Στην κυριακάτικη ανασκόπησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε μια σειρά από οικονομικές επιδόσεις, επιδοτήσεις, επενδύσεις και κυβερνητικές παρεμβάσεις. Πίσω όμως από κάθε ανακοίνωση υπάρχουν ερωτήματα που δεν απαντώνται με έναν αριθμό ή μια εξαγγελία. Από το επίδομα θέρμανσης και το εμπορικό έλλειμμα μέχρι την ασφάλεια των τρένων και το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, η ουσιαστική αξιολόγηση απαιτεί να διαχωριστούν τα ολοκληρωμένα αποτελέσματα από τα σχέδια που βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Επίδομα θέρμανσης: Αύξηση 30%, αλλά ποιο είναι το τελικό κόστος;
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά 30%, με περίπου 1,2 εκατομμύρια νοικοκυριά να αναμένεται να ενισχυθούν.
Πρόκειται για συγκεκριμένο μέτρο οικονομικής στήριξης.
Όμως η αύξηση ενός επιδόματος δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα αν μειώνεται το πραγματικό κόστος θέρμανσης.
Για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του μέτρου χρειάζονται περισσότερα στοιχεία: η τελική τιμή του καυσίμου, η κατανάλωση κάθε νοικοκυριού, οι κλιματικές συνθήκες και το ποσό ενίσχυσης που πράγματι λαμβάνει.
Το ανώτατο επίδομα των 1.560 ευρώ, το οποίο επικαλείται ο πρωθυπουργός, δεν είναι το ποσό που λαμβάνουν όλοι οι δικαιούχοι.
Επομένως, η σύγκριση του ανώτατου ποσού με εκείνο του 2019 δεν αρκεί για να περιγράψει την πραγματική ωφέλεια του μέσου νοικοκυριού.
Η κυβέρνηση έχει παρατείνει τις επιδοτήσεις στα καύσιμα έως τις 30 Νοεμβρίου, αναγνωρίζοντας ότι οι διεθνείς τιμές εξακολουθούν να προκαλούν πιέσεις.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο πόσο αυξάνεται το επίδομα, αλλά πόσο τελικά πληρώνει μια οικογένεια για να ζεσταθεί.
Εξαγωγές 41,86 δισ. ευρώ – Και εισαγωγές 66,36 δισ. ευρώ
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ρεκόρ των ελληνικών εξαγωγών κατά το εννεάμηνο του 2026.
Πράγματι, οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 15,9%, φτάνοντας τα 41,86 δισ. ευρώ.
Είναι μια σημαντική θετική εξέλιξη.
Όμως η πλήρης εικόνα περιλαμβάνει και τις εισαγωγές.
Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, την ίδια περίοδο οι εισαγωγές ανήλθαν σε 66,36 δισ. ευρώ.
Το εμπορικό έλλειμμα αγαθών διαμορφώθηκε στα 24,49 δισ. ευρώ.
Μάλιστα, παρότι το έλλειμμα μειώθηκε κατά 1,5% σε σύγκριση με το αντίστοιχο εννεάμηνο του 2025, παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό σε απόλυτο μέγεθος.
Αυτό δεν αναιρεί την πρόοδο των εξαγωγών.
Δείχνει όμως ότι η χώρα εξακολουθεί να εισάγει αγαθά πολύ μεγαλύτερης αξίας από εκείνα που εξάγει.
Και εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο ερώτημα για την παραγωγική πολιτική.
Πόσο γρήγορα ενισχύεται η εγχώρια παραγωγή και πόσο περιορίζεται η εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα;
Οι εξαγωγές είναι ένα μέρος της οικονομικής εικόνας.
Δεν είναι ολόκληρη η εικόνα.
Αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ – Αλλά τι συμβαίνει με τα εισοδήματα;
Ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε σύγκριση των Financial Times για την αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ από το 2019.
Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αποτελεί σημαντικό δείκτη της οικονομικής δραστηριότητας.
Δεν αποτυπώνει όμως αυτομάτως την κατανομή των εισοδημάτων.
Μια οικονομία μπορεί να αναπτύσσεται και ταυτόχρονα διαφορετικές κοινωνικές ομάδες να απολαμβάνουν διαφορετικό μέρος αυτής της ανάπτυξης.
Γι’ αυτό η σύγκριση χρειάζεται να συμπληρώνεται με στοιχεία για τους πραγματικούς μισθούς, το διαθέσιμο εισόδημα, το κόστος στέγασης και την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών.
Το ίδιο ισχύει και για την αύξηση των εισοδημάτων που δηλώθηκαν στην Εφορία.
Η αύξηση των δηλωθέντων ποσών είναι σημαντική, αλλά δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με ισόποση βελτίωση της αγοραστικής δύναμης.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναγνωρίζει ότι στο τέλος του μήνα κάθε πολίτης κάνει τον δικό του λογαριασμό.
Αυτός ο λογαριασμός είναι και το βασικό κριτήριο αξιολόγησης της οικονομικής πολιτικής.
Φοροελαφρύνσεις: Η ψήφιση δεν ισοδυναμεί με αποτέλεσμα
Στην ανασκόπηση παρουσιάζεται η ψήφιση των φορολογικών μέτρων που είχαν ανακοινωθεί στη ΔΕΘ.
Η νομοθέτηση των παρεμβάσεων είναι ένα συγκεκριμένο βήμα.
Αλλά η πραγματική τους αποτελεσματικότητα θα κριθεί κατά την εφαρμογή.
Πόσα χρήματα θα εξοικονομήσουν οι δικαιούχοι;
Πόσο θα αυξηθεί το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα;
Θα μεταφερθεί στον καταναλωτή ολόκληρη η μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα που αφορά;
Πώς κατανέμονται τα οφέλη ανάμεσα στις διαφορετικές εισοδηματικές κατηγορίες;
Η κοινοβουλευτική υπερψήφιση ορισμένων διατάξεων δεν απαντά στα παραπάνω.
Η ψήφιση ενός μέτρου και η επιτυχία του είναι δύο διαφορετικά στάδια.
Σιδηρόδρομοι: Μια νέα πλατφόρμα δεν σημαίνει ότι ολοκληρώθηκε η ασφάλεια
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε τη νέα πλατφόρμα railway.gov.gr, η οποία επιτρέπει την παρακολούθηση των αμαξοστοιχιών σε πραγματικό χρόνο και παρέχει πρόσθετες δυνατότητες εποπτείας.
Η εισαγωγή ενός τέτοιου συστήματος αποτελεί τεχνολογική παρέμβαση που μπορεί να συμβάλει στην ασφάλεια των μεταφορών.
Όμως υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια στην ίδια την κυβερνητική ενημέρωση.
Το ευρωπαϊκό σύστημα ελέγχου ETCS βρίσκεται ακόμη στη φάση της πιστοποίησης.
Η εγκατάσταση ενός συστήματος και η πλήρως πιστοποιημένη επιχειρησιακή λειτουργία του δεν είναι ταυτόσημες έννοιες.
Συνεπώς, η ολοκλήρωση της ασφάλειας του σιδηροδρομικού δικτύου δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο από την παρουσίαση μιας ψηφιακής πλατφόρμας.
Απαιτείται συνολική εικόνα για τα συστήματα ασφαλείας, την πιστοποίησή τους, τη συντήρηση, την εκπαίδευση του προσωπικού και τις διαδικασίες αντιμετώπισης κινδύνων.
Η ασφάλεια των επιβατών δεν είναι ζήτημα επικοινωνιακής παρουσίασης. Είναι ζήτημα αποδεδειγμένης και διαρκούς επιχειρησιακής λειτουργίας.
Ακτοπλοΐα: Ανακοινώθηκαν 32 εκατομμύρια, αλλά η έγκριση εκκρεμεί
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε νέα παρέμβαση 32 εκατομμυρίων ευρώ για την ακτοπλοΐα, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών και τη διατήρηση των δρομολογίων.
Για τους νησιώτες, πρόκειται για θέμα ουσιαστικής σημασίας.
Η ακτοπλοϊκή σύνδεση δεν είναι πολυτέλεια.
Είναι βασική ανάγκη μετακίνησης, εργασίας, υγείας και οικονομικής δραστηριότητας.
Όμως ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι το μέτρο χρειάζεται την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Άρα, αυτή τη στιγμή, πρόκειται για προτεινόμενη παρέμβαση που δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει όλα τα απαιτούμενα στάδια.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Κεφαλονιά, την Ιθάκη και τα υπόλοιπα νησιά είναι συγκεκριμένο.
Πότε θα εφαρμοστεί;
Ποιες γραμμές θα καλύψει;
Πόσο θα επηρεάσει τις τελικές τιμές των εισιτηρίων;
Και πώς θα διασφαλιστεί η επάρκεια των χειμερινών δρομολογίων;
Οι απαντήσεις σε αυτά θα καθορίσουν την πραγματική αξία του μέτρου.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου: Άδεια εργασιών δεν σημαίνει ολοκλήρωση
Στο τέλος της ανασκόπησης, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην έκδοση άδειας εργασιών έρευνας και πόντισης καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου, καθώς και στην έκδοση σχετικής NAVTEX από τις ελληνικές αρχές.
Πρόκειται για συγκεκριμένες διοικητικές και επιχειρησιακές ενέργειες.
Όμως δεν ταυτίζονται με την ολοκλήρωση του Great Sea Interconnector.
Το έργο απαιτεί σύνθετες τεχνικές εργασίες, χρηματοδοτική συνέχεια, συντονισμό των εμπλεκόμενων πλευρών και διαχείριση γεωπολιτικών κινδύνων.
Η έκδοση άδειας δεν αποδεικνύει ότι όλα αυτά τα ζητήματα έχουν επιλυθεί.
Ο πρωθυπουργός διαβεβαιώνει ότι το έργο προχωρά χωρίς εκπτώσεις στα κυριαρχικά δικαιώματα.
Η διαβεβαίωση αυτή είναι σημαντική, αλλά η συνολική αποτίμηση θα εξαρτηθεί από την πραγματική εξέλιξη των εργασιών και τις συνθήκες υπό τις οποίες θα πραγματοποιηθούν.
Άλλο η έκδοση άδειας, άλλο η έναρξη και πρόοδος των εργασιών και άλλο η ολοκλήρωση μιας διεθνούς ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Υγεία, υποτροφίες, τεχνολογία: Τα επιμέρους αποτελέσματα και τα ανοιχτά ερωτήματα
Η ανασκόπηση περιλαμβάνει επίσης την πρόσβαση ασθενών σε νέα θεραπεία, την αύξηση των αγροτικών υποτροφιών, την αυστηροποίηση των ορίων έκθεσης στον αμίαντο και επενδυτικά σχέδια στον τομέα των δορυφόρων.
Αυτές οι παρεμβάσεις χρειάζονται ξεχωριστή αξιολόγηση.
Η έγκαιρη πρόσβαση ασθενών σε νέες θεραπείες αποτελεί ουσιαστικό ζήτημα δημόσιας υγείας.
Η αύξηση των υποτροφιών από 2.106 σε 2.497 σημαίνει 391 επιπλέον δικαιούχους, εφόσον ολοκληρωθεί η χορήγησή τους όπως ανακοινώθηκε.
Η μείωση των επιτρεπόμενων ορίων έκθεσης στον αμίαντο αφορά την προστασία της υγείας των εργαζομένων.
Αντίστοιχα, οι σχεδιαζόμενες επενδύσεις στη δορυφορική τεχνολογία μπορούν να δημιουργήσουν νέες παραγωγικές δυνατότητες.
Όμως πρέπει να διαχωρίζονται οι παρεμβάσεις που ήδη εφαρμόζονται από εκείνες που σχεδιάζονται ή αναμένεται να αποδώσουν στο μέλλον.
Η αναγγελία 250 θέσεων εργασίας έως το 2028, για παράδειγμα, δεν σημαίνει ότι οι θέσεις αυτές έχουν ήδη δημιουργηθεί.
Το ερώτημα που μένει μετά την ανασκόπηση
Η κυβερνητική ανασκόπηση περιλαμβάνει πραγματικές παρεμβάσεις, θετικές οικονομικές εξελίξεις και έργα που βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης.
Η ουσιαστική δημόσια συζήτηση δεν χρειάζεται να αρνηθεί τα θετικά στοιχεία.
Χρειάζεται όμως να εξετάσει και όσα δεν χωρούν σε μια συνοπτική παρουσίαση επιτευγμάτων.
Το επίδομα θέρμανσης πρέπει να συγκρίνεται με το πραγματικό κόστος θέρμανσης.
Οι εξαγωγές με τις εισαγωγές και την παραγωγική δυναμική της χώρας.
Οι φοροελαφρύνσεις με το πραγματικό όφελος των νοικοκυριών.
Τα νέα σιδηροδρομικά συστήματα με την πλήρη πιστοποίηση και λειτουργία τους.
Οι ακτοπλοϊκές εξαγγελίες με τις τελικές τιμές και τη συχνότητα των δρομολογίων.
Και το ηλεκτρικό καλώδιο με την πραγματική πρόοδο του έργου.
Κύριε Μητσοτάκη, οι αριθμοί έχουν σημασία. Αλλά εξίσου σημαντικό είναι τι περιγράφουν και τι αφήνουν εκτός εικόνας.
Η ανάπτυξη δεν αξιολογείται μόνο από τα συνολικά μεγέθη της οικονομίας, αλλά και από την επίδρασή της στη ζωή των πολιτών.
Και τα έργα δεν κρίνονται μόνο από τις ανακοινώσεις, αλλά από την ολοκλήρωση και την αποτελεσματικότητά τους.
Αυτός είναι ο απολογισμός που χρειάζονται οι πολίτες: όχι μόνο τι ανακοινώθηκε την εβδομάδα που πέρασε, αλλά τι άλλαξε πραγματικά στη ζωή τους.
