Βλέπουν «σχέδιο αποσταθεροποίησης» ακόμη και πίσω από τον Λαζόπουλο! Η κινδυνολογία για έναν «καυτό» Νοέμβριο και Δεκέμβριο

Στο στόχαστρο η αντιπολίτευση, οι κοινωνικές κινητοποιήσεις και ο Λάκης Λαζόπουλος. Ένα σχόλιο καλεί ΕΥΠ και αστυνομία σε εγρήγορση, αφήνοντας υπαινιγμούς για οργανωμένες καταστροφές, χωρίς να παρουσιάζει συγκεκριμένα στοιχεία. Πού τελειώνει η θεμιτή πρόληψη και πού αρχίζει η πολιτική κινδυνολογία;

Από τη δημοσκοπική κυριαρχία της Νέας Δημοκρατίας μέχρι τον φόβο μιας γενικευμένης κοινωνικής αναταραχής, ορισμένα πολιτικά σχόλια κατορθώνουν να κινούνται με αξιοσημείωτη ταχύτητα ανάμεσα σε δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες της πραγματικότητας.

Από τη μία, η κυβέρνηση εμφανίζεται ισχυρή, σταθερή και χωρίς ουσιαστικό αντίπαλο.

Από την άλλη, παρουσιάζεται ως πιθανός στόχος ενός κύματος καταστροφών, πίσω από το οποίο αφήνεται να εννοηθεί ότι μπορεί να βρίσκονται πολιτικοί της αντίπαλοι.

Αυτή τη δεύτερη εικόνα καλλιεργεί ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σχόλιο, το οποίο υπογράφεται με το ψευδώνυμο «King Kenway II (KKII)».

Ο συντάκτης καλεί την ΕΥΠ, την αστυνομία και τις υπηρεσίες ασφαλείας να βρίσκονται σε επιφυλακή για το διάστημα από τις 15 Νοεμβρίου έως τις 15 Δεκεμβρίου, επικαλούμενος την πιθανότητα επεισοδίων αντίστοιχων με όσα περιγράφει ότι συμβαίνουν στη Γαλλία.

Στο ίδιο κείμενο αναφέρεται σε «εμπρηστικές» επετείους, υποστηρίζει ότι οι αντίπαλοι της κυβέρνησης έχουν εξαγριωθεί και εμπλέκει στη συλλογιστική του ακόμη και τον Λάκη Λαζόπουλο.

Το πρόβλημα δεν είναι η έκκληση για ετοιμότητα των αρχών.

Το πρόβλημα είναι ο τρόπος με τον οποίο μια ατεκμηρίωτη υπόθεση μετατρέπεται σε πολιτική υποψία.

Από την πολιτική διαφωνία στην υποψία για επεισόδια

Το σχόλιο ξεκινά με μια φαινομενικά απλή ερώτηση.

Μήπως οι αρμόδιες υπηρεσίες πρέπει να προσέχουν το ενδεχόμενο προετοιμασίας επεισοδίων;

Μια τέτοια ερώτηση, από μόνη της, δεν είναι παράλογη.

Η πρόληψη της βίας αποτελεί υποχρέωση των αρμόδιων κρατικών αρχών.

Όμως στη συνέχεια η συλλογιστική αλλάζει.

Οι πολιτικοί αντίπαλοι της κυβέρνησης παρουσιάζονται ως ιδιαίτερα επιθετικοί, ενώ αφήνεται να εννοηθεί ότι ένας κύκλος καταστροφών θα μπορούσε να εξυπηρετήσει τις επιδιώξεις τους.

Και εδώ προκύπτει το πρώτο σοβαρό ερώτημα.

Ποια είναι τα στοιχεία;

Υπάρχει συγκεκριμένη πληροφορία για οργανωμένο σχέδιο επεισοδίων;

Υπάρχει κάποια καταγεγραμμένη απειλή;

Έχει παρουσιαστεί δημόσια ένδειξη που να συνδέει πολιτικά κόμματα ή πρόσωπα με προετοιμασία βίαιων ενεργειών;

Στο συγκεκριμένο σχόλιο δεν παρατίθεται τίποτε από αυτά.

Υπάρχει μόνο η υπόθεση ότι, επειδή κάποιοι αντιτίθενται έντονα στην κυβέρνηση, θα μπορούσαν να επιθυμούν ή να αξιοποιήσουν μια περίοδο κοινωνικής αναταραχής.

Αλλά η έντονη πολιτική αντιπαράθεση δεν αποτελεί απόδειξη πρόθεσης πρόκλησης επεισοδίων.

Οι επέτειοι δεν είναι τεκμήρια ενοχής

Η περίοδος στην οποία αναφέρεται ο συντάκτης περιλαμβάνει σημαντικές ιστορικές ημερομηνίες.

Η 17η Νοεμβρίου συνδέεται με την εξέγερση του Πολυτεχνείου και η 6η Δεκεμβρίου με τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου το 2008.

Πρόκειται για ημερομηνίες με έντονο ιστορικό και κοινωνικό συμβολισμό.

Οι δημόσιες συγκεντρώσεις που πραγματοποιούνται με αφορμή αυτές τις επετείους αποτελούν μέρος της δημοκρατικής ζωής.

Ασφαλώς, όπου υπάρχουν συγκεκριμένοι κίνδυνοι βίας, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να ενεργούν με βάση τον νόμο.

Αυτό όμως είναι εντελώς διαφορετικό από το να αντιμετωπίζονται οι ίδιες οι επέτειοι ως προαναγγελία καταστροφών.

Η ιστορική μνήμη δεν είναι απειλή για τη δημόσια τάξη.

Η διαδήλωση δεν είναι από μόνη της βίαιη πράξη.

Και η πολιτική διαμαρτυρία δεν αποτελεί τεκμήριο συμμετοχής σε οργανωμένο σχέδιο αποσταθεροποίησης.

Η διάκριση αυτή δεν είναι τυπική.

Είναι θεμελιώδης για τη λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται ο Λαζόπουλος

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά στον Λάκη Λαζόπουλο.

Ο συντάκτης επικαλείται τις πρόσφατες θετικές τοποθετήσεις του καλλιτέχνη για τον Αντώνη Σαμαρά, τις οποίες αντιπαραβάλλει με την παλαιότερη σκληρή κριτική του προς τον πρώην πρωθυπουργό.

Αλλά τι σχέση έχει αυτή η πολιτική αντίφαση, εφόσον πράγματι προκύπτει από τις δηλώσεις του, με την προετοιμασία επεισοδίων;

Καμία σχέση δεν τεκμηριώνεται στο σχόλιο.

Ένας καλλιτέχνης μπορεί να ασκεί σκληρή κριτική στην κυβέρνηση.

Μπορεί να αλλάζει άποψη για έναν πολιτικό.

Μπορεί να χρησιμοποιεί υπερβολές, σατιρικούς χαρακτηρισμούς ή πολιτικά επιχειρήματα με τα οποία διαφωνεί κανείς.

Όλα αυτά αποτελούν αντικείμενο δημόσιας αντιπαράθεσης.

Δεν συνιστούν ένδειξη ότι προετοιμάζεται κύμα καταστροφών.

Η μετάβαση από την κριτική στον Λαζόπουλο σε μια γενικότερη προειδοποίηση για επεισόδια δημιουργεί έναν συνειρμό που το ίδιο το κείμενο δεν αποδεικνύει.

Και αυτός ο συνειρμός χρειάζεται να εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή.

Το παράδειγμα της Γαλλίας

Το σχόλιο επικαλείται επίσης τη Γαλλία, παρουσιάζοντάς την ως παράδειγμα μιας χώρας που αντιμετωπίζει σοβαρές καταστροφές.

Η σύγκριση, όμως, δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένα στοιχεία για τα γεγονότα στα οποία αναφέρεται.

Ούτε εξηγείται γιατί οι συνθήκες που επικρατούν στη Γαλλία θα μπορούσαν να μεταφερθούν στην Ελλάδα.

Η πολιτική ανάλυση δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε εικόνες ή συνειρμούς από άλλες χώρες.

Για να αξιολογηθεί ένας τέτοιος παραλληλισμός, χρειάζεται να εξεταστούν οι αιτίες των επεισοδίων, οι κοινωνικές συνθήκες, η δράση συγκεκριμένων ομάδων και οι πραγματικές ομοιότητες ή διαφορές μεταξύ των δύο περιπτώσεων.

Χωρίς αυτή την τεκμηρίωση, η αναφορά στη Γαλλία λειτουργεί περισσότερο ως προειδοποιητική εικόνα παρά ως τεκμηριωμένη εκτίμηση κινδύνου.

Το δίλημμα «καταστολή ή χάος»

Ακόμη πιο χαρακτηριστικός είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η πιθανή αντίδραση της κυβέρνησης.

Σύμφωνα με τον συντάκτη, η κυβέρνηση θα μπορούσε να βρεθεί σε μια κατάσταση όπου θα δεχόταν κριτική είτε επέλεγε αυστηρή αντιμετώπιση επεισοδίων είτε εμφανιζόταν αδρανής απέναντι σε καταστροφές.

Πρόκειται για ένα υποθετικό δίλημμα.

Όμως η λειτουργία ενός κράτους δικαίου δεν περιορίζεται στην επιλογή ανάμεσα στην ανεξέλεγκτη βία και την αδιάκριτη καταστολή.

Υπάρχει και η υποχρέωση νόμιμης, αναλογικής και αποτελεσματικής προστασίας της δημόσιας ασφάλειας.

Η αστυνομία οφείλει να προστατεύει ανθρώπους και περιουσίες.

Οφείλει ταυτόχρονα να σέβεται τα δικαιώματα όσων διαδηλώνουν ειρηνικά.

Οι δύο αυτές υποχρεώσεις δεν είναι αντίθετες.

Αποτελούν μέρος της ίδιας θεσμικής αποστολής.

Οι «ντόπιοι και ξένοι ενεργούμενοι»

Το σχόλιο προχωρά ακόμη περισσότερο, κάνοντας λόγο για «ντόπια και ξένα ενεργούμενα».

Η έκφραση αυτή αφήνει να εννοηθεί ότι ενδεχόμενες καταστροφές μπορεί να συνδέονται με πρόσωπα ή ομάδες που εξυπηρετούν άλλες επιδιώξεις.

Πρόκειται για σοβαρό υπαινιγμό.

Και ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται σοβαρή τεκμηρίωση.

Ποια είναι τα πρόσωπα ή οι ομάδες;

Ποια συμφέροντα φέρονται να εξυπηρετούν;

Υπάρχουν στοιχεία για χρηματοδότηση, καθοδήγηση ή οργανωμένη δράση;

Το σχόλιο δεν προσφέρει απαντήσεις.

Έτσι, μια γενική ανησυχία για τη δημόσια ασφάλεια αποκτά τη μορφή υποψίας για αόρατους μηχανισμούς, χωρίς να προσδιορίζονται συγκεκριμένα γεγονότα.

Η ύπαρξη πραγματικών κινδύνων ασφαλείας δεν μπορεί να αποκλειστεί εκ των προτέρων.

Αλλά ούτε μπορεί να θεωρείται δεδομένη επειδή διατυπώθηκε μια πολιτική υποψία.

Η πρόληψη χρειάζεται πληροφορίες, όχι πολιτικές ετικέτες

Ο συντάκτης κλείνει με την επίκληση της αρχής ότι είναι προτιμότερο να προλαμβάνεις παρά να θεραπεύεις.

Ως γενική αρχή, η πρόληψη είναι αυτονόητα σημαντική.

Στην πράξη, όμως, η πρόληψη απαιτεί πληροφορίες, αξιολόγηση κινδύνων, θεσμική υπευθυνότητα και σεβασμό στη νομιμότητα.

Δεν αρκεί η υπόθεση ότι οι αντίπαλοι μιας κυβέρνησης είναι τόσο εξοργισμένοι ώστε ενδέχεται να επιδιώξουν κοινωνική αναταραχή.

Η ΕΥΠ και οι υπηρεσίες ασφαλείας δεν έχουν αποστολή να προστατεύουν ένα κόμμα από την πολιτική αμφισβήτηση.

Έχουν αποστολή να συμβάλλουν, εντός των νόμιμων αρμοδιοτήτων τους, στην προστασία της χώρας και της δημόσιας ασφάλειας.

Η διάκριση είναι καθοριστική.

Γιατί η πολιτική αντιπολίτευση δεν είναι από μόνη της απειλή ασφαλείας.

Είναι θεσμικό στοιχείο της δημοκρατίας.

Η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί με προληπτική ενοχοποίηση

Το συγκεκριμένο σχόλιο αναδεικνύει έναν ευρύτερο κίνδυνο στον δημόσιο διάλογο.

Όταν οι πολιτικές διαφωνίες παρουσιάζονται μέσα από διαρκείς υποψίες για αποσταθεροποίηση, δημιουργείται σύγχυση ανάμεσα στη διαμαρτυρία, τη σκληρή αντιπολίτευση και την εγκληματική βία.

Πρόκειται για τρεις διαφορετικές καταστάσεις.

Η διαμαρτυρία είναι δικαίωμα.

Η πολιτική αντιπαράθεση είναι αναπόσπαστο μέρος του κοινοβουλευτισμού.

Η βία και οι καταστροφές αντιμετωπίζονται με βάση τον νόμο.

Δεν μπορεί η μία έννοια να χρησιμοποιείται ως απόδειξη της άλλης.

Ούτε είναι λογικό να αντιμετωπίζεται η πολιτική δυσαρέσκεια ως προειδοποιητικό σημάδι οργανωμένης βίας χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία.

Αν υπάρχουν πραγματικές πληροφορίες για προετοιμασία επεισοδίων, οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να τις αξιολογήσουν.

Αν δεν υπάρχουν, η δημόσια συζήτηση πρέπει να παραμένει στο επίπεδο των πραγματικών γεγονότων.

Η προστασία της δημόσιας ασφάλειας δεν απαιτεί να αντιμετωπίζεται η αντιπολίτευση ως ύποπτη. Απαιτεί να αντιμετωπίζονται οι πραγματικές απειλές με στοιχεία και νομιμότητα.

Και αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στη θεσμική εγρήγορση και στην πολιτική κινδυνολογία.

Γιατί το κράτος οφείλει να προλαμβάνει τη βία.

Όχι να θεωρεί εκ των προτέρων επικίνδυνο όποιον διαφωνεί με την κυβέρνηση.