Ο Άδωνις Γεωργιάδης παρουσιάζει το MedWatch ως το τέλος μιας εποχής.
«Η εποχή της ανοχής στις γκρίζες ζώνες τελείωσε», γράφει ο υπουργός Υγείας, περιγράφοντας ένα νέο σύστημα ψηφιακής εποπτείας που σαρώνει ιστοσελίδες, social media και ψηφιακές διαφημίσεις, αντιπαραβάλλοντας όσα προσφέρουν ή διαφημίζουν γιατροί και δομές με τις άδειες και τα επίσημα μητρώα.
Ακούγεται θετικό.
Και ως εργαλείο ελέγχου μπορεί πράγματι να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμο.
Υπάρχει όμως ένα τεράστιο ερώτημα που δεν εξαφανίζεται πίσω από την τεχνητή νοημοσύνη και τις εφαρμογές:
Αν σήμερα το κράτος ανακάλυψε ότι χρειάζεται συστηματική εποπτεία για να γνωρίζει αν κάποιος πραγματοποιεί ή διαφημίζει ιατρικές πράξεις που δεν καλύπτονται από την άδειά του, τι ακριβώς συνέβαινε μέχρι χθες;
Η σημαντικότερη παραδοχή βρίσκεται μέσα στα ίδια τα λόγια του υπουργού
Στην επίσημη παρουσίαση του MedWatch στις 18 Σεπτεμβρίου, το ίδιο το Υπουργείο Υγείας περιέγραψε το νέο μοντέλο με έναν αποκαλυπτικό τίτλο:
«Από τον δειγματοληπτικό έλεγχο στη συστηματική εποπτεία».
Το MedWatch καταγράφει δημόσια διαθέσιμο ψηφιακό περιεχόμενο και επιχειρεί να εντοπίσει αναντιστοιχίες ανάμεσα στις υπηρεσίες που προβάλλονται και στις άδειες των επαγγελματιών ή των δομών.
Αυτό αποτελεί πρόοδο.
Ταυτόχρονα όμως αποτελεί και έμμεση παραδοχή του προηγούμενου προβλήματος.
Ο ίδιος ο υπουργός έχει εξηγήσει δημόσια ότι έως τώρα οι έλεγχοι ενεργοποιούνταν κυρίως έπειτα από καταγγελίες και έχει υποστηρίξει ότι, εάν υπήρχε ήδη το νέο εργαλείο, πιθανότατα θα είχε εντοπιστεί η δραστηριότητα της γιατρού στην υπόθεση που προκάλεσε τη σημερινή κινητοποίηση.
Άρα το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο:
«Τι κάνει σήμερα το MedWatch;»
Είναι και:
«Γιατί χρειαζόταν να φτάσουμε στο 2026 για να περάσουμε από έναν κατά βάση αντιδραστικό μηχανισμό ελέγχου σε συστηματικότερη εποπτεία;»
Τα 5.069 «ευρήματα» δεν είναι 5.069 παραβάσεις
Υπάρχει και ένα δεύτερο σημείο που απαιτεί μεγάλη προσοχή.
Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί.
Στην πιλοτική εφαρμογή στην Αττική εξετάστηκαν 8.563 δομές και 9.838 ψηφιακά περιεχόμενα. Το σύστημα παρήγαγε 5.069 υποψήφια ευρήματα σε 655 δομές, από τις οποίες 231 χαρακτηρίστηκαν «κόκκινες» και 424 «κίτρινες».
Μόνο που υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια:
Δεν πρόκειται για 5.069 αποδεδειγμένες παραβάσεις.
Το ίδιο το Υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι τα ευρήματα είναι «υποψήφια και μη επιβεβαιωμένα» μέχρι να γίνει ανθρώπινος έλεγχος. Το MedWatch ούτε επιβάλλει ποινές ούτε υποκαθιστά τον επιτόπιο ή πειθαρχικό έλεγχο.
Και σωστά.
Γιατί ένας αλγόριθμος μπορεί να εντοπίζει ενδείξεις. Δεν μπορεί να μετατρέπεται σε δικαστή.
Επομένως, το πραγματικό τεστ για το MedWatch δεν είναι πόσα «κόκκινα» θα εμφανίσει στην οθόνη.
Είναι πόσα από αυτά θα επιβεβαιωθούν, πόσο γρήγορα θα ελεγχθούν, ποιες πραγματικές παραβάσεις θα διαπιστωθούν και ποιες κυρώσεις θα επιβληθούν όπου πράγματι υπάρχουν παραβάσεις.
Από τις 231 «κόκκινες» περιπτώσεις… στους πραγματικούς ελέγχους
Ο ίδιος ο Γεωργιάδης είχε δηλώσει ότι οι 231 περιπτώσεις που αρχικά επισημάνθηκαν από το σύστημα εστάλησαν στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών για έλεγχο και ότι, μόνο εφόσον προκύψει κάτι σοβαρό, θα ακολουθήσει παραπομπή στις δικαστικές αρχές ή στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
Αυτή ακριβώς είναι η σωστή θεσμική σειρά.
Αλλά τότε πρέπει να είμαστε ακριβείς και στην πολιτική επικοινωνία.
Άλλο:
«το σύστημα εντόπισε 231 περιπτώσεις προς διερεύνηση»
και άλλο:
«βρήκαμε 231 παραβάτες».
Η απόσταση μεταξύ των δύο είναι τεράστια.
Το εντυπωσιακό 91% χρειάζεται επίσης προσοχή
Ο υπουργός ανακοίνωσε ακόμη ότι μέσα στις πρώτες δέκα ημέρες λειτουργίας του MedWatch οι διαδικτυακές διαφημίσεις για διάφορες ιατρικές πράξεις μειώθηκαν κατά 91%.
Το στοιχείο είναι εντυπωσιακό και προέρχεται από την επίσημη παρουσίαση του Υπουργείου.
Αλλά από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι μειώθηκαν κατά 91% οι παράνομες ιατρικές πράξεις.
Αποδεικνύει, σύμφωνα με την κυβερνητική παρουσίαση, ότι μειώθηκε δραστικά η συγκεκριμένη διαδικτυακή προβολή που παρακολουθεί το σύστημα.
Αυτό μπορεί να σημαίνει συμμόρφωση.
Μπορεί όμως επίσης να σημαίνει ότι κάποιοι απλώς σταμάτησαν να διαφημίζουν δημοσίως συγκεκριμένες υπηρεσίες.
Γι’ αυτό η επιτυχία ενός ελεγκτικού μηχανισμού δεν μετριέται μόνο στο τι εξαφανίζεται από το Instagram και το Facebook.
Μετριέται στο τι πραγματικά συμβαίνει μέσα στις δομές Υγείας.
Και τώρα έρχεται εφαρμογή για να μάθει ο πολίτης τι επιτρέπεται να κάνει ο γιατρός του
Ο υπουργός προαναγγέλλει και δεύτερο εργαλείο.
Ο πολίτης θα μπορεί να πληκτρολογεί το όνομα και τη διεύθυνση ενός γιατρού και να πληροφορείται ποια άδεια διαθέτει, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα ηλεκτρονικής καταγγελίας.
Και εδώ η ιδέα είναι εύλογη.
Μόνο που γεννά ξανά το ίδιο ερώτημα:
Γιατί αυτή η βασική πληροφορία δεν ήταν ήδη εύκολα και ενιαία προσβάσιμη στον πολίτη;
Ο άνθρωπος που πηγαίνει σε έναν γιατρό δεν είναι υποχρεωμένος να γνωρίζει τη νομοθεσία, τις υπουργικές αποφάσεις, τα όρια κάθε ειδικότητας ή ποιες πράξεις επιτρέπονται σε κάθε τύπο ιατρείου.
Αυτό είναι πρωτίστως δουλειά της Πολιτείας και των αρμόδιων εποπτικών φορέων.
Ο πολίτης ασφαλώς πρέπει να έχει περισσότερη πληροφόρηση.
Δεν πρέπει όμως να μετατρέπεται ο ίδιος σε ελεγκτή πριν γίνει ασθενής.
Και έχει σημασία ότι η εφαρμογή δεν λειτουργεί ακόμη. Ο ίδιος ο υπουργός αναφέρει ότι απαιτείται προηγουμένως νομοθετική εξουσιοδότηση και συμμόρφωση με τους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Άρα προς το παρόν μιλάμε για εξαγγελθέν εργαλείο και όχι για λειτουργούσα υπηρεσία.
«Η εποχή της ανοχής τελείωσε» – Πότε ακριβώς άρχισε;
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση του άρθρου.
Ο υπουργός γράφει:
«Η εποχή της ανοχής στις γκρίζες ζώνες τελείωσε».
Πολύ ωραία.
Αλλά αυτή η διατύπωση γεννά από μόνη της το ερώτημα:
Υπήρχε εποχή ανοχής;
Και αν υπήρχε, ποιος είχε την ευθύνη να την τερματίσει;
Η κυβέρνηση βρίσκεται στην εξουσία από το 2019. Ο Άδωνις Γεωργιάδης βρίσκεται στο Υπουργείο Υγείας από τον Ιανουάριο του 2024.
Επομένως δεν αρκεί η περιγραφή μιας νέας εποχής αυστηρών ελέγχων.
Χρειάζεται και απολογισμός της προηγούμενης.
Γιατί η διοίκηση δεν αξιολογείται μόνο από το πόσο γρήγορα αντιδρά όταν ένα πρόβλημα αποκτήσει τεράστια δημοσιότητα.
Αξιολογείται κυρίως από το εάν είχε δημιουργήσει εγκαίρως τους μηχανισμούς που θα μπορούσαν να το αποτρέψουν.
Το MedWatch πρέπει να κριθεί από τα αποτελέσματα – όχι από την επικοινωνία
Το MedWatch μπορεί να εξελιχθεί σε πραγματικά χρήσιμο εργαλείο.
Η αξιοποίηση τεχνολογίας για την καλύτερη στόχευση των ελέγχων είναι λογική. Η διασταύρωση δημόσιων διαφημίσεων με επίσημα μητρώα μπορεί να βοηθήσει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Η εύκολη πρόσβαση του πολίτη σε πληροφορίες για την άδεια ενός επαγγελματία Υγείας επίσης είναι θετική κατεύθυνση.
Αλλά όλα αυτά πρέπει να αποδειχθούν στην πράξη.
Πόσες από τις «κόκκινες» περιπτώσεις επιβεβαιώθηκαν;
Πόσοι πραγματικοί έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν;
Πόσες παραβάσεις διαπιστώθηκαν;
Πόσες κυρώσεις επιβλήθηκαν;
Πόσο γρήγορα θα ανταποκρίνονται οι αρμόδιοι φορείς στα σήματα του συστήματος;
Και κυρίως:
θα υπάρχει μόνιμος μηχανισμός εποπτείας ή απλώς ένα ψηφιακό εργαλείο που παράγει χιλιάδες ειδοποιήσεις τις οποίες στη συνέχεια πρέπει κάποιος άνθρωπος να προλάβει να ελέγξει;
Αυτές είναι οι ερωτήσεις που θα κρίνουν την επιτυχία.
Όχι οι παρουσιάσεις.
Το ερώτημα που δεν απαντά το άρθρο του υπουργού
Ο Άδωνις Γεωργιάδης καταλήγει λέγοντας ότι η Πολιτεία «δεν πρόκειται να μείνει θεατής».
Αυτό ακριβώς όμως είναι το σημείο που χρειάζεται εξήγηση.
Γιατί η Πολιτεία δεν ξεκινά σήμερα.
Υπουργεία, Ιατρικοί Σύλλογοι, εποπτικές αρχές και ελεγκτικοί μηχανισμοί υπήρχαν και πριν από το MedWatch.
Το πραγματικό ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει.
Φυσικά και μπορεί.
Το πραγματικό ζήτημα είναι γιατί χρειάστηκε μια τραγική υπόθεση για να βρεθούν στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης κενά τα οποία σήμερα η ίδια η Πολιτεία επιχειρεί να κλείσει.
Το MedWatch αξίζει να λειτουργήσει και να πετύχει.
Αλλά δεν αποτελεί συγχωροχάρτι για όσα δεν λειτουργούσαν μέχρι σήμερα.
Και η φράση «η εποχή της ανοχής τελείωσε» δεν μπορεί να είναι το τέλος της συζήτησης.
Μπορεί κάλλιστα να είναι η αρχή της.
Γιατί πριν πανηγυρίσουμε για το τέλος της «εποχής της ανοχής», υπάρχει μια πολύ απλή ερώτηση που οφείλει να απαντηθεί:
Ποιος είχε την ευθύνη της εποχής που προηγήθηκε;
