Κύριε Μητσοτάκη, το Πολυτεχνείο δεν ήταν προεκλογικό σύνθημα για την «Ελλάδα του 2030» – Ήταν εξέγερση!

Πενήντα τρία χρόνια μετά τον Νοέμβρη του 1973, ο πρωθυπουργός επικαλείται τους αγωνιστές του Πολυτεχνείου για να μιλήσει για σταθερότητα, ακρίβεια, πανεπιστήμια και κυβερνητική συνέπεια. Μόνο που το πραγματικό μήνυμα εκείνης της εξέγερσης δεν χωρά τόσο εύκολα σε ένα κυβερνητικό αφήγημα.

Από το «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» στην «Ελλάδα του 2030»

Υπάρχει κάτι βαθιά αντιφατικό στο φετινό μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη για την επέτειο του Πολυτεχνείου.

Ο πρωθυπουργός μιλά για την τόλμη των φοιτητών του 1973, για το σθένος τους και για την πίστη τους στη Δημοκρατία. Και αμέσως συνδέει αυτή την ιστορική παρακαταθήκη με την Ελλάδα του 2030, την κυβερνητική σταθερότητα και τη σημερινή πολιτική του.

Μόνο που οι φοιτητές του Πολυτεχνείου δεν εξεγέρθηκαν για να αποτελέσουν, μισό αιώνα αργότερα, επιχείρημα υπέρ της πολιτικής συνέχειας οποιασδήποτε κυβέρνησης.

Εξεγέρθηκαν απέναντι σε μια δικτατορία.

Απαίτησαν ελευθερία, δημοκρατικά δικαιώματα, αξιοπρέπεια και μια διαφορετική κοινωνία.

Το Πολυτεχνείο δεν ήταν μια ουδέτερη τελετή εθνικής ενότητας.

Ήταν πράξη αντίστασης.

Και η αντίσταση δεν μπορεί να μετατρέπεται τόσο εύκολα σε διαφημιστικό υλικό της εκάστοτε εξουσίας.

«Όλοι Ενωμένοι» – Αλλά ενωμένοι γύρω από ποιον;

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επικαλείται την ανάγκη να προχωρήσουμε όλοι ενωμένοι απέναντι στις διεθνείς δυσκολίες.

Η ενότητα, ασφαλώς, είναι σημαντική όταν μια κοινωνία αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις.

Αλλά η δημοκρατική ενότητα δεν σημαίνει σιωπή.

Δεν σημαίνει απουσία διαφωνίας.

Και κυρίως δεν σημαίνει ότι οι πολίτες οφείλουν να αποδέχονται την κυβερνητική πολιτική στο όνομα της σταθερότητας.

Οι νέοι του 1973 δεν περίμεναν να συμφωνήσουν όλοι μαζί τους για να διεκδικήσουν την ελευθερία.

Αμφισβήτησαν την εξουσία σε μια εποχή που η αμφισβήτηση μπορούσε να έχει τρομακτικό προσωπικό κόστος.

Αυτό είναι το ουσιαστικό μήνυμα της εξέγερσης.

Η Δημοκρατία δεν απαιτεί από τους πολίτες να συμφωνούν με την κυβέρνηση. Απαιτεί από την κυβέρνηση να σέβεται το δικαίωμα των πολιτών να διαφωνούν.

Το «Ψωμί» δεν εξαφανίζεται επειδή ο πληθωρισμός είναι διεθνής

Στο μήνυμά του, ο πρωθυπουργός αναφέρεται στο υψηλό κόστος ζωής, το οποίο συνδέει με τον διεθνή πληθωρισμό.

Οι διεθνείς πληθωριστικές πιέσεις είναι πραγματικές.

Όμως η επίκλησή τους δεν αρκεί για να εξηγήσει ολόκληρη την ελληνική πραγματικότητα.

Οι τιμές των τροφίμων, το κόστος της στέγασης, η ενέργεια και η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών δεν αποτελούν αφηρημένα μεγέθη.

Αποτελούν την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Και τα στοιχεία δεν επιτρέπουν να αντιμετωπίζεται το πρόβλημα σαν μια δυσκολία που απλώς έρχεται από το εξωτερικό.

Σύμφωνα με την έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, ο μέσος εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα το πρώτο οκτάμηνο του 2026 διαμορφώθηκε στο 3,6%, έναντι 3,2% την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύει ότι η κυβέρνηση ευθύνεται αποκλειστικά για την ακρίβεια.

Δείχνει, όμως, ότι η επίκληση του διεθνούς περιβάλλοντος δεν μπορεί να αποτελεί πλήρη απάντηση στο πρόβλημα.

Όταν ο πρωθυπουργός μιλά για προστασία των εισοδημάτων, οφείλει να εξηγεί με ποια μετρήσιμα αποτελέσματα η πολιτική του ανακουφίζει τα νοικοκυριά.

Γιατί το «Ψωμί» του Πολυτεχνείου δεν είναι μια ιστορική λέξη που χρησιμοποιείται μόνο στις επετείους.

Είναι μια διαρκής υπενθύμιση ότι η δημοκρατία συνδέεται και με την κοινωνική αξιοπρέπεια.

Η «Παιδεία» δεν είναι μόνο πανεπιστήμια χωρίς βία

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλά για πανεπιστήμια ανοιχτά στη γνώση και στον διάλογο, αλλά κλειστά στη βία και στην ανομία.

Κανείς δεν χρειάζεται να υπερασπιστεί τη βία για να υποστηρίξει τη δημοκρατική λειτουργία των πανεπιστημίων.

Η ασφάλεια φοιτητών, καθηγητών και εργαζομένων είναι αυτονόητη υποχρέωση της Πολιτείας.

Όμως η Παιδεία δεν εξαντλείται στην αστυνόμευση και στην αντιμετώπιση της παραβατικότητας.

Περιλαμβάνει την επαρκή χρηματοδότηση, τις υποδομές, τη στήριξη των φοιτητών, την ελευθερία της έρευνας, τη δυνατότητα πρόσβασης στις σπουδές και τον σεβασμό στην ακαδημαϊκή ελευθερία.

Το φοιτητικό κίνημα του 1973 δεν διεκδικούσε απλώς την απουσία βίας από τα πανεπιστήμια.

Διεκδικούσε τον εκδημοκρατισμό της εκπαίδευσης και το δικαίωμα των νέων να οργανώνονται, να εκφράζονται και να αποφασίζουν ελεύθερα.

Επομένως, όταν η κυβέρνηση επικαλείται το Πολυτεχνείο για να μιλήσει για τη σημερινή ανώτατη εκπαίδευση, ο απολογισμός δεν μπορεί να περιορίζεται στο ζήτημα της τάξης.

Η πραγματικά ελεύθερη Παιδεία χρειάζεται και ασφάλεια και δημοκρατία και ουσιαστική δημόσια στήριξη.

«Μακριά από την καπηλεία του Νοέμβρη» – Μια φράση που επιστρέφει ως ερώτημα

Ο πρωθυπουργός ζητά να μείνουμε μακριά από την καπηλεία της επετείου.

Πρόκειται για μια σωστή αρχή.

Το Πολυτεχνείο δεν αποτελεί ιδιοκτησία κανενός κόμματος.

Ούτε μπορεί κάποιος να διεκδικεί αποκλειστικά το δικαίωμα να ερμηνεύει την ιστορική του σημασία.

Αλλά ακριβώς γι’ αυτό προκύπτει ένα ερώτημα.

Όταν ο πρωθυπουργός συνδέει την εξέγερση με το δικό του πολιτικό όραμα για το 2030, δεν κινδυνεύει να κάνει αυτό ακριβώς για το οποίο προειδοποιεί;

Δεν σημαίνει ότι κάθε αναφορά της κυβέρνησης στο Πολυτεχνείο αποτελεί καπηλεία.

Σημαίνει ότι η ιστορική μνήμη πρέπει να αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερη προσοχή από ένα συνηθισμένο πολιτικό μήνυμα.

Η εξέγερση του 1973 ανήκει στην ιστορία της δημοκρατικής αντίστασης.

Δεν αποτελεί πιστοποιητικό ορθότητας για τις επιλογές μιας σημερινής κυβέρνησης.

Η «Ελευθερία» δεν είναι μια επέτειος τον χρόνο

Το τρίτο σκέλος του ιστορικού συνθήματος είναι ίσως και το πιο απαιτητικό.

Ελευθερία.

Όχι μόνο ως ανάμνηση της πτώσης της δικτατορίας.

Αλλά ως καθημερινή υποχρέωση προστασίας των δικαιωμάτων, της ελευθερίας του Τύπου, της ανεξαρτησίας των θεσμών και της δυνατότητας ελέγχου της εξουσίας.

Η Ελλάδα του 2026 είναι μια κοινοβουλευτική δημοκρατία. Δεν μπορεί και δεν πρέπει να εξισώνεται με το δικτατορικό καθεστώς του 1973.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η δημοκρατική λειτουργία είναι υπεράνω κριτικής.

Ο σεβασμός στη Δημοκρατία δεν εξαντλείται στις επετειακές δηλώσεις.

Μετριέται από τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι θεσμοί, ελέγχεται η κυβέρνηση, προστατεύονται τα δικαιώματα και αντιμετωπίζονται οι πολίτες.

Αν το Πολυτεχνείο έχει μια διαχρονική προειδοποίηση, είναι ότι καμία εξουσία δεν πρέπει να θεωρεί τον εαυτό της ανεξέλεγκτο.

Ο λαϊκισμός των άλλων και η βεβαιότητα της κυβέρνησης

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δηλώνει ότι απαντά στον λαϊκισμό με αλήθεια, σχέδιο και αποτελέσματα.

Η κριτική στον λαϊκισμό είναι θεμιτή.

Όμως οι εύκολες υποσχέσεις και οι απλουστευτικές εξηγήσεις δεν αποτελούν αποκλειστικό χαρακτηριστικό της αντιπολίτευσης.

Κάθε κυβέρνηση οφείλει να εξετάζει και τις δικές της διακηρύξεις με τα ίδια κριτήρια.

Όταν παρουσιάζει την οικονομική πολιτική της ως αποτελεσματική, χρειάζεται μετρήσιμα αποτελέσματα.

Όταν μιλά για κοινωνική προστασία, χρειάζεται να αποδεικνύει ποιοι ωφελούνται και σε ποιο βαθμό.

Όταν επικαλείται τη σταθερότητα, χρειάζεται να εξηγεί πώς αυτή μεταφράζεται σε καλύτερη καθημερινότητα.

Και όταν υπόσχεται μια καλύτερη Ελλάδα το 2030, δεν μπορεί να ζητά από τους πολίτες να παραβλέπουν τα προβλήματα του 2026.

Η επίκληση του μέλλοντος δεν πρέπει να λειτουργεί ως αναβολή της λογοδοσίας για το παρόν.

Το Πολυτεχνείο δεν ζητά κυβερνητική επιβεβαίωση

Πενήντα τρία χρόνια μετά, το Πολυτεχνείο εξακολουθεί να συγκινεί επειδή συμβολίζει κάτι μεγαλύτερο από τις σημερινές πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Συμβολίζει την άρνηση της υποταγής.

Τη συλλογική δράση.

Το θάρρος της αμφισβήτησης.

Τη διεκδίκηση μιας κοινωνίας με περισσότερη ελευθερία και αξιοπρέπεια.

Αυτή η παρακαταθήκη δεν ανήκει ούτε στον Κυριάκο Μητσοτάκη ούτε σε οποιονδήποτε άλλον πολιτικό αρχηγό.

Ανήκει στην κοινωνία και στην ιστορική μνήμη της χώρας.

Ο πρωθυπουργός έχει κάθε δικαίωμα να τιμά τους αγωνιστές και να παρουσιάζει το πολιτικό του όραμα.

Αλλά οι δύο αυτές πράξεις δεν πρέπει να συγχέονται.

Άλλο να τιμάς το Πολυτεχνείο και άλλο να παρουσιάζεις το δικό σου κυβερνητικό σχέδιο ως φυσική συνέχεια των μηνυμάτων του.

Το Πολυτεχνείο δεν εξεγέρθηκε για να επικυρώσει την πολιτική κανενός.

Και η μεγαλύτερη τιμή προς τους ανθρώπους του 1973 δεν είναι να εντάσσουμε τη μνήμη τους σε ένα αφήγημα περί σταθερότητας.

Είναι να διατηρούμε ζωντανό το δικαίωμα της κοινωνίας να απαιτεί περισσότερα από κάθε κυβέρνηση.

Γιατί το «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» δεν είναι σύνθημα που λήγει το 2030. Είναι μια διαρκής απαίτηση που καμία εξουσία δεν δικαιούται να θεωρεί ότι έχει εκπληρώσει οριστικά.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ