Η κυριακάτικη ανασκόπηση του Κυριάκου Μητσοτάκη περιλαμβάνει πολλά: Moody’s και Scope, ακρίβεια και καύσιμα, Συνταγματική Αναθεώρηση, προστασία ανηλίκων από τα social media, μεταναστευτικό, Καστελλόριζο, επενδύσεις και έργα.
Το βασικό πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: η Ελλάδα αλλάζει, η οικονομία ενισχύεται, ελληνικές πρωτοβουλίες υιοθετούνται από την Ευρώπη και η κυβέρνηση παρουσιάζει συγκεκριμένα αποτελέσματα.
Μόνο που, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα στην πολιτική επικοινωνία, άλλο τα πραγματικά γεγονότα και άλλο τα συμπεράσματα που επιχειρεί να χτίσει πάνω τους μια κυβέρνηση.
Και εδώ αξίζει να τα ξεχωρίσουμε.
Moody’s και Scope: Θετικά νέα, αλλά όχι ακριβώς το ίδιο πράγμα
Ο πρωθυπουργός ξεκινά με τις αποφάσεις των δύο οίκων αξιολόγησης.
Και εδώ υπάρχει πράγματι θετική είδηση.
Η Scope αναβάθμισε την Ελλάδα από BBB σε BBB+, αλλάζοντας ταυτόχρονα το outlook από θετικό σε σταθερό. Η Moody’s έκανε διαφορετική κίνηση: διατήρησε την πιστοληπτική βαθμίδα στο Baa3 και αναβάθμισε μόνο τις προοπτικές από σταθερές σε θετικές.
Επομένως, όταν χρησιμοποιείται ο γενικός όρος «δύο αναβαθμίσεις», χρειάζεται η διευκρίνιση.
Στη μία περίπτωση έχουμε αναβάθμιση της βαθμίδας.
Στην άλλη έχουμε αναβάθμιση του outlook.
Και η ίδια η Moody’s εξακολουθεί να τοποθετεί την Ελλάδα στο Baa3, δηλαδή στο χαμηλότερο σκαλοπάτι της επενδυτικής κατηγορίας.
Αυτό δεν ακυρώνει τη θετική εξέλιξη.
Ακυρώνει όμως την υπεραπλούστευση.
Από την πιστοληπτική αξιολόγηση μέχρι τον μισθό υπάρχει απόσταση
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει η σύνδεση που επιχειρείται στη συνέχεια.
Ο πρωθυπουργός εξηγεί ότι η αυξημένη αξιοπιστία οδηγεί σε φθηνότερο δανεισμό, περισσότερες επενδύσεις και τελικά σε «περισσότερες δουλειές, καλύτερους μισθούς και περισσότερους πόρους» για το κοινωνικό κράτος.
Ως οικονομικός μηχανισμός, η σύνδεση είναι εύλογη ως δυνητική αλυσίδα επιδράσεων.
Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε πιστοληπτική αναβάθμιση μεταφράζεται αυτόματα και άμεσα σε αντίστοιχη βελτίωση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Οι οίκοι αξιολόγησης εξετάζουν πρωτίστως το αξιόχρεο του κράτους, τη δημοσιονομική ανθεκτικότητα, το χρέος, τις θεσμικές εξελίξεις και την ικανότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων.
Δεν μετρούν το πόσο εύκολα πληρώνει ένα νοικοκυριό το σούπερ μάρκετ, το ενοίκιο, το ρεύμα ή τη βενζίνη.
Άρα:
θετική αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας; Ναι.
Αυτόματη απόδειξη ότι λύθηκε το πρόβλημα του πραγματικού εισοδήματος; Όχι.
Ακρίβεια: εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο
Στην ανασκόπηση ανακοινώνεται παρέμβαση για το πετρέλαιο θέρμανσης ώστε η τιμή εκκίνησης να βρεθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, αύξηση του επιδόματος θέρμανσης και επέκταση της επιδότησης στο diesel για τον Οκτώβριο.
Οι σχετικές παρεμβάσεις έχουν πράγματι προαναγγελθεί και περιλαμβάνουν συμμετοχή κράτους και διυλιστηρίων.
Εδώ όμως υπάρχει η μεγάλη πολιτική συζήτηση:
Γιατί επιδότηση και όχι μείωση της φορολογίας των καυσίμων;
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός δίνει την απάντηση.
Δηλώνει ότι αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση δεν μπορεί να μειώσει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης χωρίς να περικόψει άλλη δαπάνη ή να αυξήσει άλλον φόρο και συνδέει μια πιθανή προσωρινή μείωση με ευρωπαϊκή εξαίρεση από τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Αυτό είναι κυβερνητική δημοσιονομική επιλογή και μπορεί να αξιολογηθεί ως τέτοια.
Το ουσιαστικό γεγονός παραμένει ότι η φορολογία των καυσίμων δεν μειώνεται με τα μέτρα που έχουν μέχρι τώρα ανακοινωθεί.
Οι πολίτες θα λάβουν επιδοτήσεις και ενισχύσεις, αλλά το βασικό φορολογικό καθεστώς παραμένει.
Συνταγματική Αναθεώρηση: από τη διαφωνία στην καταγγελία
Στη Συνταγματική Αναθεώρηση ο πρωθυπουργός περνά πλέον καθαρά από την περιγραφή στην πολιτική κρίση.
Κατηγορεί δυνάμεις της αντιπολίτευσης ότι δεν ψήφισαν αλλαγές με τις οποίες συμφωνούν και χαρακτηρίζει τη στάση τους «κατώτερη των περιστάσεων».
Πράγματι, το ΠΑΣΟΚ επέλεξε «παρών», ενώ άλλες δυνάμεις της αντιπολίτευσης καταψήφισαν προτάσεις στη δεύτερη ψηφοφορία.
Από εκεί και πέρα όμως το συμπέρασμα ότι αυτή η στάση ισοδυναμεί με άρνηση των ίδιων των μεταρρυθμίσεων αποτελεί πολιτική ερμηνεία.
Ένα κόμμα μπορεί να συμφωνεί ότι ένα άρθρο πρέπει να αναθεωρηθεί αλλά να διαφωνεί με την κατεύθυνση, το περιεχόμενο ή τους συσχετισμούς της αναθεώρησης.
Αυτό μπορεί κανείς να το θεωρεί σωστό ή λάθος.
Δεν είναι όμως το ίδιο με το «δεν θέλει καμία αλλαγή».
Social media: εδώ η Ελλάδα πράγματι είχε κινηθεί νωρίς
Στο ζήτημα της προστασίας των ανηλίκων, η πραγματικότητα βρίσκεται αρκετά κοντά σε όσα περιγράφονται στην ανασκόπηση.
Η Ελλάδα είχε προωθήσει ευρωπαϊκά την ιδέα αυστηρότερων ηλικιακών περιορισμών και είχε παρουσιάσει το KidsWallet ως εργαλείο ηλικιακής επαλήθευσης.
Η νέα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει πράγματι:
κάτω των 13 ετών, χωρίς πρόσβαση στα social media,
από 13 έως κάτω των 15, περιορισμένο λογαριασμό υπό γονική διαχείριση,
και από τα 15 δυνατότητα αυτόνομου λογαριασμού.
Προβλέπεται επίσης μεταφορά μεγαλύτερου βάρους ευθύνης στις ίδιες τις πλατφόρμες, οι οποίες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι ασφαλείς για ανηλίκους.
Υπάρχει όμως μία απαραίτητη διευκρίνιση:
δεν πρόκειται ακόμη για οριστικά ισχύοντα ευρωπαϊκό νόμο.
Η πρόταση πρέπει να εξεταστεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και το τελικό κείμενο μπορεί να μεταβληθεί στη νομοθετική διαδικασία.
Άρα εδώ υπάρχει πραγματική ελληνική συμβολή στη συζήτηση, αλλά δεν έχουμε ακόμη φτάσει στο τέλος της διαδρομής.
Καστελλόριζο, Περιφέρεια και έργα
Ο πρωθυπουργός αναφέρεται επίσης στο σχέδιο 37 έργων για το Καστελλόριζο και στο μόνιμο εισοδηματικό κίνητρο των 5.000 ευρώ για κατοίκους και συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων.
Αυτές οι παρεμβάσεις μπορούν να αξιολογηθούν με έναν πολύ απλό τρόπο:
όχι από την ανακοίνωση αλλά από την υλοποίηση.
Πόσα από τα 37 έργα θα ολοκληρωθούν;
Σε ποιο χρονοδιάγραμμα;
Με ποιο πραγματικό κόστος;
Και ποια θα είναι η επίδρασή τους στη μόνιμη κατοίκηση;
Αυτό είναι το τεστ που πρέπει να περάσει κάθε κυβερνητική εξαγγελία.
Data Centers και επενδύσεις
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αναφορά στη συμφωνία ΔΕΗ-Amazon Web Services για Data Center στη Δυτική Μακεδονία, καθώς και στα 928 επενδυτικά σχέδια συνολικού προϋπολογισμού 3,1 δισ. ευρώ που, σύμφωνα με την κυβερνητική ανασκόπηση, έχουν εγκριθεί μέσω του αναπτυξιακού νόμου.
Και εδώ χρειάζεται η ίδια διάκριση:
άλλο εγκεκριμένη επένδυση και άλλο ολοκληρωμένη επένδυση.
Άλλο προβλεπόμενες θέσεις εργασίας και άλλο θέσεις που έχουν ήδη δημιουργηθεί.
Η πραγματική αποτίμηση θα γίνει όταν τα επενδυτικά σχέδια μετατραπούν σε παραγωγικές μονάδες, θέσεις εργασίας και εισόδημα.
Η μεγάλη εικόνα
Η κυριακάτικη ανασκόπηση δεν περιγράφει μια φανταστική πραγματικότητα.
Περιλαμβάνει αρκετές πραγματικές θετικές εξελίξεις.
Η Scope πράγματι αναβάθμισε την Ελλάδα.
Η Moody’s πράγματι αναβάθμισε τις προοπτικές της.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πράγματι κινείται προς αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων.
Υπάρχουν επενδύσεις, έργα και νέα μέτρα στήριξης.
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται αλλού.
Στη μετάβαση από το γεγονός στο πολιτικό συμπέρασμα.
Η καλύτερη πιστοληπτική εικόνα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι λύθηκε το πρόβλημα της αγοραστικής δύναμης.
Η επιδότηση στα καύσιμα δεν είναι μείωση της φορολογίας τους.
Η ευρωπαϊκή πρόταση για τα social media δεν είναι ακόμη ευρωπαϊκός νόμος.
Ένα εγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο δεν είναι ακόμη ολοκληρωμένη επένδυση.
Και η διαφωνία της αντιπολίτευσης για τη διαδικασία ή το περιεχόμενο μιας Συνταγματικής Αναθεώρησης δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι αντιτίθεται σε κάθε μεταρρύθμιση.
Αυτός είναι ίσως ο χρησιμότερος τρόπος να διαβάζει κανείς κάθε κυβερνητική ανασκόπηση — οποιασδήποτε κυβέρνησης.
Να κρατά τα γεγονότα και να ελέγχει ξεχωριστά τα συμπεράσματα.
Γιατί τελικά η πολιτική επικοινωνία αρχίζει ακριβώς εκεί όπου τελειώνει ο αριθμός και ξεκινά η ερμηνεία του.
