Μια φωτογραφία μπορεί να αποτυπώσει με ακρίβεια μια στιγμή. Πολύ δυσκολότερα μπορεί να αποτυπώσει τη συνολική λειτουργία μιας πόλης.
Στην εποχή των social media, όμως, η απόσταση ανάμεσα στα δύο έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
Ένα γεμάτο καλάθι απορριμμάτων φωτογραφίζεται και μέσα σε λίγα λεπτά μπορεί να μετατραπεί από ένα πρόβλημα που χρειάζεται αντιμετώπιση σε απόδειξη γενικευμένης εγκατάλειψης.
Μια λερωμένη πλάκα μπορεί να γίνει τεκμήριο αποτυχίας της καθαριότητας.
Και μια εικόνα ενός συγκεκριμένου σημείου, σε μια συγκεκριμένη ώρα, να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει ολόκληρη την καθημερινότητα του Αργοστολίου.
Ας είμαστε ξεκάθαροι:
Το καλάθι πρέπει να αδειάσει. Το σημείο πρέπει να καθαριστεί. Και εάν πράγματι το πρόβλημα επαναλαμβάνεται συστηματικά, ο Δήμος οφείλει να προσαρμόσει τη συχνότητα καθαρισμού.
Από εκεί όμως μέχρι να μετατρέπεται η συγκεκριμένη εικόνα σε συνολική πολιτική διάγνωση για την πόλη υπάρχει αρκετός δρόμος.
Τι ακριβώς αποδεικνύει η φωτογραφία;
Ας ξεκινήσουμε από αυτό που πραγματικά βλέπουμε.
Ένα μικρό καλάθι απορριμμάτων είναι γεμάτο.
Υπάρχουν απορρίμματα μέσα σε σακούλα που προεξέχει.
Το πλακόστρωτο γύρω του είναι εμφανώς λερωμένο και χρειάζεται καθαρισμό.
Αυτό είναι γεγονός.
Αλλά τι δεν μπορεί να μας πει από μόνη της η φωτογραφία;
Δεν μας λέει πότε είχε προηγηθεί η τελευταία αποκομιδή.
Δεν μας λέει σε πόσο χρόνο συγκεντρώθηκε ο συγκεκριμένος όγκος.
Δεν μας λέει αν το καλάθι αδειάστηκε μία ώρα αργότερα.
Δεν μας λέει τι συμβαίνει στα υπόλοιπα καλάθια του Λιθοστρώτου.
Δεν μας λέει πόσες φορές πέρασε συνεργείο καθαριότητας την ίδια ημέρα.
Και ασφαλώς δεν μας λέει ποια είναι η συνολική κατάσταση της καθαριότητας στο Αργοστόλι.
Για να απαντήσουμε σε όλα αυτά χρειάζονται στοιχεία.
Όχι μόνο ένα φωτογραφικό καρέ.
Δευτέρα μετά τον Δεκαπενταύγουστο δεν είναι μια οποιαδήποτε Δευτέρα
Υπάρχει και το ζήτημα της χρονικής συγκυρίας.
Μιλάμε για τη Δευτέρα 17 Αυγούστου, αμέσως μετά το τριήμερο του Δεκαπενταύγουστου, στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου.
Το Αργοστόλι αυτές τις ημέρες δέχεται πολύ μεγαλύτερη κίνηση από εκείνη ενός συνηθισμένου μήνα.
Χιλιάδες κάτοικοι και επισκέπτες κινούνται καθημερινά στο κέντρο.
Η εστίαση λειτουργεί σε υψηλές πληρότητες.
Η εμπορική δραστηριότητα βρίσκεται στο αποκορύφωμά της.
Οι ποσότητες απορριμμάτων αυξάνονται.
Αυτό δεν αποτελεί άλλοθι.
Αντιθέτως, ο Δήμος πρέπει να προσαρμόζει την υπηρεσία καθαριότητας ακριβώς σε αυτές τις περιόδους.
Αλλά αποτελεί απαραίτητο πλαίσιο για να αξιολογηθεί δίκαια μια εικόνα.
Αν το πρόβλημα υπάρχει μήνες, τότε χρειάζονται και τα στοιχεία των μηνών
Εάν πράγματι το συγκεκριμένο καλάθι παρουσιάζει την ίδια κατάσταση επί μήνες, τότε το ζήτημα αλλάζει.
Και είναι απολύτως θεμιτό να αναδειχθεί.
Αλλά ένας τόσο συγκεκριμένος ισχυρισμός χρειάζεται αντίστοιχα συγκεκριμένη τεκμηρίωση.
Φωτογραφίες διαφορετικών ημερομηνιών.
Καταγραφή ωρών.
Επαναλαμβανόμενες εικόνες πριν και μετά τα προγραμματισμένα δρομολόγια καθαριότητας.
Ενδεχομένως αναφορές κατοίκων και επαγγελματιών.
Γιατί υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «το είδαμε αρκετές φορές γεμάτο» και στο «εδώ και μήνες το σημείο βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση».
Το δεύτερο αποτελεί ισχυρισμό συστηματικής δυσλειτουργίας μιας δημοτικής υπηρεσίας.
Και όσο σοβαρότερος είναι ένας ισχυρισμός, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι και η τεκμηρίωσή του.
Υπάρχει όμως και μια άλλη ερώτηση: ποιος γεμίζει το καλάθι;
Στη συζήτηση για την καθαριότητα των πόλεων υπάρχει ένας παράγοντας που πολλές φορές εξαφανίζεται εντελώς.
Τα σκουπίδια δεν δημιουργούνται από τον Δήμο.
Τα δημιουργούμε εμείς.
Οι κάτοικοι.
Οι επισκέπτες.
Οι επιχειρήσεις.
Και αυτό έχει σημασία.
Τα μικρά καλάθια δρόμου δεν είναι κάδοι για την απόθεση μεγάλων ποσοτήτων απορριμμάτων.
Υπάρχουν για το χαρτί, το μπουκάλι, το μικρό απόρριμμα του πεζού.
Όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικά, γεμίζουν πολύ ταχύτερα από όσο προβλέπει οποιοδήποτε πρόγραμμα αποκομιδής.
Η ευθύνη του Δήμου παραμένει.
Αλλά η καθαριότητα μιας πόλης δεν είναι αποκλειστικά δημοτική υπόθεση.
Είναι και ζήτημα συμπεριφοράς.
Το Λιθόστρωτο απαιτεί αυξημένη φροντίδα
Από την άλλη, ακριβώς επειδή πρόκειται για το Λιθόστρωτο, οι απαιτήσεις πρέπει να είναι μεγαλύτερες.
Είναι η εμπορική βιτρίνα του Αργοστολίου.
Εκεί περπατούν καθημερινά χιλιάδες άνθρωποι.
Εκεί βρίσκονται επιχειρήσεις, εστίαση και εμπορικά καταστήματα.
Εκεί περνούν επισκέπτες που μέσα σε λίγες ώρες σχηματίζουν εικόνα για την πόλη.
Επομένως, η υπηρεσία καθαριότητας πρέπει να διαθέτει διαφορετική επιχειρησιακή λογική για το κέντρο κατά τους μήνες αιχμής.
Ίσως ένα καλάθι να μην επαρκεί.
Ίσως απαιτείται συχνότερη αποκομιδή.
Ίσως συγκεκριμένα σημεία χρειάζονται συχνότερο πλύσιμο.
Ίσως χρειάζεται διαφορετικός τύπος κάδου.
Αυτές είναι πρακτικές λύσεις.
Και αυτή είναι η συζήτηση που αξίζει να γίνει.
Το πλύσιμο είναι διαφορετικό από την αποκομιδή
Στην εικόνα υπάρχει πράγματι ένα δεύτερο ζήτημα που δεν πρέπει να αγνοηθεί.
Η κατάσταση του πλακόστρωτου.
Το να αδειάσει ένα καλάθι δεν σημαίνει ότι καθάρισε και το σημείο.
Σε περιοχές υψηλής επισκεψιμότητας χρειάζεται περιοδικό πλύσιμο, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν υγρά από απορρίμματα.
Και εδώ μπορεί να υπάρξει απολύτως συγκεκριμένος έλεγχος προς τον Δήμο:
Πόσο συχνά πλένεται το Λιθόστρωτο;
Υπάρχει πρόγραμμα;
Υπάρχουν σημεία που απαιτούν μεγαλύτερη συχνότητα;
Υπάρχει επαρκές προσωπικό;
Αυτές οι ερωτήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε βελτίωση της υπηρεσίας.
Τα «μικρά» πράγματι έχουν σημασία
Κανείς δεν πρέπει να υποτιμά την καθημερινότητα.
Μια Δημοτική Αρχή δεν κρίνεται μόνο από έργα εκατομμυρίων.
Κρίνεται και από το πεζοδρόμιο.
Από το πράσινο.
Από τον φωτισμό.
Από την καθαριότητα.
Από έναν γεμάτο κάδο που πρέπει να αδειάσει.
Όμως ακριβώς επειδή αυτά έχουν σημασία, πρέπει να τα συζητάμε με σοβαρότητα.
Δεν χρειάζεται ούτε να τα κρύβουμε ούτε να τα μεγεθύνουμε.
Ένα γεμάτο καλάθι είναι ένα γεμάτο καλάθι.
Πρέπει να αδειάσει.
Αν γεμίζει συνεχώς, πρέπει να αλλάξει το πρόγραμμα αποκομιδής.
Αν το σημείο λερώνεται συστηματικά, πρέπει να πλένεται συχνότερα.
Αυτή είναι η λογική της καθημερινής διοίκησης.
Η κριτική είναι περισσότερο αποτελεσματική όταν οδηγεί σε λύση
Υπάρχουν δύο τρόποι να αντιμετωπίσει κανείς μια τέτοια εικόνα.
Ο πρώτος είναι να τη χρησιμοποιήσει ως σύμβολο μιας γενικότερης αφήγησης ότι «τίποτα δεν λειτουργεί».
Ο δεύτερος είναι να ρωτήσει:
Γιατί γεμίζει τόσο γρήγορα;
Χρειάζεται μεγαλύτερο καλάθι;
Χρειάζεται δεύτερο;
Χρειάζεται συχνότερη αποκομιδή;
Χρειάζεται πλύσιμο του σημείου;
Χρειάζεται καλύτερος έλεγχος για λανθασμένη χρήση;
Ο δεύτερος τρόπος είναι λιγότερο εντυπωσιακός.
Αλλά είναι πολύ πιθανότερο να οδηγήσει σε αποτέλεσμα.
Και ο Δήμος δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τέτοιες εικόνες αμυντικά
Από την πλευρά της, καμία Δημοτική Αρχή δεν πρέπει να θεωρεί εχθρική κάθε φωτογραφία που δείχνει ένα πρόβλημα.
Αν υπάρχει πρόβλημα, το διορθώνεις.
Αν ένα καλάθι αποδεικνύεται μικρό για την κίνηση του σημείου, το αντικαθιστάς.
Αν χρειάζεται επιπλέον δρομολόγιο, το προσθέτεις όπου είναι επιχειρησιακά εφικτό.
Αν χρειάζεται πλύσιμο, οργανώνεις συχνότερο καθαρισμό.
Η αποτελεσματικότερη απάντηση στην κριτική δεν είναι ένα δελτίο Τύπου.
Είναι μια καθαρή πλατεία και ένας άδειος κάδος την επόμενη ημέρα.
Η πόλη είναι πολύ μεγαλύτερη από ένα φωτογραφικό καρέ
Η καθημερινότητα πρέπει να ελέγχεται.
Και μάλιστα αυστηρά.
Αλλά πρέπει να αποφεύγουμε ένα φαινόμενο που έχει γίνει σχεδόν μόνιμο στην πολιτική ζωή: την προσπάθεια να συμπυκνώσουμε ολόκληρη την πραγματικότητα σε μία φωτογραφία.
Μια φωτογραφία μπορεί να αποκαλύψει ένα πρόβλημα.
Δεν μπορεί από μόνη της να αποδείξει την έκτασή του.
Αυτό απαιτεί συνέχεια, δεδομένα και σύγκριση.
Το Αργοστόλι πρέπει ασφαλώς να είναι καθαρό.
Το Λιθόστρωτο ακόμη περισσότερο.
Και όταν ένα σημείο παρουσιάζει επαναλαμβανόμενα προβλήματα, ο Δήμος οφείλει να παρέμβει μέχρι να λυθούν.
Αλλά υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον έλεγχο της καθημερινότητας και στη δημιουργία μιας συνολικής εικόνας εγκατάλειψης από ένα στιγμιότυπο.
Ας κρατήσουμε λοιπόν από τη φωτογραφία αυτό που πραγματικά μας λέει:
Υπάρχει ένα σημείο που χρειάζεται καλύτερη φροντίδα.
Ας διορθωθεί.
Και μετά ας συνεχίσουμε να κρίνουμε την καθαριότητα της πόλης από τη συνολική και επαναλαμβανόμενη εικόνα της.
Γιατί μια σοβαρή Δημοτική Αρχή πρέπει να διορθώνει ακόμη και το μικρότερο πρόβλημα.
Αλλά και μια σοβαρή κριτική πρέπει να ξέρει τη διαφορά ανάμεσα σε ένα πρόβλημα που φωτογραφήθηκε και σε μια πόλη που απέτυχε.
