Μαρινάκης: Η ακρίβεια γεμίζει τα κρατικά ταμεία και η κυβέρνηση υπόσχεται ότι θα επιστρέψει τα χρήματα – Τα 800 εκατ. του ΦΠΑ και τα αναπάντητα ερωτήματα
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναγνωρίζει ότι οι αυξημένες τιμές αποφέρουν πρόσθετα φορολογικά έσοδα, υπερασπίζεται τα μέτρα στήριξης και παραπέμπει στην Ευρώπη για νέες παρεμβάσεις. Την ίδια ώρα, οι απαντήσεις για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου, τις ενεργειακές σχέσεις με τις ΗΠΑ και τις πολιτικές συνεργασίες αφήνουν κρίσιμα ζητήματα ανοιχτά.
Η παραδοχή που αξίζει μεγαλύτερη προσοχή από τις κυβερνητικές εξαγγελίες
Μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική πλευρά της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας για την ακρίβεια αναδείχθηκε μέσα από τη συνέντευξη του Παύλου Μαρινάκη στο Mega News Radio.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρθηκε σε περίπου 800 εκατομμύρια ευρώ πρόσθετων εσόδων από τον ΦΠΑ, συνδέοντας την αύξηση με τις υψηλότερες τιμές.
Η παραδοχή έχει ιδιαίτερη οικονομική σημασία.
Διότι επιβεβαιώνει έναν μηχανισμό που οι καταναλωτές βιώνουν καθημερινά: όταν αυξάνεται η τιμή ενός προϊόντος που υπάγεται σε αναλογικό ΦΠΑ, αυξάνεται και το ποσό του φόρου ανά μονάδα προϊόντος, εφόσον ο συντελεστής παραμένει αμετάβλητος.
Δεν χρειάζεται, δηλαδή, να αυξηθεί ο φορολογικός συντελεστής για να πληρώσει ο καταναλωτής περισσότερα ευρώ σε ΦΠΑ.
Αρκεί να αυξηθεί η φορολογητέα αξία.
Και εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο σημείο της δημόσιας συζήτησης.
Η κυβέρνηση προβάλλει τις μειώσεις φορολογικών συντελεστών και την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής ως εξηγήσεις για την πορεία των δημοσίων εσόδων.
Όμως, όταν η ίδια αναγνωρίζει ότι η άνοδος των τιμών δημιουργεί πρόσθετες εισπράξεις ΦΠΑ, οφείλει να εξηγεί και ποια είναι η πραγματική καθαρή επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Ο ΦΠΑ δεν χρειάζεται αύξηση συντελεστή για να γίνει ακριβότερος
Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα.
Ένα προϊόν με καθαρή αξία 100 ευρώ και συντελεστή ΦΠΑ 24% κοστίζει συνολικά 124 ευρώ.
Αν η καθαρή αξία του αυξηθεί στα 120 ευρώ, η τελική τιμή γίνεται 148,80 ευρώ.
Ο φορολογικός συντελεστής δεν άλλαξε.
Ο καταναλωτής, όμως, πληρώνει 4,80 ευρώ περισσότερα σε ΦΠΑ για το ίδιο προϊόν.
Αυτό είναι το στοιχείο που απουσιάζει συχνά από την πολιτική συζήτηση όταν η κυβέρνηση περιορίζεται να υπενθυμίζει ότι δεν αύξησε τους φορολογικούς συντελεστές.
Η μη αύξηση του συντελεστή είναι γεγονός διαφορετικό από τη μη αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης σε ευρώ.
Βεβαίως, τα συνολικά έσοδα από τον ΦΠΑ επηρεάζονται επίσης από την κατανάλωση, την οικονομική δραστηριότητα και την αποτελεσματικότητα της είσπραξης.
Δεν μπορεί επομένως κάθε επιπλέον ευρώ να αποδοθεί αποκλειστικά στον πληθωρισμό.
Αλλά η παραδοχή ότι η άνοδος των τιμών συμβάλλει στην αύξηση των εσόδων καθιστά αναγκαία μια αναλυτική παρουσίαση των αιτιών.
Πόσα από τα πρόσθετα έσοδα οφείλονται στον πληθωρισμό, πόσα στην αύξηση της κατανάλωσης και πόσα στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής;
Χωρίς αυτόν τον διαχωρισμό, η επίκληση της συνολικής αύξησης των εσόδων δεν αποτυπώνει πλήρως την οικονομική πραγματικότητα.
Τα 850 εκατομμύρια της στήριξης και η σύγκριση που δεν αρκεί
Ο Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι έχουν διατεθεί εκτάκτως 850 εκατομμύρια ευρώ για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι, εφόσον συνεχιστούν οι παρεμβάσεις, στους πολίτες θα επιστραφούν ποσά μεγαλύτερα από τα πρόσθετα έσοδα που προέρχονται από τον ΦΠΑ.
Η θέση αυτή δημιουργεί δύο διαφορετικά ερωτήματα.
Το πρώτο αφορά τη σύνθεση των ποσών.
Ποιες ακριβώς παρεμβάσεις περιλαμβάνονται στα 850 εκατομμύρια;
Ποιες έχουν ήδη καταβληθεί και ποιες αφορούν μελλοντικές δαπάνες;
Ποιο είναι το καθαρό δημοσιονομικό κόστος για το κράτος;
Το δεύτερο αφορά την κατανομή.
Ακόμη και αν το συνολικό ποσό των μέτρων υπερβαίνει τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε νοικοκυριό λαμβάνει περισσότερα από όσα επιβαρύνθηκε.
Ένα νοικοκυριό μπορεί να πληρώνει αυξημένες τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια και μεταφορές, χωρίς να δικαιούται όλες τις διαθέσιμες ενισχύσεις.
Ένα άλλο μπορεί να λαμβάνει μεγαλύτερη στήριξη λόγω εισοδηματικών, οικογενειακών ή γεωγραφικών κριτηρίων.
Αυτό δεν είναι απαραίτητα άδικο. Η στοχευμένη στήριξη μπορεί να αποτελεί συνειδητή κοινωνική επιλογή.
Δεν επιτρέπει, όμως, τη γενίκευση ότι επειδή επιστρέφονται περισσότερα χρήματα συνολικά, έχει αντισταθμιστεί η επιβάρυνση κάθε καταναλωτή.
Η Ευρώπη ως προϋπόθεση για νέες παρεμβάσεις
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος συνέδεσε την προοπτική πρόσθετων μέτρων με την έγκριση μεγαλύτερης δημοσιονομικής ευελιξίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρουσίασε ως σημαντικό πρώτο βήμα την αναφορά στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής.
Η διατύπωση έχει σημασία, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με την τελική απόφαση.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Κομισιόν να εξετάσει και, όπου χρειάζεται, να προτείνει περαιτέρω βραχυπρόθεσμα μέτρα.
Δεν ανακοίνωσε αυτόματη και απεριόριστη εξαίρεση όλων των ενεργειακών επιδοτήσεων από τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Επιπλέον, η ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όρια και ελέγχους.
Επομένως, το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων δεν πρέπει να παρουσιάζεται σαν ήδη εξασφαλισμένο πακέτο.
Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να διεκδικεί πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο.
Οι πολίτες, όμως, έχουν εξίσου δικαίωμα να γνωρίζουν ποια μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν με τους υφιστάμενους πόρους και ποια εξαρτώνται από νέες ευρωπαϊκές εγκρίσεις.
Πετρέλαιο θέρμανσης: Η μείωση των 40 λεπτών και η πραγματική τιμή
Ο Παύλος Μαρινάκης επανέλαβε ότι η συνολική παρέμβαση στο πετρέλαιο θέρμανσης φτάνει τα 40 λεπτά ανά λίτρο, μαζί με τη συνεισφορά των διυλιστηρίων.
Υπενθύμισε επίσης την αύξηση κατά 30% του επιδόματος θέρμανσης.
Οι παρεμβάσεις αυτές περιορίζουν το κόστος σε σχέση με το σενάριο χωρίς επιδότηση και εμπορική έκπτωση.
Όμως η αναφορά στα 40 λεπτά δεν απαντά από μόνη της στο πόσο πληρώνει ο καταναλωτής.
Η τελική τιμή εξαρτάται από τις συνθήκες της αγοράς, την περιοχή παράδοσης και την ποσότητα.
Το επίδομα, από την άλλη πλευρά, δεν αποτελεί καθολική έκπτωση στην αντλία.
Χορηγείται σε όσους πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η αύξησή του κατά 30% δεν σημαίνει ότι μειώνεται κατά 30% το συνολικό κόστος θέρμανσης.
Αυτή η διάκριση είναι καθοριστική.
Για μια οικογένεια που αγοράζει 1.000 λίτρα πετρελαίου, κάθε επιπλέον 10 λεπτά ανά λίτρο σημαίνουν 100 ευρώ μεγαλύτερη δαπάνη.
Και στις νησιωτικές περιοχές, όπου οι μεταφορές μπορούν να επιβαρύνουν τις τιμές, η πραγματική δαπάνη μπορεί να αποκλίνει αισθητά από τον πανελλαδικό μέσο όρο.
Η διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου: Άλλο ο σχεδιασμός, άλλο η πρόοδος του έργου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου.
Ο Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε ότι οι τουρκικές ενέργειες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο δεν πρόκειται να επηρεάσουν τον ελληνικό σχεδιασμό.
Παράλληλα, ανέφερε ότι έχει ξεκινήσει η διαδικασία αδειοδότησης για την επανέναρξη εργασιών.
Η σαφής θέση ότι η Ελλάδα δεν ζητεί άδεια από τρίτη χώρα για ενέργειες που δικαιούται να πραγματοποιήσει είναι σημαντική.
Αλλά δεν αρκεί για να περιγράψει την πραγματική πρόοδο του έργου.
Η υποβολή αιτήματος άδειας δεν ισοδυναμεί με ολοκλήρωση της αδειοδότησης.
Η αδειοδότηση δεν ισοδυναμεί με επανέναρξη εργασιών.
Και η επανέναρξη δεν εγγυάται από μόνη της την ολοκλήρωση ενός τόσο σύνθετου ενεργειακού έργου.
Τα ουσιαστικά ερωτήματα είναι συγκεκριμένα.
Πότε θα ολοκληρωθούν οι διαδικασίες;
Πότε θα επανεκκινήσουν οι εργασίες στη θάλασσα;
Ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα;
Και πώς θα αντιμετωπιστούν τυχόν νέες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την εκτέλεση;
Η πολιτική αποφασιστικότητα έχει σημασία. Η πρόοδος ενός έργου, όμως, αποδεικνύεται με πραγματικά ορόσημα.
Γκιλφόιλ: Η διάψευση της απειλής και τα ερωτήματα για την ενεργειακή συνεργασία
Στη συνέντευξη τέθηκε και το ζήτημα δημοσιευμάτων που αφορούν την Κίμπερλι Γκιλφόιλ.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δήλωσε ότι, μετά από επικοινωνία με αρμόδιους υπουργούς, ενημερώθηκε πως δεν υπήρξε απειλή προς την ελληνική κυβέρνηση.
Η θέση αυτή αποτελεί σαφή κυβερνητική διάψευση της συγκεκριμένης καταγγελίας.
Δεν υπάρχουν, στο υλικό που δημοσιοποιήθηκε, ανεξάρτητα στοιχεία που να επιτρέπουν να παρουσιαστεί η φερόμενη απειλή ως αποδεδειγμένο γεγονός.
Ωστόσο, η διάψευση ενός ισχυρισμού δεν απαντά αυτομάτως σε όλα τα ζητήματα διαφάνειας που μπορεί να τίθενται γύρω από μεγάλα ενεργειακά έργα.
Η κυβέρνηση συνέδεσε τον Κάθετο Διάδρομο με μια μακροχρόνια στρατηγική ενεργειακής συνεργασίας Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία προϋπήρχε της θητείας της Γκιλφόιλ.
Αυτό είναι διαφορετικό από την αξιολόγηση συγκεκριμένων συμβάσεων, επιχειρηματικών συμφωνιών ή πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων.
Για τέτοια συμπεράσματα χρειάζονται έγγραφα και επαληθεύσιμα στοιχεία.
Η διαφάνεια στα ενεργειακά έργα δεν εξασφαλίζεται ούτε με ατεκμηρίωτες καταγγελίες ούτε με γενικές διαβεβαιώσεις.
Εξασφαλίζεται με σαφείς διαδικασίες και δημόσια λογοδοσία.
Αυτοδυναμία: Πολιτικός στόχος, όχι απάντηση στο ζήτημα των συνεργασιών
Ο Παύλος Μαρινάκης επανέλαβε ότι αποκλειστικός στρατηγικός στόχος της Νέας Δημοκρατίας είναι η αυτοδυναμία.
Παράλληλα, απέκλεισε, υπό τις σημερινές πολιτικές συνθήκες, συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη.
Εδώ ανακύπτει ένα πολιτικό ερώτημα.
Η επιδίωξη αυτοδυναμίας είναι θεμιτός στόχος ενός κόμματος.
Δεν αποτελεί, όμως, απάντηση στο τι θα πράξει εάν οι εκλογές δεν δώσουν αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος αναφέρθηκε στην ανάγκη να αποκτήσει η χώρα κυβέρνηση μετά την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας.
Την ίδια στιγμή, όμως, περιόρισε τις δυνατότητες συνεργασίας, αποκλείοντας το σημερινό ΠΑΣΟΚ ως συνομιλητή.
Οι δύο αυτές θέσεις δεν αποτελούν αναγκαστικά αντίφαση.
Δημιουργούν, ωστόσο, ένα ερώτημα για τη μετεκλογική στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας.
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί μόνο με την επανάληψη του εκλογικού στόχου.
Η ακρίβεια ως πηγή εσόδων και η υποχρέωση λογοδοσίας
Η συνέντευξη του Παύλου Μαρινάκη ανέδειξε πολλές πλευρές της κυβερνητικής πολιτικής.
Από τη δημοσιονομική ευελιξία και τις επιδοτήσεις μέχρι τα μεγάλα ενεργειακά έργα και τις μετεκλογικές συνεργασίες.
Όμως το πιο ουσιαστικό οικονομικό ζήτημα παραμένει η σχέση ανάμεσα στην ακρίβεια και στα δημόσια έσοδα.
Η αύξηση των τιμών μπορεί να επιβαρύνει τους καταναλωτές και ταυτόχρονα να αυξάνει τις εισπράξεις από αναλογικούς φόρους.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι επιστρέφει σημαντικούς πόρους στην κοινωνία και ότι σχεδιάζει πρόσθετες παρεμβάσεις.
Αυτό που χρειάζεται είναι μια πλήρης, συγκρίσιμη αποτύπωση.
Πόσο αυξήθηκαν οι φορολογικές εισπράξεις εξαιτίας των τιμών;
Πόσο κόστισαν οι παρεμβάσεις;
Ποιοι ωφελήθηκαν;
Και σε ποιο βαθμό αντισταθμίστηκε η πραγματική απώλεια αγοραστικής δύναμης;
Διότι δεν αρκεί να ανακοινώνει μια κυβέρνηση ότι επιστρέφει χρήματα στους πολίτες. Πρέπει να μπορεί να αποδείξει πόσο από την επιβάρυνση που υπέστησαν καλύφθηκε πραγματικά.
Αυτή είναι η ουσιαστική δοκιμασία των μέτρων στήριξης.
Και αυτή η δοκιμασία δεν κρίνεται από το πλήθος των ανακοινώσεων, αλλά από τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
