Μητσοτάκης: «Σταθερότητα ή αστάθεια» – Όταν η κυβέρνηση δεν μπορεί να υποσχεθεί καλύτερη ζωή, ζητά από τους πολίτες να φοβηθούν την αλλαγή

Άρθρο γνώμης | Kefalonia Magazine

Το Μέγαρο Μαξίμου ετοιμάζεται να επαναφέρει το δίλημμα «σταθερότητα ή αστάθεια», επιχειρώντας να συσπειρώσει τη Νέα Δημοκρατία και να προσελκύσει τους κεντρώους ψηφοφόρους. Μόνο που, ύστερα από περισσότερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι απλώς ποιος μπορεί να παραμείνει στην εξουσία. Είναι τι έχει προσφέρει αυτή η παραμονή στην καθημερινότητα των πολιτών.

Η σταθερότητα ως το τελευταίο μεγάλο πολιτικό επιχείρημα

Όταν μια κυβέρνηση βρίσκεται πολλά χρόνια στην εξουσία, έρχεται κάποια στιγμή που δεν αρκεί να υπόσχεται όσα θα κάνει.

Οφείλει να απολογείται και για όσα έκανε.

Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρουσιάζονται για τον σχεδιασμό του Μεγάρου Μαξίμου, ο πρωθυπουργός αναμένεται να επενδύσει ολοένα περισσότερο στο δίλημμα «σταθερότητα ή αστάθεια».

Η επιδίωξη είναι σαφής: να παρουσιαστεί η Νέα Δημοκρατία ως η ασφαλής επιλογή διακυβέρνησης και κάθε διαφορετική εκλογική εξέλιξη ως ενδεχόμενη πηγή αβεβαιότητας.

Πρόκειται για μια πολιτική στρατηγική που έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν.

Δεν είναι παράλογο μια κυβέρνηση να επικαλείται τη σταθερότητα. Η πολιτική προβλεψιμότητα, η λειτουργία των θεσμών και η δυνατότητα λήψης αποφάσεων έχουν πραγματική σημασία.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η σταθερότητα παρουσιάζεται περίπου ως αποκλειστική ιδιοκτησία ενός κόμματος.

Όταν το δίλημμα παύει να είναι ποια πολιτική θα βελτιώσει τη χώρα και μετατρέπεται σε ένα απλοποιημένο ερώτημα:

«Ή εμείς ή η αβεβαιότητα».

Σταθερότητα για ποιον;

Ας δεχθούμε ότι η Νέα Δημοκρατία μπορεί να εξασφαλίσει μια σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Τι σημαίνει αυτό για τον εργαζόμενο που δυσκολεύεται να καλύψει τις ανάγκες του;

Τι σημαίνει για το νέο ζευγάρι που αναζητά σπίτι και διαπιστώνει ότι ένα μεγάλο μέρος του εισοδήματός του πρέπει να διατεθεί στο ενοίκιο;

Τι σημαίνει για τον συνταξιούχο που υπολογίζει καθημερινά το κόστος των τροφίμων, της ενέργειας και των φαρμάκων;

Η σταθερότητα μιας κυβέρνησης δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την οικονομική ασφάλεια της κοινωνίας.

Μπορεί μια κυβέρνηση να διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία και ταυτόχρονα σημαντικό μέρος των πολιτών να βιώνει οικονομική ανασφάλεια.

Μπορεί να υπάρχει πολιτική συνέχεια και παράλληλα οι νέοι να δυσκολεύονται να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία.

Μπορεί να υπάρχει κυβερνητική σταθερότητα, αλλά να παραμένουν σοβαρά προβλήματα στις δημόσιες υπηρεσίες.

Επομένως, πριν ζητήσει από τους πολίτες να επιλέξουν τη σταθερότητα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης οφείλει να εξηγήσει ποια σταθερότητα εννοεί.

Τη σταθερότητα της κυβέρνησής του;

Ή τη σταθερότητα στο εισόδημα, στην εργασία, στη στέγη και στις προοπτικές των πολιτών;

Γιατί αυτά δεν είναι υποχρεωτικά το ίδιο πράγμα.

Ο φόβος της αλλαγής δεν είναι κυβερνητικό πρόγραμμα

Η στρατηγική του Μαξίμου φαίνεται να στηρίζεται στην εκτίμηση ότι ένα μέρος του εκλογικού σώματος μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένο από την κυβέρνηση, αλλά εξακολουθεί να ανησυχεί περισσότερο για το ενδεχόμενο πολιτικής αστάθειας.

Αυτό είναι ένα υπαρκτό πολιτικό δεδομένο που κάθε κυβερνών κόμμα μπορεί να επιχειρήσει να αξιοποιήσει.

Ωστόσο, υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο να παρουσιάζεις τα πλεονεκτήματα της δικής σου πρότασης και στο να καλλιεργείς την εντύπωση ότι οποιαδήποτε άλλη επιλογή οδηγεί σε περιπέτειες.

Η Δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί με την προϋπόθεση ότι η εναλλαγή στην εξουσία αποτελεί κίνδυνο.

Οι κυβερνήσεις εκλέγονται για συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Κρίνονται για τις αποφάσεις τους.

Και μπορούν να αντικατασταθούν όταν οι πολίτες θεωρούν ότι χρειάζεται διαφορετική πολιτική κατεύθυνση.

Αυτή η δυνατότητα δεν είναι απειλή για τη σταθερότητα.

Είναι βασικό χαρακτηριστικό του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Η αλλαγή κυβέρνησης δεν ισοδυναμεί με αστάθεια, όπως και η παραμονή της ίδιας κυβέρνησης δεν εγγυάται από μόνη της την πρόοδο.

Το Κέντρο δεν είναι εκλογικό καταφύγιο

Στον σχεδιασμό του πρωθυπουργού κεντρική θέση φαίνεται να έχει η προσέγγιση των κεντρώων ψηφοφόρων.

Πρόκειται για πολίτες που, σύμφωνα με την πολιτική ανάλυση του κυβερνητικού σχεδιασμού, αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη μετριοπάθεια, στη θεσμική λειτουργία, στην οικονομία και στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας.

Το ερώτημα είναι πώς θα τους πείσει η κυβέρνηση.

Αρκεί η επίκληση της σταθερότητας;

Αρκεί η παρουσίαση του Κυριάκου Μητσοτάκη ως εγγυητή της ομαλότητας;

Οι κεντρώοι ψηφοφόροι δεν αποτελούν ένα ενιαίο και δεδομένο ακροατήριο.

Μπορούν να αξιολογούν θετικά ορισμένες κυβερνητικές επιλογές και ταυτόχρονα να διαφωνούν έντονα με άλλες.

Μπορούν να αναγνωρίζουν την αξία της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας και να ζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια.

Μπορούν να επιθυμούν οικονομική ανάπτυξη, αλλά να απαιτούν και δικαιότερη κατανομή των ωφελειών της.

Κυρίως, μπορούν να θεωρούν τη θεσμική λογοδοσία εξίσου σημαντική με την κυβερνητική συνέχεια.

Το Κέντρο δεν κερδίζεται μόνο με μια υπόσχεση πολιτικής ομαλότητας.

Κερδίζεται με αξιοπιστία, συνέπεια και αποτελέσματα.

Από το Κέντρο στην Εκκλησία: Μια δύσκολη πολιτική ισορροπία

Η ίδια στρατηγική περιλαμβάνει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, και μεγαλύτερη προσπάθεια προσέγγισης της Εκκλησίας και των συντηρητικότερων ψηφοφόρων.

Εδώ αναδεικνύεται μια ενδιαφέρουσα πολιτική αντίφαση.

Από τη μία πλευρά, ο πρωθυπουργός επιδιώκει να ενισχύσει το προφίλ του ως εκφραστής του σύγχρονου, ευρωπαϊκού Κέντρου.

Από την άλλη, αναζητά τρόπους να περιορίσει τις απώλειες προς τα δεξιά, προβάλλοντας την οικογένεια, την παράδοση και τον ρόλο της Εκκλησίας.

Η προσπάθεια να συνδυαστούν διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές ευαισθησίες δεν είναι από μόνη της προβληματική.

Κάθε μεγάλο κόμμα επιδιώκει να εκπροσωπήσει περισσότερα από ένα εκλογικά ακροατήρια.

Το ερώτημα είναι αν αυτή η προσπάθεια βασίζεται σε συνεκτικές πολιτικές θέσεις ή σε προσαρμογή της ρητορικής ανάλογα με το ακροατήριο.

Η Εκκλησία, η οικογένεια και η παράδοση δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται απλώς ως εργαλεία ανάκτησης ψήφων.

Όπως και ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια επικοινωνιακή εικόνα.

Οι πολιτικές αξίες αποκτούν ουσία όταν αποτυπώνονται σε σταθερές επιλογές και όχι όταν επιστρατεύονται μόνο για να καλύψουν εκλογικές ανάγκες.

Η Ευρώπη δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως προσωπικό πιστοποιητικό

Στο κυβερνητικό αφήγημα αναμένεται να αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα και η ευρωπαϊκή παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η διεθνής συνεργασία και η παρουσία στα κέντρα λήψης αποφάσεων αποτελούν πράγματι σημαντικά στοιχεία της εξωτερικής πολιτικής.

Όμως η ευρωπαϊκή πορεία της χώρας δεν αποτελεί προσωπικό επίτευγμα ενός πρωθυπουργού ούτε αποκλειστικό προνόμιο μιας κυβέρνησης.

Είναι στρατηγική επιλογή της Ελλάδας με ιστορικό βάθος.

Επομένως, η κυβέρνηση πρέπει να κρίνεται όχι μόνο από την παρουσία της στα ευρωπαϊκά τραπέζια, αλλά και από το τι εξασφαλίζει για τη χώρα.

Πώς αξιοποιούνται οι ευρωπαϊκοί πόροι;

Πώς ενισχύονται οι υποδομές;

Πώς αντιμετωπίζονται οι ανισότητες;

Πώς βελτιώνεται η καθημερινότητα των πολιτών;

Η διεθνής αξιοπιστία είναι σημαντική.

Αλλά η αξία της για την κοινωνία αποδεικνύεται και από τα αποτελέσματα στο εσωτερικό.

Η αυτοδυναμία δεν είναι η μοναδική μορφή κυβερνησιμότητας

Το δίλημμα «σταθερότητα ή αστάθεια» συνδέεται αναπόφευκτα και με τη συζήτηση για την αυτοδυναμία.

Η Νέα Δημοκρατία επιδιώκει να πείσει ότι μια ισχυρή μονοκομματική κυβέρνηση μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς τις δυσκολίες των κυβερνητικών συνεργασιών.

Αυτό αποτελεί θεμιτό πολιτικό επιχείρημα.

Δεν αποτελεί, όμως, καθολικό κανόνα.

Σε πολλές ευρωπαϊκές δημοκρατίες λειτουργούν κυβερνήσεις συνεργασίας, με συμφωνημένα προγράμματα και κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες.

Η σταθερότητα δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το αν κυβερνά ένα κόμμα ή περισσότερα.

Εξαρτάται από τη συνοχή της κυβερνητικής συμφωνίας, τη λειτουργία των θεσμών και την ικανότητα εφαρμογής συγκεκριμένων πολιτικών.

Εξάλλου, η ίδια η συζήτηση στο εσωτερικό της ΝΔ για ενδεχόμενη συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ αποδεικνύει ότι το ζήτημα δεν μπορεί να εξαφανιστεί με ένα προεκλογικό σύνθημα.

Εάν οι πολίτες δεν δώσουν αυτοδυναμία σε κανένα κόμμα, το πολιτικό σύστημα θα κληθεί να διαχειριστεί αυτή την επιλογή.

Και η επιλογή των πολιτών δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται εκ των προτέρων πηγή αστάθειας μόνο επειδή δεν εξυπηρετεί τον σχεδιασμό της κυβέρνησης.

Η μεγαλύτερη δοκιμασία βρίσκεται στην καθημερινότητα

Υπάρχει μια φράση στο δημοσίευμα που αποτυπώνει το πραγματικό πρόβλημα του κυβερνητικού σχεδιασμού.

Η επίκληση της σταθερότητας, αναγνωρίζεται, δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει εκλογική εμπιστοσύνη.

Αυτή είναι και η ουσία.

Ο πολίτης δεν ψηφίζει μόνο με βάση την εικόνα της διεθνούς παρουσίας ενός πρωθυπουργού.

Ψηφίζει και με βάση την προσωπική του εμπειρία.

Την αγοραστική του δύναμη.

Τη δυνατότητα να αποκτήσει ή να νοικιάσει κατοικία.

Την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας.

Τις προοπτικές των παιδιών του.

Την εμπιστοσύνη του στη λειτουργία του κράτους.

Αν η κυβέρνηση θεωρεί ότι διαθέτει ένα θετικό απολογισμό, έχει κάθε λόγο να τον παρουσιάσει με συγκεκριμένα στοιχεία.

Αν πιστεύει ότι η συνέχιση της πολιτικής της θα βελτιώσει τη ζωή των πολιτών, οφείλει να εξηγήσει πώς και με ποιες δεσμεύσεις.

Αυτό είναι ουσιαστικό εκλογικό επιχείρημα.

Όχι η γενική υπόθεση ότι κάθε άλλη κυβερνητική επιλογή θα προκαλέσει αναταραχή.

Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι αυτό που θέλει το Μαξίμου

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να επιλέξει το σύνθημα «σταθερότητα ή αστάθεια».

Μπορεί να επιχειρήσει να συσπειρώσει τη συντηρητική βάση της Νέας Δημοκρατίας και ταυτόχρονα να προσεγγίσει τους κεντρώους ψηφοφόρους.

Μπορεί να προβάλλει την ευρωπαϊκή του παρουσία και να υπενθυμίζει τα πλεονεκτήματα μιας αυτοδύναμης κυβέρνησης.

Όλα αυτά αποτελούν θεμιτές επιλογές προεκλογικής στρατηγικής.

Αλλά δεν απαντούν αυτομάτως στο σημαντικότερο ερώτημα.

Γιατί πρέπει οι πολίτες να εμπιστευτούν ξανά τη Νέα Δημοκρατία;

Όχι επειδή φοβούνται μια διαφορετική κυβέρνηση.

Όχι επειδή τους παρουσιάζεται η εναλλαγή στην εξουσία ως απειλή.

Αλλά επειδή θεωρούν ότι η σημερινή κυβέρνηση έχει προσφέρει και μπορεί να προσφέρει καλύτερες λύσεις.

Αυτό είναι το πραγματικό πεδίο της πολιτικής αναμέτρησης.

Η σταθερότητα είναι σημαντική όταν εξυπηρετεί την κοινωνία.

Δεν αποτελεί, όμως, αυτοσκοπό.

Και ύστερα από περισσότερα από επτά χρόνια διακυβέρνησης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν μπορεί να ζητά να αξιολογηθεί μόνο σε σύγκριση με τους κινδύνους που αποδίδει στους αντιπάλους του.

Οφείλει να αξιολογηθεί και με βάση τη δική του διακυβέρνηση.

Γιατί το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «Μητσοτάκης ή χάος».

Είναι αν οι πολίτες θέλουν τη συνέχιση της σημερινής πολιτικής ή μια διαφορετική προοπτική για τη ζωή τους.

Και αυτή την απόφαση θα την πάρουν οι ίδιοι στις κάλπες.