό σχέδιο
Υπάρχει και μια διάσταση που συχνά απουσιάζει από τις τουριστικές συζητήσεις.
Η Κεφαλονιά δεν ήταν πάντοτε μια οικονομία που εξαρτιόταν τόσο έντονα από τον τουρισμό.
Η γεωργία, η κτηνοτροφία και η παραγωγή τοπικών προϊόντων αποτελούσαν σημαντικό μέρος της οικονομικής ζωής.
Σήμερα ο τουρισμός μπορεί να αποτελέσει τη μεγάλη ευκαιρία για την αναγέννησή τους.
Αντί να εισάγουμε ολοένα περισσότερα προϊόντα για να εξυπηρετούμε τους επισκέπτες, μπορούμε να ενισχύσουμε την τοπική παραγωγή.
Να συνδέσουμε ξενοδοχεία και εστιατόρια με τους παραγωγούς.
Να επενδύσουμε στη γαστρονομία.
Στον οινοτουρισμό.
Στα κεφαλονίτικα τυριά.
Στα τοπικά αγροτικά προϊόντα.
Έτσι ο τουρισμός δεν θα λειτουργεί αποκομμένος από την υπόλοιπη οικονομία.
Θα δημιουργεί μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.
Το μεγάλο στοίχημα δεν είναι ο Αύγουστος – είναι ο Οκτώβριος
Έχουμε υποστηρίξει επανειλημμένα ότι η Κεφαλονιά δεν χρειάζεται να κυνηγά μόνο νέα ρεκόρ τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Χρειάζεται μεγαλύτερη διάρκεια τουριστικής περιόδου.
Περισσότερους επισκέπτες τον Μάιο.
Περισσότερους τον Οκτώβριο.
Ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού.
Πεζοπορικού.
Γαστρονομικού.
Πολιτιστικού.
Αθλητικού.
Φυσιολατρικού.
Η επιμήκυνση της περιόδου μπορεί να προσφέρει περισσότερη οικονομική δραστηριότητα χωρίς να αυξάνει υποχρεωτικά την πίεση στις εβδομάδες της μεγαλύτερης αιχμής.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για περιοχές που ήδη δοκιμάζονται τους καλοκαιρινούς μήνες.
Και ο μόνιμος κάτοικος; Πού βρίσκεται σε όλο αυτό;
Υπάρχει όμως ένα ερώτημα ακόμη σημαντικότερο.
Τι κερδίζει τελικά ο άνθρωπος που ζει στην Κεφαλονιά ολόκληρο τον χρόνο;
Γιατί η τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά από τα έσοδα των επιχειρήσεων.
Πρέπει να αξιολογείται και από την ποιότητα ζωής.
Από την πρόσβαση στην κατοικία.
Από την κατάσταση των δρόμων.
Από την επάρκεια του νερού.
Από τις δημόσιες συγκοινωνίες.
Από τις υπηρεσίες Υγείας.
Από τις δυνατότητες απασχόλησης.
Από το αν ένας νέος άνθρωπος μπορεί να δημιουργήσει οικογένεια στο νησί.
Εάν ο τουρισμός αναπτύσσεται, αλλά η κατοικία γίνεται απλησίαστη, οι δρόμοι ασφυκτιούν και οι βασικές υπηρεσίες δυσκολεύονται να ανταποκριθούν, τότε κάτι δεν λειτουργεί σωστά.
Η τουριστική ανάπτυξη πρέπει να βελτιώνει τη ζωή των κατοίκων και όχι να τους μετατρέπει σε θεατές της οικονομικής δραστηριότητας που αναπτύσσεται γύρω τους.
Χρειαζόμαστε μελέτη φέρουσας ικανότητας ανά περιοχή
Και εδώ φτάνουμε στην πρόταση που θεωρούμε ότι πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα.
Η Κεφαλονιά χρειάζεται μια ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη μελέτη φέρουσας ικανότητας.
Όχι γενικά για ολόκληρο το νησί.
Ανά περιοχή.
Για το Αργοστόλι.
Για τη Λειβαθώ.
Για τη Σκάλα.
Για τον Πόρο.
Για τη Σάμη.
Για την Αγία Ευφημία.
Για το Φισκάρδο.
Για το Ληξούρι.
Μια μελέτη που θα εξετάζει συγκεκριμένα:
- Την επάρκεια των υδατικών πόρων και των δικτύων ύδρευσης.
- Τις δυνατότητες αποχέτευσης και διαχείρισης απορριμμάτων.
- Τη χωρητικότητα του οδικού δικτύου και τις ανάγκες στάθμευσης.
- Την πίεση στις παραλίες και στις προστατευόμενες περιοχές.
- Τις υπάρχουσες τουριστικές κλίνες και τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης.
- Τις ανάγκες των μόνιμων κατοίκων και των εποχικών εργαζομένων.
- Τις δυνατότητες βελτίωσης των υποδομών και το πραγματικό κόστος τους.
Και στο τέλος να απαντά με σαφήνεια:
Πού μπορούμε να αναπτυχθούμε περισσότερο; Πού πρέπει πρώτα να κατασκευάσουμε υποδομές; Και πού πρέπει να σταματήσουμε πριν προκαλέσουμε μη αναστρέψιμη ζημιά;
Χωρίς αυτή τη γνώση, κάθε συζήτηση για το μέλλον του τουρισμού θα παραμένει σε μεγάλο βαθμό θεωρητική.
Η εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ πρέπει να έχει συνέχεια
Η πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ να ανοίξει αυτή τη συζήτηση είναι θετική.
Αλλά δεν αρκεί μία εκδήλωση.
Ούτε αρκεί η παρουσία δύο βουλευτών και ορισμένων ειδικών.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι να μετατραπεί ο προβληματισμός σε συγκεκριμένες προτάσεις.
Και εδώ πρέπει να αναλάβουν ευθύνη όλοι.
Η κυβέρνηση.
Η αντιπολίτευση.
Οι τρεις δήμοι.
Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων.
Οι τουριστικοί φορείς.
Οι επαγγελματίες.
Οι επιστημονικοί σύλλογοι.
Οι ίδιοι οι πολίτες.
Η Κεφαλονιά χρειάζεται ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο που δεν θα αλλάζει κάθε φορά που αλλάζει μια δημοτική αρχή ή μια κυβέρνηση.
Ένα σχέδιο με χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον δεκαπέντε ετών.
Με συγκεκριμένες ζώνες ανάπτυξης.
Με προστατευόμενες περιοχές.
Με προτεραιότητες υποδομών.
Με κανόνες που θα γνωρίζουν εκ των προτέρων οι επενδυτές και οι ιδιοκτήτες.
Και με έναν βασικό στόχο:
να μη θυσιάσουμε το μέλλον της Κεφαλονιάς για να πετύχουμε ένα ακόμη ρεκόρ αφίξεων.
Η Κεφαλονιά δεν χρειάζεται να γίνει μεγαλύτερη – χρειάζεται να γίνει καλύτερη
Το μεγάλο λάθος θα ήταν να αντιμετωπίσουμε τη σημερινή τουριστική επιτυχία ως απόδειξη ότι πρέπει να συνεχίσουμε ακριβώς με τον ίδιο τρόπο.
Η επιτυχία δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν όρια.
Ούτε ότι κάθε νέα επένδυση είναι αυτομάτως ωφέλιμη.
Ούτε ότι κάθε νέα τουριστική κλίνη αποτελεί αναπτυξιακή πρόοδο.
Η πραγματική πρόοδος θα έρθει όταν καταφέρουμε να συνδυάσουμε την οικονομική δραστηριότητα με την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα ζωής.
Όταν η Κεφαλονιά θα προσελκύει επισκέπτες που αφήνουν μεγαλύτερη αξία στην τοπική οικονομία.
Όταν οι επιχειρήσεις θα μπορούν να λειτουργούν βιώσιμα.
Όταν οι εργαζόμενοι θα βρίσκουν αξιοπρεπή κατοικία.
Όταν οι κάτοικοι δεν θα αισθάνονται ότι κάθε καλοκαίρι η καθημερινότητά τους γίνεται δυσκολότερη.
Και όταν θα έχουμε το θάρρος να πούμε ότι ορισμένες περιοχές ίσως δεν αντέχουν άλλη ανάπτυξη με τους σημερινούς όρους.
Γιατί υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να αναπτύσσεις έναν τόπο και στο να τον εξαντλείς.
Η εκδήλωση του ΠΑΣΟΚ μπορεί να αποτελέσει μια χρήσιμη αφετηρία.
Αλλά η συζήτηση πρέπει να συνεχιστεί με πραγματικά στοιχεία, επιστημονικές μελέτες και συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Γιατί η Κεφαλονιά δεν χρειάζεται ένα ακόμη γενικόλογο σχέδιο τουριστικής ανάπτυξης.
Χρειάζεται να αποφασίσει τι θέλει να είναι τα επόμενα είκοσι χρόνια.
Και κυρίως τι δεν θέλει να γίνει.
