Ναι, άλλο LNG και άλλο βενζίνη. Αλλά από αυτό μέχρι το «20% του πληθυσμού δεν μπορεί να διυλίσει στοιχειώδη πληροφορία» υπάρχει μια τεράστια απόσταση – Και κυρίως: η ενεργειακή πολιτική δεν κρίνεται από το αν ο πολίτης γνωρίζει τη διαφορά φυσικού αερίου και diesel, αλλά από το κόστος και την ασφάλεια που τελικά παράγει
Εντάξει.
Το λύσαμε και το ενεργειακό.
Το πρόβλημα δεν είναι οι διεθνείς τιμές.
Δεν είναι οι φόροι.
Δεν είναι οι γεωπολιτικές αναταράξεις.
Δεν είναι η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενη ενέργεια.
Δεν είναι οι επιλογές διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού.
Δεν είναι το κόστος του LNG.
Δεν είναι οι επιπτώσεις των πολέμων στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Είναι ότι ένα 20% των Ελλήνων δεν ξέρει τι πουλάει το βενζινάδικο.
Και κάπου εδώ μπορούμε να κλείσουμε τα βιβλία της ενεργειακής οικονομίας.
Ναι, το βενζινάδικο δεν πουλά LNG
Ας ξεκινήσουμε από το προφανές.
Όποιος απαντά σε μια συζήτηση για αμερικανικό LNG:
«Και γιατί ανέβηκε η βενζίνη στο πρατήριο;»
και εννοεί ότι το LNG είναι η βενζίνη που βάζουμε στο αυτοκίνητο, κάνει λάθος.
Τόσο απλά.
Το LNG είναι υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Η βενζίνη και το diesel είναι προϊόντα διύλισης πετρελαίου.
Δεν είναι το ίδιο εμπόρευμα.
Δεν διαμορφώνεται η τιμή τους με τον ίδιο ακριβώς μηχανισμό.
Μέχρι εδώ λοιπόν, σωστά.
Μόνο που από αυτή την απλή διαπίστωση μέχρι το:
«ο ελληνικός πληθυσμός χωρίζεται σε δύο ταχύτητες με βάση τις ικανότητες κατανόησης»
και το:
«απόλυτη ανικανότητα διύλισης στοιχειώδους πληροφορίας»
μεσολαβεί κάτι πολύ σημαντικό.
Η σοβαρή ανάλυση.
Διότι η ενέργεια δεν αποτελείται από στεγανά κουτάκια
Το γεγονός ότι η βενζίνη δεν είναι LNG δεν σημαίνει ότι η ενεργειακή πολιτική μιας χώρας αποτελείται από ανεξάρτητα συρτάρια που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.
Φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, πετρέλαιο, diesel, μεταφορές, βιομηχανία και θέρμανση αποτελούν τμήματα του ίδιου ενεργειακού και οικονομικού συστήματος.
Το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται στην ηλεκτροπαραγωγή.
Η τιμή του επομένως μπορεί να επηρεάζει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζει επιχειρήσεις, βιομηχανία, παραγωγή και υπηρεσίες.
Το diesel επηρεάζει τις μεταφορές.
Οι μεταφορές επηρεάζουν το κόστος προϊόντων.
Το πετρέλαιο επηρεάζεται από γεωπολιτικές εξελίξεις.
Και όλα αυτά τελικά περνούν, με διαφορετικούς μηχανισμούς και διαφορετική ένταση, στην οικονομία.
Άρα ναι:
όποιος νομίζει ότι LNG και βενζίνη είναι το ίδιο πράγμα κάνει λάθος.
Αλλά όποιος παρουσιάζει ολόκληρη την ενεργειακή οικονομία σαν να είναι δύο άσχετα πράγματα επειδή το ένα δεν βγαίνει από την αντλία του πρατηρίου, επίσης υπεραπλουστεύει.
Και τι ακριβώς έχει «κλειδώσει» η Ελλάδα;
Εδώ γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα η συζήτηση.
Πράγματι υπάρχει μακροχρόνια συμφωνία για αμερικανικό LNG.
Αλλά ας πούμε ολόκληρη την ιστορία.
Η ATLANTIC–SEE LNG TRADE, στην οποία συμμετέχουν ο όμιλος AKTOR και η ΔΕΠΑ Εμπορίας, υπέγραψε μακροχρόνια συμφωνία με τη Venture Global.
Η συμφωνία επεκτάθηκε τον Ιούνιο του 2026 και προβλέπει 1 εκατομμύριο τόνους LNG ετησίως για είκοσι χρόνια.
Πότε αρχίζει;
Το 2030.
Όχι σήμερα.
Όχι τον προηγούμενο μήνα.
Το 2030.
Και υπάρχει ακόμη μία λεπτομέρεια που αξίζει να γνωρίζουν όσοι υποτίθεται ότι «διυλίζουν σωστά την πληροφορία».
Οι ποσότητες δεν προορίζονται αποκλειστικά για κατανάλωση στην Ελλάδα.
Το επιχειρηματικό και γεωπολιτικό σχέδιο είναι η Ελλάδα να λειτουργήσει ως πύλη εισόδου αμερικανικού LNG και μέρος των ποσοτήτων να διοχετεύεται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου προς χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Μάλιστα η Atlantic-SEE έχει ήδη πραγματοποιήσει εμπορική συμφωνία για αμερικανικό LNG προς την Ουκρανία μέσω Ελλάδας.
Άρα το σωστό δεν είναι:
«Η κυβέρνηση κλείδωσε φθηνή αμερικανική ενέργεια για τον Έλληνα καταναλωτή».
Το ακριβές είναι:
Υπάρχει μακροχρόνια εμπορική συμφωνία ελληνικής κοινοπραξίας για αμερικανικό LNG από το 2030, στο πλαίσιο μιας στρατηγικής που φιλοδοξεί να μετατρέψει την Ελλάδα και σε ενεργειακό κόμβο για την ευρύτερη περιοχή.
Αρκετά διαφορετικό.
Είναι όμως το αμερικανικό LNG φθηνό ή ακριβό;
Εδώ είναι που η εύκολη αντιπαράθεση αρχίζει να δυσκολεύει.
Δεν υπάρχει μία αιώνια τιμή που λέγεται «φθηνό ρωσικό αέριο» και μία άλλη που λέγεται «ακριβό αμερικανικό LNG».
Οι τιμές εξαρτώνται από συμβόλαια, διεθνείς δείκτες, κόστος υγροποίησης, ναύλους, επαναεριοποίηση, υποδομές, διαθεσιμότητα και συνθήκες αγοράς.
Και μια μακροχρόνια συμφωνία μπορεί να έχει αξία όχι μόνο από την άποψη της στιγμιαίας τιμής αλλά και από την άποψη της ασφάλειας εφοδιασμού και της προβλεψιμότητας.
Αυτό είναι απολύτως θεμιτό επιχείρημα υπέρ της διαφοροποίησης.
Όμως για να ισχυριστεί κάποιος ότι η συγκεκριμένη συμφωνία εξασφαλίζει «φθηνή ενέργεια», πρέπει να παρουσιάσει τους εμπορικούς όρους που το αποδεικνύουν.
Όχι να ζητήσει από τους σχολιαστές να αποδείξουν ότι γνωρίζουν τι σημαίνουν τα αρχικά LNG.
Για τα σημερινά καύσιμα όμως υπάρχει πράγματι σοβαρό διεθνές πρόβλημα
Και εδώ το αρχικό κείμενο έχει ένα δεύτερο σημείο που πρέπει να αναγνωριστεί.
Οι σημερινές ανατιμήσεις στα πετρελαϊκά προϊόντα δεν αποτελούν ελληνικό φαινόμενο.
Το Reuters καταγράφει πλέον ιστορικά υψηλές διεθνείς τιμές diesel, λόγω της διαταραχής της παγκόσμιας προσφοράς από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας.
Τα ουκρανικά πλήγματα έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε ρωσικά διυλιστήρια, ενώ η Ρωσία έχει περιορίσει τις εξαγωγές diesel. Οι ρωσικές θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων τον Αύγουστο παρέμεναν περίπου 50% χαμηλότερες από έναν χρόνο νωρίτερα, παρά τη μηνιαία ανάκαμψη.
Παράλληλα, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή έχουν πλήξει παραγωγή, διυλιστήρια και διαδρομές μεταφοράς.
Άρα πράγματι υπάρχει ένα διεθνές supply shock.
Και προφανώς αυτό δεν το προκάλεσε η ελληνική κυβέρνηση.
Αλλά ούτε η τιμή στο ελληνικό πρατήριο εξηγείται μόνο από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή
Εδώ χρειάζεται πάλι ολόκληρη η εικόνα.
Η τελική τιμή που πληρώνει ο Έλληνας οδηγός δεν είναι απλώς:
διεθνής τιμή πετρελαίου = τιμή πρατηρίου.
Μεσολαβούν διύλιση, εμπορία, μεταφορά, περιθώρια και —πολύ σημαντικό— φορολογία.
Επομένως όταν ένας πολίτης ρωτά γιατί πληρώνει τόσο ακριβά στην αντλία, δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι «δεν μπορεί να επεξεργαστεί στοιχειώδη πληροφορία».
Μπορεί απλώς να ρωτά τι κάνει η δική του κυβέρνηση απέναντι σε μια διεθνή κρίση.
Άλλωστε η ίδια η κυβέρνηση αναγνωρίζει πλέον ότι απαιτείται παρέμβαση.
Ο πρωθυπουργός έχει προαναγγείλει νέο πακέτο για το πετρέλαιο θέρμανσης, με κρατική παρέμβαση και συμμετοχή των διυλιστηρίων, ακριβώς επειδή οι διεθνείς τιμές έχουν εκτοξευθεί.
Άρα το ερώτημα του πολίτη για την τελική τιμή δεν είναι και τόσο… ηλίθιο.
Και τα ουκρανικά πλήγματα έχουν πράγματι κόστος
Ας μη φοβηθούμε ούτε αυτή την πραγματικότητα.
Τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια αποτελούν μέρος της πολεμικής στρατηγικής του Κιέβου: επιχειρούν να περιορίσουν τα ενεργειακά έσοδα και την παραγωγική δυνατότητα της Ρωσίας.
Αλλά έχουν και συνέπειες στην παγκόσμια αγορά.
Στις 20 Σεπτεμβρίου νέο ουκρανικό πλήγμα οδήγησε σε αναστολή της επεξεργασίας αργού στο διυλιστήριο της Μόσχας.
Το Reuters συνδέει ευθέως τις ζημιές στα ρωσικά διυλιστήρια και τον περιορισμό των ρωσικών εξαγωγών με τη σημερινή στενότητα στην παγκόσμια αγορά diesel.
Άρα ναι.
Οι επιθέσεις έχουν οικονομικές παρενέργειες.
Το να το αναγνωρίζει κάποιος δεν τον κάνει φιλορώσο.
Όπως το να υποστηρίζει τη διαφοροποίηση από το ρωσικό φυσικό αέριο δεν τον κάνει αυτομάτως εκπρόσωπο των αμερικανικών συμφερόντων.
Αυτό λέγεται προσπάθεια να καταλάβουμε έναν σύνθετο κόσμο χωρίς οπαδικά γυαλιά.
Το πραγματικά προβληματικό όμως είναι η περιφρόνηση προς τον πολίτη
Και εδώ βρίσκεται για εμάς το χειρότερο σημείο της ανάρτησης.
Δεν είναι η άποψη για το LNG.
Είναι αυτή η σχεδόν αυτάρεσκη διαπίστωση ότι ένα μέρος των πολιτών διαθέτει:
«απόλυτη ανικανότητα διύλισης στοιχειώδους πληροφορίας».
Και ότι αυτό το ποσοστό είναι ικανό να «κρατήσει τη χώρα πίσω».
Πολύ ωραία.
Υπάρχουν άνθρωποι που γράφουν ανοησίες στα social media.
Τεράστια ανακάλυψη.
Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που μπερδεύουν το LNG με το LPG, το πετρέλαιο με το φυσικό αέριο και τα megawatt με τα megawatt-hours.
Όπως υπάρχουν άνθρωποι που δεν ξέρουν πώς λειτουργεί ένα ομόλογο, ένας κρατικός προϋπολογισμός ή η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού.
Γι’ αυτό υπάρχει δημόσιος διάλογος.
Για να εξηγείς.
Όχι για να μοιράζεις πιστοποιητικά νοημοσύνης.
Γιατί υπάρχει και μια άλλη ερώτηση
Αφού ένα 20% των πολιτών —κατά την ανάρτηση— δεν καταλαβαίνει ούτε τα στοιχειώδη, ποιος έχει αποτύχει;
Μόνο οι πολίτες;
Ή μήπως έχουν ευθύνη και όσοι επί χρόνια επικοινωνούν την ενεργειακή πολιτική μέσα από συνθήματα του τύπου:
«ενεργειακός κόμβος»,
«ενεργειακή αυτονομία»,
«φθηνότερη ενέργεια»,
«διαφοροποίηση»,
«θωράκιση»;
Όταν η ενεργειακή πολιτική παρουσιάζεται επικοινωνιακά ως μια μεγάλη εθνική επιτυχία, ο πολίτης δικαιούται να ρωτήσει το πιο πεζό πράγμα στον κόσμο:
«Ωραία. Εγώ πότε θα το δω στον λογαριασμό μου;»
Μπορεί η απάντηση να είναι:
«Δεν θα το δεις άμεσα, γιατί η συγκεκριμένη συμφωνία αφορά φυσικό αέριο, ξεκινά το 2030 και υπηρετεί κυρίως τη μακροχρόνια ασφάλεια και διαφοροποίηση του εφοδιασμού».
Αυτή είναι απάντηση.
Το:
«δεν μπορείτε να διυλίσετε στοιχειώδη πληροφορία»
δεν είναι ενεργειακή ανάλυση.
Είναι περιφρόνηση.
Η ειρωνεία είναι ότι το θέμα είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από όσο παρουσιάζεται
Η Ελλάδα πράγματι επιχειρεί μια μεγάλη γεωπολιτική και ενεργειακή μετατόπιση.
Επενδύει σε LNG.
Στην Αλεξανδρούπολη.
Στη Ρεβυθούσα.
Στον Κάθετο Διάδρομο.
Στη δυνατότητα μεταφοράς αερίου προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία.
Και η μακροχρόνια συμφωνία με τη Venture Global εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη στρατηγική.
Αυτή η στρατηγική έχει δυνητικά οφέλη.
Έχει όμως και κόστος, εμπορικούς κινδύνους και γεωπολιτικές παραμέτρους που αξίζει να συζητηθούν.
Αυτό είναι το ενδιαφέρον debate.
Όχι αν ο Μήτσος στο Facebook ξέρει ότι το πρατήριο της γειτονιάς του δεν διαθέτει αντλία αμερικανικού LNG.
Λίγη περισσότερη εξήγηση, λίγη λιγότερη υπεροψία
Τελικά είναι πολύ απλό.
Ναι, LNG και βενζίνη είναι διαφορετικά πράγματα.
Ναι, η σημερινή έκρηξη των πετρελαϊκών προϊόντων συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τις διεθνείς γεωπολιτικές αναταράξεις και τις διαταραχές στην προσφορά.
Ναι, η διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου μπορεί να αποτελεί σημαντικό εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας.
Αλλά επίσης:
η μεγάλη συμφωνία αμερικανικού LNG αρχίζει το 2030.
Δεν αφορά μόνο την ελληνική κατανάλωση.
Και δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει «φθηνή ενέργεια» για τον καταναλωτή.
Αυτά είναι τα πραγματικά δεδομένα.
Και υπάρχει ένας πολύ πιο απλός τρόπος να τα εξηγήσεις από το να αποφασίσεις ότι το 20% των συμπατριωτών σου έχει πρόβλημα κατανόησης.
Να τα εξηγήσεις.
Γιατί όποιος πραγματικά καταλαβαίνει ένα σύνθετο ζήτημα δεν χρειάζεται να αποδείξει πόσο έξυπνος είναι ο ίδιος.
Χρειάζεται να μπορεί να το κάνει κατανοητό και στους υπόλοιπους.
