Η κυβέρνηση εμφανίζεται για ακόμη μία φορά απολύτως βέβαιη ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου θα προχωρήσει. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε στον ΣΚΑΪ ότι το έργο «θα προχωρήσει χωρίς προβλήματα», ότι Ελλάδα, Κύπρος και Γαλλία βρίσκονται πλέον «στην ίδια σελίδα» και ότι «δεν χρειάζεται κάποια άδεια» για την υλοποίησή του.
Μόνο που εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.
Το ζήτημα δεν είναι αν η Ελλάδα χρειάζεται άδεια από την Τουρκία. Προφανώς η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να αποδεχθεί κάτι τέτοιο. Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ πιο συγκεκριμένο:
Όταν τα πλοία βγουν ξανά για τις έρευνες και η Τουρκία επιχειρήσει να τις εμποδίσει, τι ακριβώς θα κάνει η Ελλάδα;
Γιατί το καλώδιο δεν θα ποντιστεί με δηλώσεις, ούτε με τηλεοπτικές διαβεβαιώσεις.
Θα ποντιστεί στη θάλασσα.
Και εκεί θα κριθούν όλα.
«Δεν χρειάζεται άδεια» – Σωστά. Θα γίνουν όμως οι έρευνες;
Η δήλωση Μαρινάκη ότι «δεν χρειάζεται κάποια άδεια για να προχωρήσει αυτό το έργο» είναι αυτονόητη ως ελληνική θέση.
Δεν απαντά όμως στο πρόβλημα που έχει ήδη εμφανιστεί γύρω από το Great Sea Interconnector.
Η πραγματική δοκιμασία δεν είναι εάν η Αθήνα θα δηλώσει ότι δεν αναγνωρίζει τουρκικό δικαίωμα αδειοδότησης. Είναι εάν οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν κανονικά στις περιοχές που προβλέπει ο σχεδιασμός, ακόμη και στην περίπτωση που η Άγκυρα στείλει ξανά πολεμικά πλοία ή επιχειρήσει να επιβάλει στην πράξη τις δικές της αξιώσεις.
Εκεί βρίσκεται η ουσία.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δηλώνει ότι «θέλω να πιστεύω πως δεν θα έχουμε εντάσεις».
Και όλοι το θέλουμε.
Η εξωτερική πολιτική όμως δεν μπορεί να στηρίζεται στην ελπίδα ότι η άλλη πλευρά δεν θα δημιουργήσει ένταση. Πρέπει να διαθέτει σχέδιο για την περίπτωση που τη δημιουργήσει.
Και ειδικά όταν μιλάμε για την Τουρκία, η οποία έχει ήδη δείξει ότι αντιμετωπίζει τέτοιου είδους ενεργειακές και θαλάσσιες δραστηριότητες ως πεδίο άσκησης των δικών της διεκδικήσεων.
Το «εμείς μιλάμε με πράξεις» ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη
Ο Παύλος Μαρινάκης πρόσθεσε:
«Όπως έχουμε αποδείξει, εμείς μιλάμε με πράξεις».
Ακριβώς.
Ας μιλήσουμε λοιπόν για πράξεις.
Πράξη δεν είναι να ανακοινώνεις ότι το έργο θα γίνει.
Πράξη είναι να πραγματοποιηθούν οι έρευνες.
Πράξη είναι να ακολουθηθεί ο προγραμματισμός χωρίς να μεταβάλλεται κάθε φορά που η Άγκυρα αντιδρά.
Πράξη είναι να ασκηθούν στην πράξη τα δικαιώματα που η ίδια η κυβέρνηση υποστηρίζει δημοσίως ότι διαθέτει η χώρα.
Και τελικά πράξη είναι να ποντιστεί το καλώδιο.
Μέχρι τότε, οι πανηγυρικές διαβεβαιώσεις προηγούνται του αποτελέσματος.
Και αυτό ακριβώς είναι που χρειάζεται να αποφεύγει μια κυβέρνηση όταν χειρίζεται ένα τόσο ευαίσθητο γεωπολιτικό ζήτημα.
Η συμμετοχή της Γαλλίας είναι σημαντική – αλλά δεν λύνει αυτομάτως το πρόβλημα
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο γεγονός ότι Ελλάδα, Κύπρος και Γαλλία βρίσκονται πλέον «στην ίδια σελίδα» και ότι στο έργο συμμετέχει μεγάλη εταιρεία του κλάδου.
Είναι ασφαλώς θετική εξέλιξη.
Όμως ούτε η ευρωπαϊκή υποστήριξη ούτε η συμμετοχή μεγάλων εταιρειών καταργούν αυτομάτως τη γεωπολιτική διάσταση του προβλήματος.
Το κρίσιμο σημείο παραμένει το ίδιο:
τι θα συμβεί εάν η Τουρκία επιχειρήσει να εμποδίσει τις εργασίες;
Αυτό είναι το ερώτημα στο οποίο μέχρι σήμερα ακούμε κυρίως διαβεβαιώσεις και όχι μια σαφή δημόσια απάντηση.
Δεν χρειάζεται η κυβέρνηση να αποκαλύψει επιχειρησιακούς σχεδιασμούς. Χρειάζεται όμως να αποδείξει στην πράξη ότι το «δεν ζητάμε άδεια» δεν αποτελεί μόνο φράση για τηλεοπτική κατανάλωση.
Το καλώδιο έχει γίνει πλέον τεστ αξιοπιστίας
Και εδώ το ζήτημα ξεπερνά το ίδιο το ενεργειακό έργο.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου έχει αποκτήσει συμβολική και γεωπολιτική σημασία.
Αν ένα έργο που υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και αποσκοπεί στην άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου μπορεί να καθυστερεί ή να αναπροσαρμόζεται εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων, τότε δημιουργείται ένα πολύ ευρύτερο προηγούμενο.
Γι’ αυτό η κυβέρνηση πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτική όταν χρησιμοποιεί απόλυτες διατυπώσεις όπως «θα προχωρήσει χωρίς προβλήματα».
Αν πράγματι προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα πρόκειται για σημαντική εξέλιξη.
Αλλά αυτό θα αποδειχθεί στη θάλασσα, όχι στο τηλεοπτικό στούντιο.
Και μετά ήρθε ο Σαμουήλ
Στην ίδια συνέντευξη ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απάντησε και στον Αντώνη Σαμαρά για την παράδοση των λειψάνων του τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία έναντι της επιστροφής 48 ελληνικών εκκλησιαστικών κειμηλίων.
Η πρώτη απάντηση Μαρινάκη ήταν ότι ο Σαμαράς μίλησε για επιθυμία των Βουλγάρων εδώ και «100 χρόνια», ενώ τα λείψανα ανακαλύφθηκαν το 1965.
Ας δεχθούμε ότι η χρονική αναφορά Σαμαρά ήταν ανακριβής.
Και λοιπόν;
Αυτό απαντά στο δευτερεύον σημείο της κριτικής. Δεν απαντά στο βασικό.
Το πραγματικό πολιτικό ερώτημα που έθεσε ο πρώην πρωθυπουργός είναι εάν ήταν σωστή η παράδοση των λειψάνων, ποια ιστορική και διπλωματική αξία είχαν για τη Βουλγαρία και εάν η συμφωνία υπηρετεί επαρκώς τα ελληνικά συμφέροντα.
Εκεί πρέπει να γίνει η συζήτηση.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα παίρνει πίσω 48 κειμήλια που είχαν αφαιρεθεί από ελληνικά μοναστήρια αποτελεί αναμφίβολα σημαντική εξέλιξη.
Αλλά η κυβέρνηση δεν χρειάζεται να αποφεύγει την ουσία της κριτικής διορθώνοντας απλώς μία χρονολογία.
Ας εξηγήσει αναλυτικά γιατί θεωρεί τη συγκεκριμένη ανταλλαγή επωφελή και ας κριθεί επ’ αυτού.
Λιγότερη επικοινωνία, περισσότερες απαντήσεις
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται τελικά σε μεγάλο μέρος της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας.
Για το καλώδιο:
«Θα προχωρήσει».
Για την Τουρκία:
«Δεν χρειαζόμαστε άδεια».
Για τον Σαμουήλ:
«Τα οστά βρέθηκαν το 1965».
Όλα αυτά μπορεί να είναι χρήσιμα ως επικοινωνιακές απαντήσεις. Δεν εξαντλούν όμως τα πολιτικά ερωτήματα.
Και ειδικά στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα τεστ που η ίδια ανεβάζει πολύ ψηλά με τις δηλώσεις της.
Εφόσον, όπως λέει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, «εμείς μιλάμε με πράξεις», τότε δεν υπάρχει λόγος για άλλες μεγάλες διαβεβαιώσεις.
Να ξεκινήσουν οι εργασίες.
Να γίνουν οι έρευνες εκεί όπου πρέπει.
Να συνεχιστούν ακόμη κι αν υπάρξουν τουρκικές αντιδράσεις.
Και να ολοκληρωθεί το έργο σύμφωνα με τον προγραμματισμό.
Τότε πράγματι θα υπάρχει μία πράξη που θα αξίζει περισσότερο από εκατό κυβερνητικές δηλώσεις.
Μέχρι τότε, όμως, το «θα προχωρήσει χωρίς προβλήματα» παραμένει μια πολιτική διαβεβαίωση που περιμένει να επιβεβαιωθεί.
Γιατί στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν κατοχυρώνονται με το να επαναλαμβάνεις ότι δεν ζητάς άδεια. Κρίνονται όταν κάποιος επιχειρεί να σου επιβάλει ότι χρειάζεσαι.
Και εκεί ακριβώς θα φανεί εάν πίσω από το «εμείς μιλάμε με πράξεις» υπάρχουν πράγματι οι πράξεις.
