«Μεγάλα ψάρια» και «σταθερότητα ή ακυβερνησία»: Το κυβερνητικό αφήγημα πριν από τις εκλογές και τα ερωτήματα που δεν απαντώνται

Το δημοσίευμα συνδέει τρία διαφορετικά ζητήματα: τις πρόσφατες αποκαλύψεις για μεγάλα κυκλώματα φοροδιαφυγής και οργανωμένου εγκλήματος, την προεκλογική στρατηγική του Μεγάρου Μαξίμου και τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Η σύνδεση αυτή έχει πολιτικό ενδιαφέρον. Οι επιτυχίες των ελεγκτικών μηχανισμών παρουσιάζονται ως απόδειξη αποτελεσματικότητας, η απουσία συμφωνίας μεταξύ των κομμάτων της αντιπολίτευσης ως κίνδυνος ακυβερνησίας και η διαβεβαίωση ότι το καλώδιο θα προχωρήσει ως ένδειξη αποφασιστικότητας.

Υπάρχουν, όμως, σημαντικές διαφορές ανάμεσα σε έναν κυβερνητικό ισχυρισμό, ένα μετρήσιμο αποτέλεσμα και μια υπόσχεση για το μέλλον.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει τις πρόσφατες επιχειρήσεις κατά της φοροδιαφυγής και του οργανωμένου εγκλήματος σε κεντρικό στοιχείο της πολιτικής της επιχειρηματολογίας ενόψει των εκλογών.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Ελεύθερου Τύπου, το Μέγαρο Μαξίμου θέλει να αναδείξει τις επιτυχίες των ελεγκτικών μηχανισμών, να προβάλει τη δημιουργία πρόσθετων δημοσίων εσόδων και να αντικρούσει την κριτική ότι οι πρόσφατες αποκαλύψεις συνδέονται με προεκλογικούς σχεδιασμούς.

Παράλληλα, προετοιμάζει την εντονότερη προβολή του διλήμματος «σταθερότητα ή ακυβερνησία», ενώ επιχειρεί να παρουσιάσει αποφασιστικότητα και στα εθνικά θέματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Πρόκειται για τρεις διαφορετικές πολιτικές συζητήσεις, οι οποίες συνδέονται σε ένα ενιαίο κυβερνητικό αφήγημα.

Η σύνδεση, ωστόσο, δεν αναιρεί την ανάγκη να εξεταστεί ξεχωριστά κάθε ισχυρισμός.

Τα 5,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε πρόστιμα δεν είναι 5,2 δισεκατομμύρια στα ταμεία

Το δημοσίευμα αναφέρεται σε πρόστιμα ύψους 5,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, καθώς και σε πρόσθετα φορολογικά έσοδα περίπου 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το τέλος του 2025.

Οι δύο αριθμοί δεν είναι ισοδύναμοι.

Το πρόστιμο που επιβάλλεται από μια ελεγκτική αρχή αποτελεί καταλογισμό. Η είσπραξή του εξαρτάται από την εξέλιξη των προβλεπόμενων διοικητικών και δικαστικών διαδικασιών και από τη δυνατότητα καταβολής του.

Επομένως, τα 5,2 δισεκατομμύρια ευρώ δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως χρήματα που έχουν ήδη εισρεύσει στον κρατικό προϋπολογισμό.

Αντίστοιχα, οι κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων δεν ταυτίζονται αναγκαστικά με οριστική δήμευση ή με άμεσα διαθέσιμα δημοσιονομικά έσοδα.

Για έναν πλήρη απολογισμό χρειάζονται τρεις χωριστοί αριθμοί: πόσα καταλογίστηκαν, πόσα εισπράχθηκαν και πόσα παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Χωρίς αυτές τις διακρίσεις, τα μεγάλα ποσά δημιουργούν εντυπώσεις, αλλά δεν αποτυπώνουν με ακρίβεια το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα.

Οι αποκαλύψεις κυκλωμάτων είναι επιτυχία των ελέγχων – Αλλά θέτουν και ερωτήματα για την εποπτεία

Η εξάρθρωση εγκληματικών κυκλωμάτων αποτελεί σημαντική εξέλιξη και αναγνωρίσιμο αποτέλεσμα της εργασίας των αρμόδιων υπηρεσιών.

Δεν είναι, όμως, το μοναδικό κριτήριο αξιολόγησης της κρατικής αποτελεσματικότητας.

Όταν αποκαλύπτονται υποθέσεις εκτεταμένης φοροδιαφυγής, παράνομων συναλλαγών ή οργανωμένης εγκληματικής δραστηριότητας, προκύπτουν και ερωτήματα για τη διάρκεια λειτουργίας τους.

Πόσο καιρό δρούσαν;

Ποια κενά στους ελεγκτικούς μηχανισμούς εκμεταλλεύτηκαν;

Υπήρχαν προηγούμενες ενδείξεις που δεν αξιοποιήθηκαν;

Ποιες αλλαγές θα αποτρέψουν την επανεμφάνιση αντίστοιχων κυκλωμάτων;

Τα ερωτήματα αυτά δεν μειώνουν την αξία των επιχειρήσεων της ΑΑΔΕ και της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος.

Αντιθέτως, επιτρέπουν να εξεταστεί αν οι πρόσφατες επιτυχίες συνοδεύονται από μόνιμη βελτίωση της πρόληψης και της εποπτείας.

Η αλλαγή του Ιουνίου 2026 και η απόδοση των αποτελεσμάτων

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη νομοθετική αλλαγή του Ιουνίου 2026, σχετικά με τον χρόνο κοινοποίησης προσωρινού προσδιορισμού φόρου ή προστίμου σε συγκεκριμένες υποθέσεις κακουργηματικής φοροδιαφυγής που συνδέονται με αυτόφωρο κακούργημα εγκληματικής οργάνωσης.

Σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία, η αλλαγή αυτή περιορίζει τον κίνδυνο προειδοποίησης των ελεγχόμενων πριν από τη σύλληψη.

Η λογική της παρέμβασης είναι κατανοητή.

Ωστόσο, για να αποδειχθεί ότι η συγκεκριμένη διάταξη υπήρξε καθοριστική σε συγκεκριμένες υποθέσεις, χρειάζεται τεκμηρίωση της εφαρμογής της.

Το γεγονός ότι μια υπόθεση ολοκληρώθηκε μετά την ψήφιση ενός νόμου δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι ο νόμος ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας.

Η διάκριση αυτή έχει σημασία, ιδιαίτερα όταν η κυβέρνηση χρησιμοποιεί πρόσφατες επιχειρήσεις για να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα της νομοθετικής της πολιτικής.

Το δίλημμα «σταθερότητα ή ακυβερνησία» δεν περιγράφει όλες τις δημοκρατικές επιλογές

Το δεύτερο σκέλος του δημοσιεύματος αφορά την προεκλογική στρατηγική του Μεγάρου Μαξίμου.

Σύμφωνα με τις κυβερνητικές εκτιμήσεις που μεταφέρονται, ο πρωθυπουργός σκοπεύει να εντείνει το δίλημμα «σταθερότητα ή ακυβερνησία».

Η επιχειρηματολογία στηρίζεται στην απουσία, μέχρι σήμερα, συμφωνίας μεταξύ των μεγαλύτερων κομμάτων της αντιπολίτευσης για κυβερνητική συνεργασία.

Από αυτή την πραγματικότητα, όμως, δεν προκύπτει υποχρεωτικά ότι η χώρα θα οδηγηθεί σε ακυβερνησία εάν η Νέα Δημοκρατία δεν εξασφαλίσει αυτοδυναμία.

Το Σύνταγμα προβλέπει διαδικασίες σχηματισμού κυβέρνησης, ενώ η συνεργασία κομμάτων αποτελεί θεσμικά διαθέσιμη επιλογή.

Οι προεκλογικές δηλώσεις των πολιτικών αρχηγών έχουν ασφαλώς σημασία. Δεν υποκαθιστούν, όμως, τους πραγματικούς συσχετισμούς που θα διαμορφωθούν μετά την κάλπη.

Επομένως, η απουσία σημερινής συμφωνίας συνεργασίας δεν αποδεικνύει ότι θα υπάρξει αναγκαστικά παρατεταμένη περίοδος χωρίς κυβέρνηση.

Το 53% υπέρ της αυτοδυναμίας δεν είναι 53% υπέρ της Νέας Δημοκρατίας

Το δημοσίευμα επικαλείται δημοσκοπική καταγραφή σύμφωνα με την οποία το 53% προτιμά αυτοδύναμη κυβέρνηση και το 47% κυβέρνηση συνεργασίας.

Η διάκριση είναι κρίσιμη.

Η προτίμηση για αυτοδύναμη κυβέρνηση δεν ταυτίζεται με πρόθεση ψήφου υπέρ ενός συγκεκριμένου κόμματος.

Ένας ψηφοφόρος μπορεί να επιθυμεί αυτοδύναμη κυβέρνηση, αλλά να προτιμά διαφορετικό κόμμα από τη Νέα Δημοκρατία.

Συνεπώς, το ποσοστό 53% δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένδειξη ότι αντίστοιχο ποσοστό πολιτών επιθυμεί αυτοδύναμη κυβέρνηση της ΝΔ.

Επιπλέον, το δημοσίευμα δεν προσδιορίζει στο συγκεκριμένο απόσπασμα την εταιρεία δημοσκοπήσεων, τις ημερομηνίες διεξαγωγής, τη διατύπωση της ερώτησης και το δείγμα.

Χωρίς αυτά τα στοιχεία, η αξιολόγηση της συγκεκριμένης μέτρησης παραμένει περιορισμένη.

Η αντιπολίτευση και η «δεύτερη κυβερνητική πρόταση»

Το Μέγαρο Μαξίμου, σύμφωνα με το δημοσίευμα, θεωρεί ότι η χώρα οδηγείται σε εκλογές χωρίς δεύτερη κυβερνητική πρόταση.

Πρόκειται για πολιτική αξιολόγηση της κυβέρνησης.

Η δυνατότητα σχηματισμού εναλλακτικής κυβέρνησης εξαρτάται από τα εκλογικά ποσοστά, τις κοινοβουλευτικές έδρες, τα προγράμματα των κομμάτων και τις ενδεχόμενες συμφωνίες τους.

Είναι θεμιτό να ζητείται από την αντιπολίτευση να εξηγεί πώς προτίθεται να κυβερνήσει.

Εξίσου θεμιτό είναι να ζητείται από τη Νέα Δημοκρατία να εξηγεί ποια επιλογή προκρίνει εάν δεν επιτύχει την αυτοδυναμία που επιδιώκει.

Η υποχρέωση παρουσίασης ρεαλιστικών κυβερνητικών επιλογών αφορά όλες τις πολιτικές δυνάμεις.

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: Οι διαβεβαιώσεις και οι πραγματικές εκκρεμότητες

Το τρίτο σκέλος της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας αφορά τον Great Sea Interconnector.

Στο δημοσίευμα κυβερνητικοί παράγοντες εμφανίζονται αποφασισμένοι να προχωρήσουν οι εργασίες, χωρίς να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία.

Η θέση ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται τουρκική άδεια για τις προβλεπόμενες έρευνες αποτελεί σταθερή δημόσια τοποθέτηση της ελληνικής κυβέρνησης.

Όμως η αποφασιστικότητα πρέπει να αξιολογείται και με βάση την πραγματική εξέλιξη του έργου.

Στις 15 Οκτωβρίου 2026 είχε αναφερθεί ότι η Nexans υπέβαλε αίτημα για επανέναρξη των υποθαλάσσιων ερευνών. Η υποβολή του αιτήματος ήταν βήμα προετοιμασίας και όχι ολοκλήρωση των ερευνών.

Παράλληλα, στις 21 Οκτωβρίου, ο πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου ενημέρωσε την κυπριακή Βουλή ότι ο προβλεπόμενος χρόνος ολοκλήρωσης είχε μετατεθεί για την 1η Ιανουαρίου 2031.

Υπήρχαν επίσης εκκρεμότητες σχετικά με τη νέα μετοχική δομή του έργου και την οικονομική του βιωσιμότητα.

Αυτά τα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι το έργο δεν θα υλοποιηθεί.

Δείχνουν, όμως, ότι η εξαγγελία «θα προχωρήσει πάση θυσία» πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και μετρήσιμη πρόοδο.

Τρία κυβερνητικά μηνύματα, τρεις διαφορετικές δοκιμασίες

Η κυβέρνηση επιδιώκει να προβάλει αποτελεσματικότητα απέναντι στη φοροδιαφυγή, σταθερότητα στο πολιτικό σύστημα και αποφασιστικότητα στα εθνικά ζητήματα.

Για καθένα από αυτά τα πεδία υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια αξιολόγησης.

Στη φοροδιαφυγή, το ζητούμενο είναι η πραγματική αύξηση της συμμόρφωσης, οι εισπράξεις και η αποτελεσματικότητα των ελέγχων.

Στην πολιτική σταθερότητα, το ζητούμενο είναι η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης με βάση τη λαϊκή εντολή και τις συνταγματικές διαδικασίες.

Στην ηλεκτρική διασύνδεση, το ζητούμενο είναι η ολοκλήρωση των απαιτούμενων ερευνών, η επίλυση των οικονομικών εκκρεμοτήτων και η πρόοδος των εργασιών.

Η πολιτική επικοινωνία μπορεί να συνδέει αυτά τα ζητήματα σε ένα ενιαίο μήνυμα.

Η πραγματική αξιολόγηση, όμως, απαιτεί στοιχεία και αποτελέσματα για το καθένα ξεχωριστά.

Γιατί οι εξαρθρώσεις κυκλωμάτων δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε εκλογική επιδοκιμασία, η προτίμηση στην αυτοδυναμία δεν ταυτίζεται με ψήφο στη Νέα Δημοκρατία και οι διαβεβαιώσεις για ένα μεγάλο έργο δεν ισοδυναμούν με την ολοκλήρωσή του.

Αυτές είναι οι διακρίσεις που πρέπει να παραμείνουν στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, όσο πλησιάζουν οι εκλογές.