Η κυριακάτικη ανασκόπηση του Κυριάκου Μητσοτάκη μετά τη μικρή αυγουστιάτικη διακοπή είναι ίσως ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο η κυβέρνηση θέλει να μπει πολιτικά στο φθινόπωρο και, κυρίως, στη ΔΕΘ.
Πρόωρη αποπληρωμή χρέους, επενδύσεις, ενεργειακά έργα, χωροταξικός σχεδιασμός, αγροτικές ενισχύσεις, νέα μέτρα για το ρεύμα και κοινωνικές παρεμβάσεις συνθέτουν την εικόνα μιας χώρας που, σύμφωνα με το κυβερνητικό αφήγημα, αλλάζει επίπεδο.
Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα.
Άλλο η καλή εικόνα των μακροοικονομικών δεικτών και άλλο η εικόνα που βλέπει ο πολίτης όταν ανοίγει το πορτοφόλι του.
Και αυτή είναι η μεγάλη αντίφαση που η σημερινή ανασκόπηση δεν μπορεί να κρύψει.
Τα 13 δισ. είναι πραγματική επιτυχία – αλλά όχι ακόμη επιτυχία του νοικοκυριού
Ο πρωθυπουργός δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόωρη αποπληρωμή δημόσιου χρέους ύψους περίπου 13 δισ. ευρώ μέσα στο 2026 και υποστηρίζει ότι η Ελλάδα καταγράφει την ταχύτερη αποκλιμάκωση χρέους στην Ευρώπη.
Εδώ η κριτική πρέπει να είναι σοβαρή.
Η πρόωρη αποπληρωμή είναι θετική εξέλιξη. Δεν χρειάζεται να την υποτιμήσει κανείς για να ασκήσει αντιπολίτευση.
Τα περίπου 12,84 δισ. ευρώ των πρόωρων αποπληρωμών του 2026 εκτιμάται ότι εξοικονομούν περίπου 370 εκατ. ευρώ ετησίως σε τόκους. Παράλληλα, το χρέος αναμένεται να υποχωρήσει περίπου στο 137% του ΑΕΠ.
Ακριβώς εδώ, όμως, αρχίζει η πολιτική συζήτηση.
Ο Μητσοτάκης παρουσιάζει τη μείωση του χρέους σχεδόν ως έναν ευθύ μηχανισμό που τελικά οδηγεί σε μεγαλύτερη ευημερία.
Η σχέση δεν είναι τόσο αυτόματη.
Μπορεί να βελτιώνεται η πιστοληπτική εικόνα της χώρας, να περιορίζονται οι τόκοι και να μειώνονται οι μελλοντικοί δημοσιονομικοί κίνδυνοι, αλλά τίποτε από αυτά δεν σημαίνει ότι αύριο το πρωί μειώνεται το ενοίκιο, το σούπερ μάρκετ ή ο λογαριασμός του ρεύματος.
Ακόμη και το οικονομικό ρεπορτάζ επισημαίνει ότι το υψηλότερο πρωτογενές πλεόνασμα και τα αυξημένα φορολογικά έσοδα συνέβαλαν στη δυνατότητα μεγαλύτερης πρόωρης αποπληρωμής, ενώ οι ευρωπαϊκοί κανόνες περιορίζουν το ποσό που μπορεί να μετατραπεί απευθείας σε πρόσθετες δαπάνες.
Άρα η πραγματική ερώτηση δεν είναι:
«Είναι καλό να μειώνεται το χρέος;»
Προφανώς είναι.
Η ερώτηση είναι:
Πότε και με ποιον μηχανισμό η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών θα μεταφερθεί αισθητά στο διαθέσιμο εισόδημα;
Η ακρίβεια δεν εξαφανίζεται επειδή βελτιώθηκε ένας μήνας
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πολιτική δοκιμασία για το κυβερνητικό αφήγημα ενόψει ΔΕΘ.
Τα τελευταία στοιχεία πράγματι είναι καλύτερα: ο εναρμονισμένος πληθωρισμός της Ελλάδας τον Ιούλιο διαμορφώθηκε στο 2,7%, κάτω από το 2,9% της Ευρωζώνης, ενώ τον Ιούνιο βρισκόταν στο 3,9%.
Αυτό είναι θετικό.
Αλλά ο πληθωρισμός στο 2,7% δεν σημαίνει ότι οι τιμές επέστρεψαν εκεί που βρίσκονταν πριν από την πληθωριστική κρίση.
Σημαίνει ότι συνεχίζουν να αυξάνονται, απλώς με μικρότερο ρυθμό.
Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη.
Ο πολίτης δεν ζει τον «ρυθμό μεταβολής του δείκτη». Ζει το τελικό επίπεδο των τιμών που έχει σωρευτεί όλα τα προηγούμενα χρόνια.
Γι’ αυτό και υπάρχει απόσταση μεταξύ της μακροοικονομικής αφήγησης και του καθημερινού αισθήματος.
Οι πυρκαγιές: σωστά η κλιματική κρίση, αλλά υπάρχει και το κράτος
Στο κεφάλαιο των πυρκαγιών ο πρωθυπουργός επισημαίνει τις ακραίες συνθήκες, τους ισχυρούς ανέμους, τις περισσότερες από 500 δασικές πυρκαγιές από τις αρχές Αυγούστου και την κινητοποίηση των δυνάμεων πυρόσβεσης.
Και πράγματι, κανένας σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί πλέον να συζητά για τις μεγάλες πυρκαγιές της Μεσογείου αγνοώντας την κλιματική αλλαγή.
Όμως η κλιματική κρίση δεν μπορεί να μετατρέπεται σε γενική απάντηση για κάθε αποτέλεσμα.
Ακριβώς επειδή γνωρίζουμε πλέον ότι τα καλοκαίρια θα είναι δυσκολότερα, η απαίτηση από το κράτος μεγαλώνει:
πρόληψη, καθαρισμοί, αντιπυρικές ζώνες, δασική διαχείριση, επιτήρηση, ταχύτητα πρώτης προσβολής.
Το επιχείρημα «οι συνθήκες ήταν ακραίες» μπορεί να εξηγεί γιατί μια πυρκαγιά έγινε δυσκολότερη.
Δεν απαντά από μόνο του στο ερώτημα αν όλα όσα μπορούσαν να έχουν γίνει πριν ξεσπάσει είχαν πράγματι γίνει.
Στα ελληνοτουρκικά η σωστή φράση χρειάζεται και συνέχεια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αναφορά του πρωθυπουργού στην Τουρκία.
Με αφορμή τις αντιδράσεις της Άγκυρας και τους ισχυρισμούς περί «γκρίζων ζωνών», ο Κυριάκος Μητσοτάκης δηλώνει ότι η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της βάσει του Διεθνούς Δικαίου και επιμένει:
«Διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση».
Σωστό.
Αλλά ακριβώς επειδή η φράση είναι σωστή, πρέπει να μετριέται συνεχώς απέναντι στην πράξη.
Η πραγματική αξιολόγηση της εξωτερικής πολιτικής δεν γίνεται από το πόσο αυστηρή είναι μια παράγραφος στην κυριακάτικη ανασκόπηση. Γίνεται από το κατά πόσο η χώρα ασκεί στην πράξη τα δικαιώματά της και αποτρέπει τη σταδιακή εμπέδωση τουρκικών διεκδικήσεων.
Ο διάλογος ασφαλώς χρειάζεται.
Αλλά και η κριτική απέναντι στην κυβερνητική στρατηγική δεν μπορεί να βαφτίζεται αυτομάτως υπερπατριωτισμός ή «τουρκοφαγία».
Υπάρχει απολύτως θεμιτό πεδίο συζήτησης για το πού τελειώνει η αναγκαία αποκλιμάκωση και πού αρχίζει ο κίνδυνος μιας διαρκούς αυτοσυγκράτησης.
myAGRO: πρώτα να αποδειχθεί στην πληρωμή
Ο πρωθυπουργός παρουσιάζει επίσης τη νέα πλατφόρμα myAGRO ως σημαντικό βήμα για την εξυγίανση των αγροτικών ενισχύσεων.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει, οι αιτήσεις έως τις 15 Σεπτεμβρίου προβλέπεται να οδηγήσουν σε προκαταβολή έως τις 31 Οκτωβρίου, ενώ το νέο σύστημα θα βασίζεται περισσότερο σε πραγματικά και διασταυρωμένα στοιχεία.
Καλή κατεύθυνση.
Αλλά μετά από όσα έχουν συμβεί με το σύστημα των αγροτικών ενισχύσεων, η κυβέρνηση δεν δικαιούται πλέον να ζητά πίστωση χρόνου μόνο για την ανακοίνωση μιας νέας πλατφόρμας.
Το myAGRO θα κριθεί πολύ απλά:
Θα πληρωθεί εγκαίρως ο πραγματικός παραγωγός; Θα αποκλειστεί αυτός που δεν δικαιούται ενίσχυση; Θα μειωθεί η γραφειοκρατία;
Εάν ναι, θα είναι επιτυχία.
Μέχρι τότε είναι υπόσχεση.
Και μια παρέμβαση που αξίζει να αναγνωριστεί
Δεν χρειάζεται κάθε αποδόμηση να μετατρέπεται σε μηχανική άρνηση των πάντων.
Η νομοθετική κατοχύρωση του «Δικαιώματος στη Λήθη» για ανθρώπους που είχαν καρκίνο είναι μια ουσιαστική κοινωνική παρέμβαση.
Η πρόβλεψη ότι, πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας και εφόσον δεν υπάρχει υποτροπή, μια παλαιότερη διάγνωση δεν θα μπορεί να χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες ασφαλιστικές συμβάσεις που συνδέονται με δάνειο ή πίστωση έχει πραγματικό ανθρώπινο περιεχόμενο.
Και πρέπει να αναγνωριστεί ως τέτοιο.
Η ΔΕΘ θα είναι το πραγματικό τεστ
Στο τέλος, όλη η σημερινή ανασκόπηση μοιάζει να οδηγεί σε ένα σημείο:
στη ΔΕΘ.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός προαναγγέλλει ότι εκεί θα έχει περισσότερα να πει για την οικονομία.
Και εκεί πλέον δεν θα αρκούν οι δείκτες.
Η Ελλάδα πράγματι έχει βελτιώσει κρίσιμα μεγέθη της οικονομίας της. Η ταχεία αποκλιμάκωση του χρέους είναι πραγματική. Η μείωση των τόκων είναι πραγματικό όφελος. Η καλύτερη πιστοληπτική εικόνα επίσης.
Αλλά υπάρχει ένα δεύτερο ισοζύγιο που ενδιαφέρει πολύ περισσότερο τον πολίτη:
τι μπαίνει και τι βγαίνει κάθε μήνα από το σπίτι του.
Ενοίκιο.
Τρόφιμα.
Ρεύμα.
Καύσιμα.
Φόροι.
Και απέναντι σε όλα αυτά, μισθός ή σύνταξη.
Εκεί θα κριθεί τελικά η κυβέρνηση.
Γιατί μπορεί μια χώρα να αποκτά καλύτερο ισολογισμό χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε οικογένεια αποκτά καλύτερο οικογενειακό προϋπολογισμό.
Το στοίχημα του Μητσοτάκη στη ΔΕΘ, επομένως, δεν είναι να αποδείξει ξανά ότι μειώθηκε το χρέος. Οι αριθμοί το αποδεικνύουν ήδη. Είναι να αποδείξει ότι η βελτίωση της οικονομίας μπορεί επιτέλους να περάσει με πολύ πιο αισθητό τρόπο από τους πίνακες και τις αξιολογήσεις στην καθημερινότητα του πολίτη.
Και αυτό είναι πολύ δυσκολότερο από μια επιτυχημένη κυριακάτικη ανασκόπηση.
