Υπάρχει ένα πολιτικό αφήγημα που αρχίζει να εμφανίζεται όλο και συχνότερα όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές του 2027.
Το σχήμα είναι απλό:
Η Νέα Δημοκρατία θα είναι πρώτο κόμμα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει αυτοδυναμία. Κανείς δεν θέλει να συνεργαστεί μαζί του. Επομένως, εάν η ΝΔ δεν πάρει αυτοδυναμία, η χώρα κινδυνεύει να οδηγηθεί σε ακυβερνησία, αλλεπάλληλες εκλογές και πολιτική αστάθεια.
Και στο τέλος καταλήγουμε περίπου στο εξής:
Ψηφίστε αυτοδυναμία για να σωθεί η χώρα από το χάος.
Υπάρχει όμως ένα μικρό πρόβλημα.
Έτσι δεν λειτουργεί η Δημοκρατία.
Η αυτοδυναμία είναι στόχος της ΝΔ, όχι υποχρέωση του εκλογικού σώματος
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν απολύτως καθαρός στη ΔΕΘ.
Θέλει αυτοδυναμία.
Θεωρεί ότι οι αυτοδύναμες κυβερνήσεις είναι αποτελεσματικότερες και ότι ο στόχος παραμένει εφικτός.
Δικαίωμά του.
Κάθε πολιτικός αρχηγός δικαιούται να ζητά από τους πολίτες τη μέγιστη δυνατή εντολή.
Αλλά από αυτό μέχρι να παρουσιάζεται η αυτοδυναμία ως «μονόδρομος» για τη χώρα, υπάρχει τεράστια απόσταση.
Γιατί στις εκλογές δεν αποφασίζει ο πρωθυπουργός ποια κυβέρνηση χρειάζεται η χώρα.
Αποφασίζουν οι πολίτες.
Εάν οι πολίτες δώσουν στη ΝΔ 151 βουλευτές, θα υπάρχει αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Εάν δεν τους δώσουν, το μήνυμα δεν θα είναι ότι «απέτυχε η Δημοκρατία».
Θα είναι ότι οι πολίτες δεν επέλεξαν αυτοδυναμία.
Τόσο απλά.
Από πότε οι κυβερνήσεις συνεργασίας αποτελούν ανωμαλία;
Το ακόμη πιο παράξενο επιχείρημα είναι ότι χωρίς αυτοδυναμία οδηγούμαστε περίπου νομοτελειακά στην αστάθεια.
Σοβαρά;
Σε ολόκληρη την Ευρώπη κυβερνήσεις συνεργασίας αποτελούν συνηθισμένη κοινοβουλευτική πραγματικότητα.
Και η ίδια η Ελλάδα έχει κυβερνηθεί από κυβερνήσεις συνεργασίας.
Μάλιστα ο Αντώνης Σαμαράς, τον οποίο το συγκεκριμένο άρθρο παρουσιάζει περίπου ως διαχρονική απειλή για τη σταθερότητα, υπήρξε πρωθυπουργός κυβέρνησης συνεργασίας.
Άρα ας αποφασίσουμε.
Οι κυβερνήσεις συνεργασίας είναι θεμιτές όταν μας βολεύουν και «κυβέρνηση πανσπερμίας» όταν δεν μας βολεύουν;
Και κάτι που το άρθρο παρακάμπτει: η ΝΔ σήμερα απέχει πολύ από την αυτοδυναμία
Υπάρχει ένας ελέφαντας στο δωμάτιο.
Η Νέα Δημοκρατία προηγείται στις δημοσκοπήσεις.
Αυτό είναι γεγονός.
Όμως η σημερινή δημοσκοπική της εικόνα βρίσκεται κάτω από το 30%, σύμφωνα με πρόσφατες μετρήσεις που επικαλείται και το Reuters. Το 2023 είχε πάρει 40,5%.
Επομένως το πραγματικό πολιτικό ερώτημα δεν είναι γιατί κάποιοι συζητούν τι θα συμβεί χωρίς αυτοδυναμία.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Γιατί να μη συζητούν;
Όταν η αυτοδυναμία αποτελεί σήμερα δύσκολο εκλογικό στόχο, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα δεν είναι υπονόμευση της σταθερότητας.
Είναι στοιχειώδης πολιτικός ρεαλισμός.
Και αν δεν υπάρχει αυτοδυναμία, γιατί πρέπει να ξαναψηφίζουμε μέχρι να βγει;
Εδώ το άρθρο φτάνει στο πιο προβληματικό του σημείο.
Μας λέει ουσιαστικά ότι, εφόσον δεν υπάρξει αυτοδυναμία, θα πάμε σε δεύτερες εκλογές.
Και ενδεχομένως ξανά.
Μέχρι να επιτευχθεί αυτοδυναμία.
Μισό λεπτό.
Δηλαδή πόσες φορές πρέπει να ψηφίσει ο ελληνικός λαός μέχρι να δώσει τη “σωστή” απάντηση;
Αν στις πρώτες εκλογές οι πολίτες δεν δώσουν αυτοδυναμία, ξαναψηφίζουμε.
Αν δεν δώσουν ούτε στις δεύτερες;
Ξαναψηφίζουμε;
Και στις τρίτες;
Μέχρι να πάρει κάποιος 151;
Αυτό δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως αυτονόητη δημοκρατική διαδικασία.
Η κάλπη δεν είναι εξέταση στην οποία ο ψηφοφόρος ξαναγράφει μέχρι να πετύχει το αποτέλεσμα που επιθυμεί ένα κόμμα.
Ο Σαμαράς δεν «κλέβει» ψήφους από τη ΝΔ
Το ίδιο πρόβλημα υπάρχει και στην αντιμετώπιση του Αντώνη Σαμαρά.
Σήμερα το κόμμα Σαμαρά παραμένει ενδεχόμενο, όχι δεδομένο. Υπάρχουν πληροφορίες για προετοιμασία νέου πολιτικού φορέα και δημοσκοπικές ενδείξεις δυνητικής απήχησης, αλλά ο ίδιος ο Μητσοτάκης επισήμανε στη ΔΕΘ ότι ακόμη δεν έχει ιδρυθεί.
Εάν όμως ο Σαμαράς ιδρύσει κόμμα, κατέβει στις εκλογές και πολίτες αποφασίσουν να τον ψηφίσουν, αυτές οι ψήφοι δεν θα είναι ιδιοκτησία της Νέας Δημοκρατίας που κάποιος της αφαίρεσε.
Θα είναι ψήφοι πολιτών.
Και αν η ΝΔ χάσει την αυτοδυναμία επειδή ένα μέρος των παραδοσιακών ψηφοφόρων της προτιμήσει τον Σαμαρά, το ερώτημα δεν μπορεί να είναι μόνο:
«Γιατί ο Σαμαράς έβλαψε τη ΝΔ;»
Υπάρχει και το άλλο:
Γιατί αυτοί οι ψηφοφόροι εγκατέλειψαν τη ΝΔ;
Ο Μητσοτάκης και ο Σαμαράς άλλωστε βρίσκονται ήδη σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση. Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν βλέπει «κανένα απολύτως περιθώριο συνεννόησης» μαζί του, ενώ ο Σαμαράς απάντησε ότι το ποιος βλάπτει την παράταξη το κρίνει «ο λαός της παράταξης».
Αυτό είναι πολιτική διαφωνία.
Θα την κρίνουν οι ψηφοφόροι.
Ούτε ο Σιακαντάρης αποδεικνύει «σχέδιο συγκυβέρνησης»
Και εδώ χρειάζεται ακρίβεια.
Ο Γιώργος Σιακαντάρης πράγματι συμμετείχε καθοριστικά στη σύνταξη της διακήρυξης της ΕΛ.Α.Σ. Ο ίδιος ο Τσίπρας είπε ότι «συνέβαλε τα μέγιστα».
Αυτό όμως δεν μετατρέπει αυτομάτως κάθε προσωπική ανάρτησή του σε επίσημη κομματική γραμμή.
Κυρίως όταν ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν πρότεινε συνεργασία ΕΛ.Α.Σ.-ΠΑΣΟΚ με τη ΝΔ, αλλά αναφερόταν στη γερμανική περίπτωση και στον τρόπο αντιμετώπισης της Ακροδεξιάς.
Μπορεί κανείς να θεωρεί τη διαχείριση της υπόθεσης από την ΕΛ.Α.Σ. αδέξια.
Αλλά άλλο αυτό και άλλο να κατασκευάζεται από μια ανάρτηση ολόκληρο μετεκλογικό σενάριο.
Και οι «παροχές που φέρνουν νέο μνημόνιο» χρειάζονται αριθμούς
Υπάρχει τέλος μια πολύ βαριά κατηγορία στο άρθρο:
ότι τα προγράμματα Τσίπρα και Ανδρουλάκη οδηγούν «με μαθηματική ακρίβεια» σε νέα ευρωπαϊκή επιτήρηση και νέο μνημόνιο.
Όταν χρησιμοποιείς τη φράση «με μαθηματική ακρίβεια», χρειάζεσαι μαθηματικά.
Πόσο κοστίζει κάθε μέτρο;
Ποιο είναι το συνολικό δημοσιονομικό κόστος;
Ποιο όριο του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου παραβιάζεται;
Κατά πόσο;
Σε ποιο έτος;
Ποια είναι η προβολή ελλείμματος και χρέους;
Χωρίς αυτά, δεν έχουμε μαθηματική απόδειξη.
Έχουμε πολιτικό χαρακτηρισμό.
Και υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ειρωνεία: ο ίδιος ο Μητσοτάκης ανακοίνωσε στη φετινή ΔΕΘ πακέτο φοροελαφρύνσεων και αυξήσεων που φτάνει τα 3,5 δισ. ευρώ έως το 2030.
Προφανώς μια παροχή δεν είναι δημοσιονομικά ανεύθυνη απλώς επειδή είναι παροχή.
Κρίνεται από το εάν χρηματοδοτείται.
Το ίδιο κριτήριο λοιπόν πρέπει να εφαρμοστεί σε όλους.
Το πραγματικό δίλημμα των εκλογών
Η Νέα Δημοκρατία δικαιούται να ζητήσει αυτοδυναμία.
Ο Μητσοτάκης δικαιούται να επιχειρηματολογήσει ότι η αυτοδύναμη κυβέρνηση είναι καλύτερη από μια κυβέρνηση συνεργασίας.
Ο Τσίπρας δικαιούται να ζητήσει ψήφο για το δικό του πρόγραμμα.
Ο Ανδρουλάκης για το δικό του.
Και, εάν τελικά δημιουργήσει κόμμα, ο Σαμαράς για το δικό του.
Αυτό λέγεται Δημοκρατία.
Εκείνο όμως που δεν μπορεί να γίνεται είναι να παρουσιάζεται το πολιτικό συμφέρον ενός κόμματος ως εθνική αναγκαιότητα.
Γιατί η αυτοδυναμία της ΝΔ μπορεί να είναι ο στόχος του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Δεν είναι συνταγματική υποχρέωση του ελληνικού λαού.
Και αν οι πολίτες αποφασίσουν την άνοιξη του 2027 ότι θέλουν διαφορετικούς πολιτικούς συσχετισμούς, τότε η ευθύνη των κομμάτων δεν θα είναι να τους ξαναστείλουν στην κάλπη μέχρι να ψηφίσουν «σωστά».
Θα είναι να διαβάσουν το αποτέλεσμα και να αναλάβουν τις ευθύνες τους.
Γιατί υπάρχει κάτι σημαντικότερο ακόμη και από την κυβερνητική σταθερότητα:
ο σεβασμός στη λαϊκή ετυμηγορία.
Και σε μια Δημοκρατία η σταθερότητα δεν επιβάλλεται στον ψηφοφόρο.
Χτίζεται πάνω στην ψήφο του.
