Η αντιπολίτευση πράγματι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα. Η Καρυστιανού έχει υποχωρήσει, ο Τσίπρας δεν έχει μετατρέψει τη δεύτερη θέση σε απειλή για την πρωτιά της ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ παραμένει χαμηλά και ο Σαμαράς δεν έχει ακόμη ανακοινώσει κόμμα. Από αυτό όμως μέχρι το συμπέρασμα ότι «ο χρόνος κάνει καλό στον Μητσοτάκη» υπάρχει μεγάλη απόσταση. Γιατί υπάρχει και μια άλλη ανάγνωση των ίδιων δημοσκοπήσεων: η κυβέρνηση προηγείται καθαρά, αλλά η ΝΔ εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακριά από το 40,56% του 2023 και η αυτοδυναμία παραμένει δύσκολη με τα σημερινά δεδομένα.
Υπάρχει μια φράση στο συγκεκριμένο άρθρο που αξίζει να κρατήσουμε:
«Μέχρι στιγμής, αυτός ο χρόνος φαίνεται να κάνει καλό στον Μητσοτάκη και κακό σε όλους τους άλλους».
Αλήθεια;
Ας δούμε ακριβώς τι σημαίνει «κάνει καλό».
Ναι, οι αντίπαλοι έχουν προβλήματα
Αυτό πρέπει να το αναγνωρίσουμε.
Η Μαρία Καρυστιανού έχει υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με τις πρώτες μετρήσεις του κόμματός της.
Η ALCO την κατέγραψε τον Σεπτέμβριο στο 3,1% στην πρόθεση ψήφου έναντι 6,4% τον Ιούλιο.
Η Opinion Poll την κατέγραψε στο 4,8% στην εκτίμηση ψήφου.
Η MARC στο 5,5%.
Άρα η πτώση είναι υπαρκτή.
Ούτε ο Αλέξης Τσίπρας έχει μέχρι σήμερα πλησιάσει τη ΝΔ.
Η Prorata δίνει 25,5% στη ΝΔ και 16,5% στην ΕΛΑΣ.
Η Opinion Poll 31% έναντι 15,9%.
Η MARC καταγράφει επίσης μεγάλη απόσταση.
Άρα και εδώ υπάρχει πραγματικό δημοσκοπικό δεδομένο:
κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν εμφανίζεται σήμερα κοντά στη ΝΔ.
Μόνο που αυτό απαντά σε ένα ερώτημα.
Ποιος είναι πρώτος σήμερα;
Δεν απαντά σε ένα εντελώς διαφορετικό:
Μπορεί η ΝΔ να επαναλάβει το 2027 το αποτέλεσμα που χρειάζεται για να κυβερνήσει αυτοδύναμα;
Και εκεί αρχίζουν τα δύσκολα.
Η ΝΔ προηγείται – αλλά πού βρίσκεται σε σχέση με το 2023;
Αυτό είναι το μεγάλο κομμάτι που λείπει από το αφήγημα.
Η Νέα Δημοκρατία στις εκλογές του Ιουνίου 2023 πήρε:
40,56%.
Σήμερα οι δημοσκοπήσεις την καταγράφουν σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα.
Και επειδή οι εταιρείες χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθοδολογίες, δεν πρέπει να ανακατεύουμε πρόθεση ψήφου με εκτίμηση αποτελέσματος.
Αλλά η γενική εικόνα είναι σαφής:
η ΝΔ προηγείται.
Δεν βρίσκεται όμως κοντά στο 40,56% του 2023.
Άρα το ενδιαφέρον πολιτικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο απέχει ο δεύτερος από τη ΝΔ.
Είναι και:
πόσο απέχει η σημερινή ΝΔ από την εκλογική ΝΔ του 2023;
Γιατί κυβέρνηση δεν σχηματίζεις επειδή ο δεύτερος βρίσκεται μακριά.
Σχηματίζεις όταν οι έδρες σου επαρκούν.
Και υπάρχει το 67% που δεν χωρά εύκολα στην αισιόδοξη εικόνα
Η τελευταία ALCO έχει ένα ακόμη εύρημα.
Στο ερώτημα για τη διακυβέρνηση μετά τις εκλογές, 67% δηλώνει ότι θέλει αλλαγή και 26% συνέχιση της σημερινής κυβέρνησης.
Χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην ερμηνεία του.
Το 67% δεν αποτελεί ένα ενιαίο πολιτικό μπλοκ.
Δεν σημαίνει ότι υπάρχει αντιπολιτευτικό κόμμα με 67%.
Ούτε ότι όλοι αυτοί οι ψηφοφόροι συμφωνούν για το ποιος πρέπει να κυβερνήσει.
Αυτό ακριβώς είναι σήμερα το μεγάλο πλεονέκτημα της ΝΔ:
η δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση είναι κατακερματισμένη σε πολλές και συχνά ασύμβατες πολιτικές επιλογές.
Αλλά το εύρημα λέει και κάτι που δεν μπορεί να εξαφανιστεί:
ένα πολύ μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος δηλώνει ότι δεν επιθυμεί συνέχιση της σημερινής διακυβέρνησης.
Επομένως το «οι άλλοι πέφτουν, άρα ο χρόνος δουλεύει υπέρ Μητσοτάκη» είναι μόνο η μισή εικόνα.
Η Καρυστιανού πέφτει. Οι ψηφοφόροι της πού πηγαίνουν;
Αυτό είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από τη διαπίστωση ότι ένα κόμμα υποχωρεί.
Εάν η Καρυστιανού χάσει τρεις μονάδες, αυτές δεν εξαφανίζονται.
Εάν ένας ψηφοφόρος εγκαταλείψει την ΕΛΑΣ, δεν εξαφανίζεται.
Εάν ένας απογοητευμένος πρώην ψηφοφόρος της ΝΔ δεν επιλέξει τελικά Σαμαρά, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι επιστρέφει στη ΝΔ.
Αυτό είναι το κρίσιμο λάθος πολλών αναλύσεων:
αντιμετωπίζουν την πτώση των αντιπάλων περίπου σαν αυτόματη ενίσχυση της κυβέρνησης.
Δεν λειτουργεί έτσι η εκλογική αριθμητική.
Και ο Σαμαράς είναι ακόμη η μεγάλη άγνωστη μεταβλητή
Εδώ το ίδιο το άρθρο παραδέχεται το πρόβλημα.
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει ανακοινώσει κόμμα.
Επομένως δεν γνωρίζουμε:
ποια στελέχη θα έχει,
ποιο πρόγραμμα,
ποιους υποψηφίους,
ποια οργανωτική δομή,
ούτε τελικά ποια εκλογική απήχηση.
Άρα οποιαδήποτε βεβαιότητα για την επίδρασή του είναι πρόωρη.
Αυτό όμως ισχύει και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Δεν μπορεί κανείς ούτε να προεξοφλήσει μεγάλη επιτυχία ούτε να τον αντιμετωπίζει σαν αμελητέα ποσότητα.
Οι υπάρχουσες μετρήσεις δυνητικής ψήφου δείχνουν ότι υπάρχει ενδιαφέρον σε τμήματα του δεξιού και πρώην νεοδημοκρατικού ακροατηρίου, αλλά η «δυνητική ψήφος» δεν είναι πρόθεση ψήφου και πολύ περισσότερο δεν είναι εκλογικό αποτέλεσμα.
Το πραγματικό τεστ θα υπάρξει μόνο εφόσον υπάρξει πραγματικό κόμμα.
Υπάρχει όμως και κάτι που το άρθρο εντοπίζει σωστά: η ίδια η ΝΔ
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο ολόκληρου του κειμένου.
Γιατί όσο πλησιάζουν οι εκλογές, δεν θα δοκιμάζεται μόνο η αντιπολίτευση.
Θα δοκιμάζεται και η κυβερνητική παράταξη.
Ύστερα από επτά χρόνια εξουσίας υπάρχουν βουλευτές που γνωρίζουν ότι έρχεται η ώρα του σταυρού.
Υπάρχουν υπουργοί.
Υπάρχουν προσωπικές στρατηγικές.
Υπάρχουν εσωτερικές διαφοροποιήσεις.
Υπάρχουν δημόσιες δηλώσεις που προκαλούν αντιδράσεις.
Και υπάρχει η φυσιολογική πολιτική φθορά μιας κυβέρνησης που πλησιάζει στο τέλος δεύτερης συνεχόμενης θητείας.
Ο χρόνος λοιπόν δεν έχει κομματική ταυτότητα.
Δεν φθείρει μόνο την αντιπολίτευση.
Και μετά έρχεται ο χειμώνας
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο άγνωστο.
Μέχρι την άνοιξη του 2027 μεσολαβούν μήνες πραγματικής οικονομίας.
Όχι δημοσκοπήσεων.
Λογαριασμοί ρεύματος.
Θέρμανση.
Καύσιμα.
Ενοίκια.
Σούπερ μάρκετ.
Μισθοί.
Η ακρίβεια εξακολουθεί να καταγράφεται ως κεντρικό πρόβλημα στις έρευνες. Η Opinion Poll, για παράδειγμα, τη χαρακτηρίζει το μεγάλο «αγκάθι» της περιόδου.
Και υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στην πολιτική ανάλυση του Σεπτεμβρίου και στην κάλπη της άνοιξης:
ο ψηφοφόρος θα έχει περάσει έναν ακόμη χειμώνα.
Άρα έκανε καλά ο Μητσοτάκης που δεν πήγε σε πρόωρες εκλογές;
Αυτό σήμερα απλώς δεν μπορεί να αποδειχθεί.
Μπορούμε να περιγράψουμε τι συνέβη μέχρι τώρα.
Η ΝΔ διατηρεί καθαρό προβάδισμα.
Η Καρυστιανού έχει υποχωρήσει.
Η ΕΛΑΣ δεν έχει πλησιάσει την κυβέρνηση.
Το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να βρίσκεται αρκετά χαμηλότερα.
Αυτά είναι σημερινά δεδομένα.
Αλλά το αν η επιλογή εξάντλησης της θητείας ήταν πολιτικά επωφελής θα μπορεί να κριθεί μόνο όταν γνωρίζουμε τι συνέβη στο διάστημα που μεσολάβησε.
Ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη περιγράψει τις εκλογές ως επιλογή μεταξύ της δικής του πρότασης και των άλλων πολιτικών αρχηγών.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο ποιος αντίπαλος θα αντέξει μέχρι τότε.
Υπάρχει και το ακριβώς αντίστροφο:
Πόση από τη ΝΔ του 40,56% θα έχει αντέξει μέχρι τότε;
Γιατί μπορεί όλοι οι αντίπαλοι να αντιμετωπίζουν προβλήματα και η ΝΔ να παραμένει πρώτη.
Μπορούν να συμβαίνουν και τα δύο ταυτόχρονα.
Και μπορεί ταυτόχρονα η αυτοδυναμία να παραμένει πολύ δύσκολη.
Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά μεταξύ πρωτιάς και πολιτικής κυριαρχίας.
Και γι’ αυτό οι έξι μήνες μέχρι την άνοιξη δεν είναι απλώς χρόνος αναμονής.
Είναι έξι μήνες κατά τους οποίους θα δοκιμαστούν κυβέρνηση, αντιπολίτευση και κυρίως η οικονομική αντοχή των πολιτών.
Στο τέλος δεν θα έχει σημασία ποιος «άντεξε» καλύτερα στα πρωτοσέλιδα του Σεπτεμβρίου.
Θα έχει σημασία τι θα γράψει η κάλπη.
