Πετρέλαιο θέρμανσης στα 1,55 ευρώ, επιδοτήσεις λίγων λεπτών στα καύσιμα και πανηγυρισμοί για ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που ακόμη περιμένουν εξειδίκευση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσιάζει έναν μακρύ κατάλογο κυβερνητικών επιτευγμάτων. Όμως πίσω από τους αριθμούς παραμένει το βασικό ερώτημα: πόσα χρήματα περισσεύουν τελικά στην τσέπη των πολιτών;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέστρεψε με τη γνωστή κυριακάτικη ανασκόπηση. Μια ανασκόπηση γεμάτη αριθμούς, εξαγγελίες, επιδοτήσεις, εγκαίνια, ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και αισιόδοξες διαπιστώσεις.
Αν κάποιος διαβάσει μόνο την κυβερνητική παρουσίαση, θα μπορούσε να πιστέψει ότι η χώρα βρίσκεται σε μια περίοδο αξιοσημείωτης οικονομικής και κοινωνικής προόδου.
Η Ελλάδα πρωταγωνιστεί στην Ευρώπη, η κυβέρνηση στηρίζει τα νοικοκυριά, οι υποδομές εκσυγχρονίζονται, η υγεία βελτιώνεται και οι πολίτες απολαμβάνουν τα αποτελέσματα μιας διαρκούς μεταρρυθμιστικής προσπάθειας.
Μόνο που υπάρχει μια πραγματικότητα την οποία δεν μπορεί να εξαφανίσει κανένα επικοινωνιακό περιτύλιγμα.
Η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά.
Η ενέργεια παραμένει ακριβή.
Και η κυβέρνηση παρουσιάζει ως σημαντική ανακούφιση παρεμβάσεις που, σε πολλές περιπτώσεις, περιορίζουν ένα μέρος της επιβάρυνσης χωρίς να την εξαφανίζουν.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ανακοινώνονται μέτρα. Το πρόβλημα είναι ότι τα μέτρα παρουσιάζονται σχεδόν σαν να έχει λυθεί το πρόβλημα που τα κατέστησε αναγκαία.
Πετρέλαιο θέρμανσης: Πανηγυρίζουν για το 1,55 ευρώ!
Ας ξεκινήσουμε από τη σημαντικότερη ανακοίνωση.
Ο πρωθυπουργός γνωστοποίησε επιδότηση 40 λεπτών ανά λίτρο στο πετρέλαιο θέρμανσης, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με το παράδειγμά του, η τιμή να διαμορφώνεται στα 1,55 ευρώ αντί για 1,95 ευρώ.
Και αυτή παρουσιάζεται ως μεγάλη κυβερνητική επιτυχία.
Ας δούμε, όμως, τι σημαίνουν τα συγκεκριμένα ποσά για ένα νοικοκυριό.
<text preserveWhitespace>{`Για 500 λίτρα πετρελαίου:
Χωρίς επιδότηση: 975 ευρώ
Με επιδότηση: 775 ευρώ
Για 1.000 λίτρα πετρελαίου:
Χωρίς επιδότηση: 1.950 ευρώ
Με επιδότηση: 1.550 ευρώ`}</text>
Η επιδότηση μειώνει πράγματι τη δαπάνη κατά 200 ή 400 ευρώ αντίστοιχα.
Αλλά το νοικοκυριό εξακολουθεί να χρειάζεται 775 ευρώ για 500 λίτρα ή 1.550 ευρώ για 1.000 λίτρα.
Πρόκειται για ποσά που δεν μπορούν να θεωρηθούν μικρά για μια οικογένεια με περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα.
Εδώ βρίσκεται η ουσία.
Η κυβέρνηση συγκρίνει την επιδοτούμενη τιμή με μια ακόμη υψηλότερη τιμή και παρουσιάζει τη διαφορά ως ανακούφιση.
Ο πολίτης, όμως, δεν πληρώνει τη διαφορά.
Πληρώνει ολόκληρο το ποσό που απομένει.
Και αυτό είναι που τελικά επιβαρύνει τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Το επίδομα αυξάνεται 30%. Και λοιπόν;
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε επίσης αύξηση του επιδόματος θέρμανσης κατά 30%.
Το ποσοστό ακούγεται εντυπωσιακό.
Αλλά η πραγματική του αξία εξαρτάται από το αρχικό ποσό.
Αν ένα νοικοκυριό λάμβανε 200 ευρώ, η αύξηση κατά 30% σημαίνει επιπλέον 60 ευρώ.
Αν λάμβανε 300 ευρώ, σημαίνει επιπλέον 90 ευρώ.
Αν λάμβανε 400 ευρώ, σημαίνει επιπλέον 120 ευρώ.
Αυτά είναι τα πραγματικά μεγέθη πίσω από το ποσοστό.
Και υπάρχει ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα.
Πόσο έχει αυξηθεί το συνολικό κόστος θέρμανσης σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά;
Διότι μια αύξηση του επιδόματος κατά 30% δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αντισταθμίζεται η αύξηση της δαπάνης.
Για να απαντηθεί αυτό χρειάζεται σύγκριση πραγματικών τιμών, καταναλώσεων και επιδομάτων.
Χωρίς αυτή τη σύγκριση, το 30% παραμένει ένας επικοινωνιακά ισχυρός αριθμός, όχι απόδειξη ότι καλύφθηκε η επιβάρυνση.
Δέκα λεπτά στη βενζίνη: Πόσο μεγάλη είναι τελικά η βοήθεια;
Στα καύσιμα κίνησης, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε μείωση 10 λεπτών ανά λίτρο στην αμόλυβδη και 20 λεπτών στο diesel, έως τις 31 Οκτωβρίου.
Ας μεταφράσουμε την ανακοίνωση σε ευρώ.
Για έναν οδηγό που αγοράζει 50 λίτρα βενζίνης, η μείωση των 10 λεπτών αντιστοιχεί σε όφελος 5 ευρώ.
Για 100 λίτρα, το όφελος είναι 10 ευρώ.
Στο diesel, για 50 λίτρα, η μείωση των 20 λεπτών αντιστοιχεί σε 10 ευρώ.
Κάθε μείωση έχει αξία.
Αλλά ας μη συγχέουμε τη μείωση της επιβάρυνσης με την ουσιαστική αποκατάσταση της αγοραστικής δύναμης.
Ειδικά όταν πρόκειται για προσωρινό μέτρο που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, λήγει στις 31 Οκτωβρίου.
Το ερώτημα είναι τι θα συμβεί μετά.
Θα συνεχιστεί η παρέμβαση;
Θα υποχωρήσουν οι διεθνείς τιμές;
Ή θα επιστρέψουν οι καταναλωτές σε υψηλότερο κόστος μετακίνησης;
Η κυριακάτικη ανασκόπηση δεν δίνει οριστική απάντηση.
Η Ευρώπη «υιοθετεί» τις ελληνικές προτάσεις – Ή απλώς τις συζητά;
Ο πρωθυπουργός αφιέρωσε σημαντικό μέρος της ανασκόπησης στη Σύνοδο Κορυφής.
Υποστήριξε ότι τρεις ελληνικές πρωτοβουλίες έλαβαν θετική ανταπόκριση από τους Ευρωπαίους ηγέτες.
Αφορούν τη δημοσιονομική ευελιξία λόγω ενεργειακής κρίσης, την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών στη μετανάστευση και τα ηλικιακά όρια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Αλλά εδώ υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην πολιτική παρουσίαση και στο πραγματικό στάδιο των αποφάσεων.
Στην περίπτωση των δημοσιονομικών κανόνων, ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναφέρει ότι η Σύνοδος ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις.
Δηλαδή η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε στάδιο επεξεργασίας.
Δεν έχει ολοκληρωθεί η εφαρμογή ενός νέου ευρωπαϊκού πλαισίου.
Η συζήτηση μιας ελληνικής πρωτοβουλίας είναι ασφαλώς θετική εξέλιξη.
Αλλά άλλο η θετική υποδοχή μιας πρότασης και άλλο η υιοθέτηση και εφαρμογή συγκεκριμένης ευρωπαϊκής πολιτικής.
Η κυβέρνηση δικαιούται να παρουσιάζει τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της. Δεν δικαιούται, όμως, να συγχέει το στάδιο της συζήτησης με το τελικό αποτέλεσμα.
Η χώρα των εξαγγελιών και των εγκαινίων
Στη συνέχεια, η ανασκόπηση μετατρέπεται σε έναν μακρύ κατάλογο κυβερνητικών δραστηριοτήτων.
Ένα νέο θεραπευτήριο στο Κιλκίς.
Περισσότερα σχολικά γεύματα.
Αλλαγές στους παιδικούς σταθμούς.
Ανακατασκευασμένοι συρμοί του Ηλεκτρικού.
Μονάδα αποθήκευσης ενέργειας.
Νέες αθλητικές εγκαταστάσεις.
Επαναπατρισμός αρχαιοτήτων.
Κανείς δεν έχει λόγο να υποτιμήσει θετικές παρεμβάσεις, ιδιαίτερα όταν αφορούν την υγεία, την κοινωνική φροντίδα ή την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Αλλά η παρουσίαση ενός έργου δεν αρκεί για να αξιολογηθεί συνολικά ένας τομέας δημόσιας πολιτικής.
Ένας ανακατασκευασμένος συρμός είναι μια θετική εξέλιξη.
Δεν αποτελεί απόδειξη ότι λύθηκαν τα προβλήματα των αστικών συγκοινωνιών.
Μια νέα δομή υγείας είναι σημαντική.
Δεν απαντά από μόνη της στις ανάγκες στελέχωσης και λειτουργίας ολόκληρου του ΕΣΥ.
Η αύξηση των σχολικών γευμάτων αποτελεί κοινωνική παρέμβαση.
Δεν αρκεί, όμως, ως συνολικός δείκτης της οικονομικής κατάστασης των οικογενειών.
Η διαφορά ανάμεσα στο επιμέρους έργο και στη συνολική εικόνα είναι τεράστια.
Παιδικοί σταθμοί: Περισσότερα παιδιά στους ίδιους χώρους;
Ιδιαίτερη προσοχή αξίζει η ανακοίνωση για τους βρεφικούς και παιδικούς σταθμούς.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει ως λύση την αλλαγή της ηλικίας μετάβασης από τον βρεφικό στον παιδικό σταθμό και την αύξηση της επιτρεπόμενης δυναμικότητας σε Αττική και Θεσσαλονίκη.
Στη δεύτερη περίπτωση, το επιτρεπόμενο ποσοστό επιπλέον παιδιών αυξάνεται από 10% σε 15%.
Το μέτρο ενδέχεται να δημιουργήσει πρόσθετες θέσεις.
Όμως γεννά και εύλογα ερωτήματα.
Θα αυξηθεί αντίστοιχα το προσωπικό;
Θα διασφαλιστούν οι απαιτούμενοι χώροι;
Θα επαρκούν οι υποδομές;
Θα διατηρηθεί η ποιότητα της φροντίδας;
Ο πρωθυπουργός διαβεβαιώνει ότι δεν θα υπάρξει έκπτωση στην ασφάλεια.
Η διαβεβαίωση είναι σημαντική, αλλά χρειάζεται να συνοδεύεται από συγκεκριμένες προδιαγραφές και ελέγχους.
Γιατί το πρόβλημα των ελλείψεων σε παιδικούς σταθμούς δεν αντιμετωπίζεται μακροπρόθεσμα μόνο με την αύξηση της χωρητικότητας.
Απαιτεί και επενδύσεις σε νέες δομές και ανθρώπινο δυναμικό.
Social media: Η απαγόρευση δεν είναι ολοκληρωμένη πολιτική προστασίας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε επίσης το προτεινόμενο ηλικιακό όριο των 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η προστασία των ανηλίκων από επιβλαβές ψηφιακό περιεχόμενο και εθιστικούς μηχανισμούς αποτελεί πραγματική ανάγκη.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα ενός ηλικιακού ορίου θα κριθεί στην εφαρμογή.
Πώς θα επαληθεύεται η ηλικία;
Πώς θα προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα;
Πώς θα αντιμετωπίζονται οι τρόποι παράκαμψης των περιορισμών;
Και πώς θα υποστηρίζονται οι γονείς και τα σχολεία στην ψηφιακή εκπαίδευση των παιδιών;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που θα κρίνουν την επιτυχία της παρέμβασης.
Όχι απλώς η ψήφιση ενός νομοσχεδίου.
Οι μεταμοσχεύσεις δεν είναι επικοινωνιακό παράσημο
Στο τέλος της ανασκόπησης, ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις 251 μεταμοσχεύσεις που, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, έχουν πραγματοποιηθεί από την αρχή του έτους χάρη σε 114 δότες.
Είναι μια εξέλιξη με πραγματική ανθρώπινη σημασία.
Πίσω από κάθε μεταμόσχευση βρίσκονται ασθενείς, οικογένειες δοτών και επαγγελματίες υγείας.
Η αναγνώριση αυτής της προσπάθειας είναι απολύτως δικαιολογημένη.
Αλλά η πρόοδος στις μεταμοσχεύσεις δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως γενική απόδειξη ότι έχουν αντιμετωπιστεί τα προβλήματα του συστήματος υγείας.
Η επιτυχία ενός συγκεκριμένου τομέα δεν καταργεί την ανάγκη αξιολόγησης των υπόλοιπων.
Και κυρίως, δεν πρέπει να χάνεται η συμβολή των οικογενειών των δοτών και του υγειονομικού προσωπικού πίσω από την κυβερνητική προβολή.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της ανασκόπησης είναι όσα δεν μετρά
Η κυριακάτικη ανασκόπηση παρουσιάζει πολλά στοιχεία.
Όμως η ποσότητα των ανακοινώσεων δεν είναι από μόνη της μέτρο επιτυχίας.
Το κρίσιμο είναι αν οι παρεμβάσεις επιφέρουν διαρκή και μετρήσιμη βελτίωση.
Στη θέρμανση, το ερώτημα είναι πόσο τελικά πληρώνει το νοικοκυριό.
Στα καύσιμα, πόσο περιορίζεται η συνολική μηνιαία δαπάνη.
Στην υγεία, πόσο εύκολα βρίσκει ο πολίτης γιατρό και λαμβάνει θεραπεία.
Στους παιδικούς σταθμούς, πόσες οικογένειες βρίσκουν θέση χωρίς υποβάθμιση της φροντίδας.
Στις συγκοινωνίες, πόσο μειώνεται ο χρόνος αναμονής και πόσο βελτιώνεται η αξιοπιστία των δρομολογίων.
Η κυβερνητική επικοινωνία προτιμά να αναδεικνύει το μέτρο που ανακοινώθηκε.
Ο πολίτης, όμως, ενδιαφέρεται πρωτίστως για το αποτέλεσμα.
Και αυτή είναι η απόσταση που δεν γεφυρώνεται με μια καλογραμμένη κυριακάτικη ανάρτηση.
Επτά χρόνια διακυβέρνησης: Δεν αρκεί πλέον το «προσπαθούμε»
Η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται στην εξουσία από το 2019.
Έπειτα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, η πολιτική αξιολόγηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε εξαγγελίες, προθέσεις και συγκρίσεις με υποθετικά χειρότερες καταστάσεις.
Η κυβέρνηση έχει πλέον ένα εκτεταμένο ιστορικό αποφάσεων και αποτελεσμάτων.
Μπορεί να παρουσιάσει επιτυχίες.
Οφείλει, όμως, να απαντήσει και για τις αδυναμίες της.
Δεν αρκεί να υποστηρίζει ότι χωρίς την παρέμβασή της τα πράγματα θα ήταν χειρότερα.
Πρέπει να εξηγεί αν οι παρεμβάσεις της είναι επαρκείς, δίκαιες και αποτελεσματικές.
Ούτε μπορεί κάθε διεθνής κρίση να μετατρέπεται σε λόγο περιορισμού της πολιτικής λογοδοσίας.
Οι διεθνείς συνθήκες επηρεάζουν όλες τις κυβερνήσεις.
Η ποιότητα της διακυβέρνησης κρίνεται και από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται.
Η διαφορά ανάμεσα στην ανασκόπηση και στον λογαριασμό
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε μια κυβέρνηση που παρεμβαίνει σε πολλούς τομείς.
Αυτό δεν αμφισβητείται ως περιγραφή των ανακοινώσεων.
Εκείνο που αμφισβητείται είναι αν το άθροισμα των ανακοινώσεων αποδεικνύει αντίστοιχη βελτίωση της καθημερινότητας.
Η επιδότηση των 40 λεπτών στο πετρέλαιο θέρμανσης είναι πραγματική οικονομική ελάφρυνση, εφόσον εφαρμοστεί όπως ανακοινώθηκε.
Δεν κάνει όμως φθηνό ένα λίτρο που εξακολουθεί να κοστίζει 1,55 ευρώ.
Η αύξηση του επιδόματος κατά 30% ενισχύει τους δικαιούχους.
Δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι καλύπτει την αύξηση του κόστους.
Τα 10 λεπτά στη βενζίνη περιορίζουν τη δαπάνη.
Δεν λύνουν το πρόβλημα της ακριβής μετακίνησης.
Και οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία δεν μπορούν να παρουσιάζονται σαν ολοκληρωμένες λύσεις.
Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να παρουσιάζει το έργο της. Οι πολίτες έχουν κάθε δικαίωμα να απαιτούν κάτι περισσότερο από έναν κατάλογο ανακοινώσεων.
Γιατί η επιτυχία μιας οικονομικής πολιτικής δεν κρίνεται από το πόσο εντυπωσιακά ακούγεται μια επιδότηση.
Κρίνεται από το πόσο μειώνεται η πραγματική επιβάρυνση.
Και στο τέλος του μήνα, ο πολίτης δεν πληρώνει τους λογαριασμούς του με κυριακάτικες ανασκοπήσεις.
Τους πληρώνει με ευρώ.
