Πολιτική ανάλυση | Kefalonia Magazine
Με το βλέμμα στις εκλογές του 2027, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέφερε από το Κιλκίς το δίλημμα της πολιτικής σταθερότητας, έθεσε στόχο εκλογικά ποσοστά της τάξης του 40% και προειδοποίησε τους υπουργούς του ότι δεν θα ανεχθεί αλαζονικές συμπεριφορές. Παράλληλα, παρουσίασε τις πρόσφατες υποθέσεις φοροδιαφυγής ως απόδειξη αποτελεσματικότητας του κράτους. Πίσω από τα πολιτικά μηνύματα, όμως, παραμένουν ουσιαστικά ερωτήματα για την οικονομία, τη λογοδοσία και την ίδια τη λειτουργία της κυβέρνησης.
«Είχαμε 40άρια, θέλουμε 40άρια»: Ο στόχος και η πραγματικότητα
Στο Νέο Αγιονέρι Κιλκίς, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση κυβερνητικών έργων και παρεμβάσεων.
Έδωσε μια ομιλία με σαφή προεκλογικό προσανατολισμό, ζητώντας από τη Νέα Δημοκρατία να επιδιώξει εκ νέου υψηλά ποσοστά στις κάλπες του 2027.
«Είχαμε 40άρια, θέλουμε 40άρια», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η αναφορά στα ποσοστά των προηγούμενων εθνικών εκλογών αποτυπώνει τη φιλοδοξία του πρωθυπουργού να επαναλάβει μια εκλογική επίδοση που επέτρεψε στη Νέα Δημοκρατία να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Ωστόσο, η επανάληψη ενός εκλογικού στόχου δεν αποτελεί απόδειξη ότι έχουν διαμορφωθεί οι πολιτικές και κοινωνικές προϋποθέσεις για την επίτευξή του.
Η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται ήδη σε δεύτερη συνεχόμενη κυβερνητική θητεία.
Επομένως, οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να αξιολογήσουν όχι μόνο τις εξαγγελίες της, αλλά και τα αποτελέσματα της διακυβέρνησής της.
Η συζήτηση για τα «40άρια» δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την πορεία του διαθέσιμου εισοδήματος, το κόστος στέγασης, τις δημόσιες υπηρεσίες, τη λειτουργία των θεσμών και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς την κυβέρνηση.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιο ποσοστό επιθυμεί ο πρωθυπουργός.
Είναι με ποια συγκεκριμένα αποτελέσματα διεκδικεί την ανανέωση της εντολής του.
Η αυτοδυναμία ως μοναδική επιλογή – Αλλά για ποιον;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέμεινε ότι η αυτοδύναμη Νέα Δημοκρατία αποτελεί τη μόνη επιλογή για να αποφευχθεί η ακυβερνησία μετά τις εκλογές.
Συνέδεσε την ανάγκη αυτή με τη διεθνή αβεβαιότητα, τις γεωπολιτικές προκλήσεις και την εμπειρία που απαιτείται για τη διακυβέρνηση της χώρας.
Η επιχειρηματολογία του είναι σαφής: μια αυτοδύναμη κυβέρνηση μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς την ανάγκη διαρκών διαπραγματεύσεων με κυβερνητικούς εταίρους.
Αυτό αποτελεί υπαρκτό χαρακτηριστικό της αυτοδυναμίας.
Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε κυβέρνηση συνεργασίας οδηγεί αναγκαστικά σε αστάθεια.
Σε πολλές ευρωπαϊκές δημοκρατίες, οι κυβερνήσεις συνεργασίας αποτελούν συνηθισμένο τρόπο διακυβέρνησης.
Η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την προγραμματική συμφωνία, τη συνοχή των εταίρων και τη δυνατότητα εφαρμογής κοινών πολιτικών.
Αντίστοιχα, η αυτοδυναμία εξασφαλίζει κοινοβουλευτική ευχέρεια, αλλά δεν εγγυάται από μόνη της ορθές αποφάσεις ή αποτελεσματική διοίκηση.
Η πολιτική σταθερότητα είναι ζητούμενο για τη χώρα. Η ταύτισή της, όμως, αποκλειστικά με ένα κόμμα αποτελεί πολιτική θέση του πρωθυπουργού και όχι αυτονόητο θεσμικό συμπέρασμα.
Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να αξιολογήσουν τόσο την αυτοδυναμία όσο και τις πιθανές συνεργασίες με βάση συγκεκριμένα προγράμματα και δεσμεύσεις.
Η επίθεση στο ΠΑΣΟΚ και η συζήτηση για τις συνεργασίες
Ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε τη στάση του ΠΑΣΟΚ στο νομοσχέδιο για την προστασία των ανηλίκων από τους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Εξέφρασε την ενόχλησή του επειδή το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης επέλεξε να δηλώσει «παρών».
Η συγκεκριμένη στάση μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο πολιτικής κριτικής.
Ωστόσο, η ψήφος «παρών» σε μια νομοθετική πρωτοβουλία δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι δύο κόμματα αδυνατούν να συμφωνήσουν σε οποιοδήποτε άλλο ζήτημα.
Για να αξιολογηθεί η διαφωνία χρειάζεται να εξεταστούν οι επιμέρους διατάξεις, οι προτάσεις που κατατέθηκαν και οι λόγοι που επικαλέστηκε κάθε πλευρά.
Έχει, μάλιστα, ενδιαφέρον ότι την ίδια ημέρα ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης αναγνώρισε δημόσια πως το ΠΑΣΟΚ είναι το μόνο κόμμα με το οποίο θα μπορούσε θεωρητικά να υπάρξει κυβερνητική συνεργασία, επειδή οι δύο παρατάξεις συμφωνούν σε βασικά ζητήματα.
Οι δύο τοποθετήσεις δεν είναι υποχρεωτικά αντιφατικές.
Αναδεικνύουν, όμως, δύο διαφορετικές όψεις της κυβερνητικής συζήτησης: την προεκλογική επιδίωξη αυτοδυναμίας και την αναγνώριση πιθανών προγραμματικών συγκλίσεων.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιες πολιτικές διαφορές θεωρούνται πραγματικά αγεφύρωτες και ποιες χρησιμοποιούνται ως επιχειρήματα στην προεκλογική αντιπαράθεση.
«Δεν θα ανεχτώ αλαζονεία»: Γιατί τίθεται ξανά το ζήτημα;
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η προειδοποίηση του πρωθυπουργού προς τα κυβερνητικά και κομματικά στελέχη.
«Δεν θα ανεχτώ κανένα φαινόμενο αυταρέσκειας και αλαζονείας από τώρα μέχρι τις εκλογές», δήλωσε.
Η αναφορά αυτή δεν έγινε σε πολιτικό κενό.
Το ζήτημα της αλαζονικής συμπεριφοράς έχει ήδη απασχολήσει τη δημόσια συζήτηση, ακόμη και στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας.
Η Ντόρα Μπακογιάννη είχε ζητήσει από κυβερνητικά στελέχη να περιορίσουν συμπεριφορές που προκαλούν αντιδράσεις, ενώ το θέμα τέθηκε και σε προηγούμενες δημόσιες παρεμβάσεις του πρωθυπουργού.
Επομένως, η σημερινή προειδοποίηση αποτελεί συνέχεια μιας συζήτησης που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη λεπτομέρεια στη διατύπωση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για την περίοδο «από τώρα μέχρι τις εκλογές».
Η αλαζονεία, όμως, δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο όταν πλησιάζουν οι κάλπες.
Η υποχρέωση σεβασμού προς τους πολίτες, η θεσμική συμπεριφορά και η λογοδοσία ισχύουν σε όλη τη διάρκεια της κυβερνητικής θητείας.
Αν η κυβέρνηση θεωρεί ότι υπάρχουν συγκεκριμένα προβλήματα συμπεριφοράς, η ουσιαστική απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε συστάσεις.
Χρειάζεται να είναι σαφές ποια συμπεριφορά θεωρείται απαράδεκτη, πώς ελέγχεται και ποιες συνέπειες έχει.
Το πραγματικό μέτρο αντιμετώπισης της αλαζονείας δεν είναι η αυστηρότητα μιας προειδοποίησης, αλλά η συνέπεια στην εφαρμογή της.
Τα «μεγάλα ψάρια» της φοροδιαφυγής
Ο πρωθυπουργός παρουσίασε τις πρόσφατες υποθέσεις φοροδιαφυγής ως απόδειξη ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί έχουν πλέον τη δυνατότητα να εντοπίζουν μεγάλες οικονομικές παραβάσεις.
Επικαλέστηκε τις έρευνες που συνδέονται με τις επιχειρήσεις Pizza Fan και «Χωριάτικο», υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση έχει την πολιτική βούληση να συγκρουστεί με ισχυρούς παραβάτες.
Η καταπολέμηση της μεγάλης φοροδιαφυγής αποτελεί σημαντική δημόσια προτεραιότητα.
Οι έρευνες για οργανωμένα οικονομικά εγκλήματα μπορούν να προστατεύσουν τα δημόσια έσοδα και να περιορίσουν τον αθέμιτο ανταγωνισμό εις βάρος των συνεπών επιχειρήσεων.
Αυτό δεν πρέπει να υποτιμάται.
Όμως, η ανακοίνωση μιας έρευνας δεν ισοδυναμεί με τελεσίδικη καταδίκη.
Ούτε δύο σημαντικές υποθέσεις επαρκούν για να αποτυπώσουν συνολικά την αποτελεσματικότητα της φορολογικής διοίκησης.
Για μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση χρειάζονται στοιχεία για τα ποσά που βεβαιώνονται, τις εισπράξεις, τις δικαστικές αποφάσεις και την εξέλιξη της φορολογικής συμμόρφωσης.
Υπάρχει και ένα ακόμη ερώτημα.
Εάν ορισμένες από αυτές τις δραστηριότητες ερευνάται ότι συνεχίζονταν επί χρόνια, πότε εμφανίστηκαν οι πρώτες ενδείξεις και γιατί χρειάστηκε τόσος χρόνος για να εντοπιστούν;
Η σημερινή κινητοποίηση των αρχών μπορεί να αποτελεί θετική εξέλιξη.
Η διάρκεια μιας φερόμενης παραβατικής δραστηριότητας, όμως, είναι επίσης στοιχείο που πρέπει να εξετάζεται.
Το επιτελικό κράτος και η λογοδοσία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στους μηχανισμούς που δημιουργήθηκαν επί της διακυβέρνησής του, μεταξύ των οποίων και η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος.
Η ύπαρξη εξειδικευμένων υπηρεσιών μπορεί να ενισχύει τη δυνατότητα διερεύνησης σύνθετων υποθέσεων.
Ωστόσο, το επιτελικό κράτος δεν αξιολογείται μόνο από την αποτελεσματικότητα της αστυνομικής και φορολογικής έρευνας.
Αξιολογείται επίσης από τη διαφάνεια των διοικητικών διαδικασιών, τη στελέχωση των δημόσιων δομών, την εφαρμογή των κανόνων και τη λογοδοσία όσων ασκούν δημόσια εξουσία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόσφατη προσωρινή αποχώρηση του Μιχάλη Μπεκίρη από το Γραφείο του Πρωθυπουργού στη Βουλή αποτελεί ξεχωριστό ζήτημα που χρειάζεται θεσμική αποσαφήνιση.
Η αποχώρηση δεν αποδεικνύει παρανομία.
Ούτε όμως οι επιτυχίες των ελεγκτικών μηχανισμών απαντούν αυτομάτως σε ερωτήματα για το υπηρεσιακό καθεστώς συνεργατών της κυβέρνησης.
Η λογοδοσία δεν λειτουργεί συμψηφιστικά.
Κάθε υπόθεση πρέπει να εξετάζεται με βάση τα δικά της πραγματικά δεδομένα.
«Στις Βρυξέλλες δεν είμαστε το μαύρο πρόβατο»
Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει αναβαθμίσει τη θέση της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση των αποφάσεων.
Πρόκειται για μια πολιτική αξιολόγηση που μπορεί να εξεταστεί με συγκεκριμένα δεδομένα: τη δημοσιονομική κατάσταση, την οικονομική ανάπτυξη, τις επενδύσεις, τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και την αποτελεσματικότητα των ελληνικών παρεμβάσεων.
Όμως η εικόνα μιας χώρας στις Βρυξέλλες δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με την εμπειρία των πολιτών στην καθημερινότητά τους.
Μια οικονομία μπορεί να εμφανίζει βελτίωση σε μακροοικονομικούς δείκτες, ενώ ορισμένα νοικοκυριά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κάλυψη βασικών αναγκών.
Για τον λόγο αυτό, η συζήτηση για την οικονομική σταθερότητα χρειάζεται να περιλαμβάνει και την αγοραστική δύναμη, το κόστος ζωής, τη στέγαση και την κατανομή των οικονομικών ωφελειών.
Η διεθνής αξιοπιστία έχει σημασία.
Το ίδιο και η πραγματική δυνατότητα των πολιτών να ανταποκρίνονται στις καθημερινές τους υποχρεώσεις.
Δημοσιονομικά περιθώρια και ακρίβεια: Ποιος ωφελείται;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης έχει δημιουργήσει δημοσιονομικά περιθώρια για τη στήριξη της κοινωνίας.
Αναφέρθηκε στο πετρέλαιο θέρμανσης, στο αγροτικό πετρέλαιο και στις επιδοτήσεις.
Η ύπαρξη δημοσιονομικών δυνατοτήτων αποτελεί θετική προϋπόθεση για τη λήψη μέτρων.
Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, είναι το μέγεθος και η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων.
Για παράδειγμα, μια αύξηση στο επίδομα θέρμανσης χρειάζεται να αξιολογείται σε σχέση με τις πραγματικές μεταβολές στο κόστος του καυσίμου και τις ανάγκες των νοικοκυριών.
Αντίστοιχα, τα μέτρα για τους αγρότες πρέπει να εξετάζονται σε σχέση με το κόστος παραγωγής, την ενέργεια και τη λειτουργία των συστημάτων ενισχύσεων.
Η ανακοίνωση ότι υπάρχουν διαθέσιμα χρήματα δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα εάν η στήριξη είναι επαρκής.
Αυτό προκύπτει από τα ποσά, τους δικαιούχους και το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα.
Η φρεγάτα «Κίμων» και η εθνική ασφάλεια
Με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις αμυντικές επενδύσεις και στη φρεγάτα «Κίμων».
Η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων αποτελεί σημαντικό ζήτημα εθνικής πολιτικής.
Οι επενδύσεις σε σύγχρονα συστήματα, η εκπαίδευση του προσωπικού και η επιχειρησιακή ετοιμότητα είναι παράμετροι που πρέπει να αξιολογούνται με σοβαρότητα.
Ωστόσο, η δημόσια παρουσίαση ενός οπλικού συστήματος δεν υποκαθιστά την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της αμυντικής πολιτικής.
Η αποτρεπτική ισχύς συνδέεται με τη συνολική επιχειρησιακή δυνατότητα, τη συντήρηση, την επάρκεια προσωπικού και τη διπλωματική στρατηγική.
Αντίστοιχα, οι διεθνείς προκλήσεις αποτελούν λόγο για ουσιαστική ενημέρωση και πολιτική συνεννόηση.
Δεν οδηγούν αναγκαστικά στο συμπέρασμα ότι μόνο μία κομματική επιλογή μπορεί να εξασφαλίσει την εθνική ασφάλεια.
Έργα στο Κιλκίς: Η αξία τους και τα χρονοδιαγράμματα
Η περιοδεία του πρωθυπουργού περιλάμβανε επισκέψεις σε έργα υποδομής, επιχειρήσεις και κοινωνικές δομές.
Σημαντική είναι η ολοκλήρωση του Οίκου Ευγηρίας και Θεραπευτηρίου Χρονίων Παθήσεων Κιλκίς, ενός έργου που είχε ξεκινήσει το 2006 και παρέμεινε ημιτελές για πολλά χρόνια.
Η λειτουργία μιας τέτοιας δημόσιας δομής έχει ουσιαστική κοινωνική αξία.
Το ίδιο ισχύει για τον οδικό άξονα Άσσηρος–Νέα Σάντα, που αναμένεται να βελτιώσει τη σύνδεση του Κιλκίς με τη Θεσσαλονίκη.
Η παρουσίαση της προόδου των έργων είναι θεμιτή.
Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα γηροκομείο χρειάστηκε περίπου δύο δεκαετίες για να ολοκληρωθεί αναδεικνύει και το ευρύτερο πρόβλημα των μεγάλων καθυστερήσεων στις δημόσιες υποδομές.
Αντίστοιχα, για τον νέο δρόμο το κρίσιμο στοιχείο είναι η τήρηση του χρονοδιαγράμματος ολοκλήρωσης την άνοιξη του 2027.
Οι πολίτες δικαιούνται να αξιολογούν τόσο την πρόοδο όσο και τις καθυστερήσεις.
Ένα έργο δεν χάνει την αξία του επειδή παρουσιάζεται σε προεκλογική περίοδο.
Αλλά ούτε αποκτά μεγαλύτερη αξία μόνο και μόνο επειδή το επισκέπτεται ο πρωθυπουργός.
Το δίλημμα του 2027 δεν εξαντλείται στο «σταθερότητα ή ακυβερνησία»
Η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Κιλκίς δείχνει ότι η Νέα Δημοκρατία επιλέγει να θέσει την πολιτική σταθερότητα στο επίκεντρο της προεκλογικής της επιχειρηματολογίας.
Ο πρωθυπουργός συνδέει την αυτοδυναμία με τη διεθνή ασφάλεια, τη δημοσιονομική σταθερότητα και τη δυνατότητα συνέχισης του κυβερνητικού έργου.
Παράλληλα, προβάλλει τις πρόσφατες έρευνες για τη φοροδιαφυγή και επιχειρεί να απαντήσει στις επικρίσεις για τη συμπεριφορά κυβερνητικών στελεχών.
Οι θέσεις αυτές μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ουσιαστικής πολιτικής συζήτησης.
Δεν αρκεί, όμως, να διατυπώνονται ως διλήμματα χωρίς να εξετάζονται οι εναλλακτικές και τα πραγματικά αποτελέσματα.
Η αυτοδυναμία δεν αποτελεί συνώνυμο της αποτελεσματικότητας.
Η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής δεν εξαντλείται σε δύο μεγάλες υποθέσεις.
Η αντιμετώπιση της αλαζονείας δεν ολοκληρώνεται με μια προειδοποίηση.
Και η διεθνής θέση της χώρας δεν καταργεί τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες.
Το σημαντικότερο ερώτημα ενόψει του 2027 δεν είναι αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιθυμεί ξανά «40άρια». Είναι πώς αξιολογούνται, με συγκεκριμένα στοιχεία, όσα έχει ήδη υλοποιήσει η κυβέρνησή του και όσα δεσμεύεται να πράξει στη συνέχεια.
Αυτή η συζήτηση αφορά την ουσία της δημοκρατικής λογοδοσίας.
Και δεν μπορεί να περιορίζεται σε ένα μόνο εκλογικό δίλημμα.
