Υπάρχει ένας πολύ βολικός τρόπος να αφηγείται κανείς την πολιτική ιστορία: επιλέγει τον αριθμό που τον εξυπηρετεί, τον απομονώνει από όσα συνέβησαν πριν και μετά και τον παρουσιάζει ως ολόκληρη την αλήθεια.
Κάπως έτσι επιστρέφει σήμερα το περίφημο 18% της Νέας Δημοκρατίας του Αντώνη Σαμαρά τον Μάιο του 2012.
Ο Γιώργος Καρατζαφέρης το παρουσιάζει περίπου ως προσωπικό «επίτευγμα» του Σαμαρά: παρέλαβε, λέει, ένα κραταιό κόμμα και το κατέβασε στο 18%.
Ωραία ατάκα.
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα:
ανάμεσα στο «κραταιό κόμμα» και στο 18,85% μεσολάβησε η μεγαλύτερη πολιτική, οικονομική και κοινωνική κατάρρευση της Μεταπολίτευσης.
Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.
Είναι σχεδόν ολόκληρη η ιστορία.
Το 18,85% υπήρξε. Αλλά τι συνέβαινε τότε στην Ελλάδα;
Κανείς δεν μπορεί και δεν χρειάζεται να κρύψει το αποτέλεσμα του Μαΐου 2012.
Η Νέα Δημοκρατία πήρε 18,85%.
Ήταν συντριπτική πτώση για ένα κόμμα εξουσίας.
Μόνο που όποιος θέλει να χρησιμοποιήσει αυτό το ποσοστό για να αξιολογήσει σήμερα τον Σαμαρά οφείλει να θυμηθεί και το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο προέκυψε.
Στις ίδιες εκλογές το ΠΑΣΟΚ, που το 2009 είχε κερδίσει με 43,92%, κατέρρευσε στο 13,18%.
Δηλαδή έχασε πάνω από 30 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε δυόμισι χρόνια.
Η Βουλή κατακερματίστηκε.
Ο δικομματισμός που επί δεκαετίες κυριαρχούσε στο πολιτικό σύστημα διαλύθηκε.
Οι Ανεξάρτητοι Έλληνες εμφανίστηκαν με 10,60%.
Ο ΣΥΡΙΖΑ εκτινάχθηκε στο 16,78%.
Η Χρυσή Αυγή μπήκε στη Βουλή με 6,97%.
Αυτό λοιπόν δεν ήταν μια συνηθισμένη εκλογική αναμέτρηση στην οποία ένας αρχηγός απλώς «πήρε μια κραταιά ΝΔ και την έκανε 18%».
Ήταν πολιτικός σεισμός.
Αν αφαιρέσεις αυτό το δεδομένο, δεν κάνεις πολιτική ανάλυση.
Κάνεις επιλογή στατιστικού.
Και έναν μήνα αργότερα τι έγινε;
Εδώ αρχίζει το ακόμη πιο ενδιαφέρον κομμάτι.
Αν το 18,85% αποτελεί αποκλειστικά προσωπικό επίτευγμα του Σαμαρά, τότε με την ίδια ακριβώς λογική πρέπει να του πιστωθεί και ό,τι συνέβη μόλις έξι εβδομάδες αργότερα.
Στις εκλογές του Ιουνίου 2012 η Νέα Δημοκρατία πήγε από:
18,85% στο 29,66%.
Σχεδόν 11 μονάδες επάνω μέσα σε ενάμιση μήνα.
Αναδείχθηκε πρώτο κόμμα.
Και ο Αντώνης Σαμαράς έγινε πρωθυπουργός.
Δεν γίνεται λοιπόν να παίρνουμε το αποτέλεσμα του Μαΐου, να το τοποθετούμε κάτω από προβολέα και να σβήνουμε από τον πίνακα εκείνο του Ιουνίου.
Ή τα εκλογικά αποτελέσματα αποτελούν μέτρο αξιολόγησης ενός αρχηγού ή δεν αποτελούν.
Δεν μπορεί το 18,85% να είναι «του Σαμαρά» και το 29,66% που ακολούθησε να είναι ορφανό.
Και ο Καρατζαφέρης πού βρισκόταν μέσα σε αυτόν τον σεισμό;
Εδώ η ιστορία αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Διότι ο Γιώργος Καρατζαφέρης δεν ήταν παρατηρητής της περιόδου.
Ήταν πρωταγωνιστής.
Το ΛΑΟΣ είχε φτάσει στις ευρωεκλογές του 2009 στο 7,15%.
Στις εθνικές εκλογές του 2009 είχε πάρει 5,63%.
Και μετά;
Τον Μάιο του 2012 έπεσε στο 2,90% και έμεινε εκτός Βουλής.
Τον Ιούνιο έπεσε ακόμη χαμηλότερα, στο 1,58%.
Αν λοιπόν η εκλογική πτώση αποτελεί από μόνη της απόδειξη πολιτικής ανικανότητας, τότε καλό θα ήταν το συγκεκριμένο επιχείρημα να χρησιμοποιείται με κάποια προσοχή.
Γιατί έχει την κακή συνήθεια να επιστρέφει.
«Ο Σαμαράς πήρε μια κραταιά ΝΔ»
Και εδώ υπάρχει ένα ακόμη πρόβλημα.
Ποια ακριβώς Νέα Δημοκρατία παρέλαβε ο Σαμαράς;
Στις εκλογές του 2009, πριν γίνει πρόεδρος, η ΝΔ είχε υποστεί βαριά ήττα με 33,47%, χάνοντας περισσότερες από οκτώ μονάδες σε σχέση με το 2007.
Ο Κώστας Καραμανλής είχε ήδη ανακοινώσει την αποχώρησή του από την ηγεσία.
Ακολούθησε εσωκομματική εκλογή και ο Σαμαράς ανέλαβε ένα κόμμα που είχε μόλις υποστεί μία από τις βαρύτερες ήττες της ιστορίας του.
Μπορεί κανείς να ασκήσει όση κριτική θέλει στον Αντώνη Σαμαρά.
Αλλά η εικόνα ότι παρέλαβε μια πανίσχυρη ΝΔ που κάλπαζε πολιτικά και απλώς την οδήγησε στο 18% είναι ιστορικά παραπλανητική.
Παρέλαβε ένα κόμμα ήδη ηττημένο και στη συνέχεια βρέθηκε μέσα στην πρωτοφανή διάλυση ολόκληρου του μεταπολιτευτικού κομματικού συστήματος.
Αυτή είναι η πλήρης εικόνα.
Το ακόμη μεγαλύτερο αυτογκόλ με το ΛΑΟΣ
Ο Καρατζαφέρης έχει ασφαλώς κάθε δικαίωμα να διηγείται τη δική του εκδοχή για τις σχέσεις του με τον Σαμαρά.
Να υποστηρίζει ότι υπήρχαν συμφωνίες.
Ότι παραβιάστηκαν.
Ότι έγιναν παρασκηνιακές συνεννοήσεις.
Ότι ο Σαμαράς προσέγγισε τον Άδωνι Γεωργιάδη και τον Μάκη Βορίδη.
Αυτές είναι δικές του μαρτυρίες και ως τέτοιες πρέπει να αντιμετωπίζονται.
Υπάρχει όμως κάτι σχεδόν κωμικό στη σημερινή συζήτηση.
Η πλευρά Σαμαρά κατηγορεί τη σημερινή Νέα Δημοκρατία ότι περιέχει «ολίγον παλιό ΛΑΟΣ».
Ο Άδωνις Γεωργιάδης απαντά:
Μα ο Σαμαράς μάς έφερε στη ΝΔ.
Και τώρα έρχεται ο ίδιος ο Καρατζαφέρης και ουσιαστικά επιβεβαιώνει ότι πράγματι επί Σαμαρά πραγματοποιήθηκε η μεγάλη μετακίνηση στελεχών από τον ΛΑΟΣ στη Νέα Δημοκρατία.
Άρα, αν υπάρχει σήμερα πολιτικό ζήτημα για το ποιος άνοιξε αυτή την πόρτα, η ιστορική απάντηση δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
Την άνοιξε η ΝΔ του Αντώνη Σαμαρά.
Αυτό όμως αποδομεί το επιχείρημα της σημερινής πλευράς Σαμαρά.
Δεν αποδεικνύει όσα θέλει να αποδείξει ο Καρατζαφέρης για ολόκληρη την πολιτική διαδρομή του πρώην πρωθυπουργού.
Και τώρα το «γινάτι»
Ακόμη πιο αδύναμο είναι το επιχείρημα ότι ο Σαμαράς κινείται σήμερα αποκλειστικά «από γινάτι».
Μπορεί να υπάρχει προσωπική σύγκρουση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη;
Προφανώς.
Μπορεί να υπάρχει πικρία;
Ενδεχομένως.
Μπορεί ένα νέο κόμμα να δημιουργήσει σοβαρό εκλογικό πρόβλημα στη Νέα Δημοκρατία;
Ο ίδιος ο Καρατζαφέρης λέει ναι και το υπολογίζει περίπου στο 5%.
Αλλά εδώ πέφτει σε μια ενδιαφέρουσα αντίφαση.
Από τη μία το πιθανό εγχείρημα παρουσιάζεται σχεδόν ως προσωπική εμμονή ενός πολιτικού.
Από την άλλη αναγνωρίζεται ότι μπορεί να συγκεντρώσει εκατοντάδες χιλιάδες ψήφους και να επηρεάσει ακόμη και την κυβερνητική αυτοδυναμία.
Και τα δύο μαζί δύσκολα στέκουν χωρίς περαιτέρω εξήγηση.
Γιατί αν ένα κόμμα Σαμαρά πάρει πράγματι 5%, τότε προφανώς δεν θα ψηφίσει μόνος του ο Σαμαράς επειδή έχει «γινάτι».
Θα υπάρχει ένα κομμάτι του εκλογικού σώματος που κάτι θέλει να εκφράσει.
Το αν αυτό είναι αρκετό για να δικαιολογήσει νέο κόμμα είναι διαφορετική συζήτηση.
Και κάτι ακόμη που καλό είναι να θυμόμαστε
Ο Αντώνης Σαμαράς έχει ήδη δημιουργήσει κόμμα εκτός Νέας Δημοκρατίας.
Την Πολιτική Άνοιξη.
Εξελέγη στη Βουλή το 1993 με 4,88% και στις ευρωεκλογές του 1994 έφτασε στο 8,65%.
Στη συνέχεια το εγχείρημα υποχώρησε και τελικά εξαφανίστηκε από τον εκλογικό χάρτη.
Άρα υπάρχει πραγματικό ιστορικό προηγούμενο πάνω στο οποίο μπορεί να γίνει σοβαρή κριτική.
Μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι μια δεύτερη απόπειρα θα έχει την ίδια τύχη.
Μπορεί να υποστηρίξει ότι ο χώρος δεξιά της ΝΔ είναι ήδη κατακερματισμένος.
Μπορεί να εξετάσει αν υπάρχει κοινωνική βάση για ένα ακόμη κόμμα.
Αυτά είναι επιχειρήματα.
Το «τα κάνει από γινάτι» είναι ψυχογράφημα.
Το πραγματικό πρόβλημα του Καρατζαφέρη
Ο Γιώργος Καρατζαφέρης διαθέτει ένα αναμφισβήτητο χάρισμα: ξέρει να παράγει πολιτικές ατάκες.
Μόνο που εδώ η ατάκα συγκρούεται με τους αριθμούς.
Ναι, η ΝΔ του Σαμαρά πήρε 18,85%.
Αλλά έξι εβδομάδες αργότερα πήρε 29,66% και σχημάτισε κυβέρνηση.
Ναι, ο Σαμαράς είχε σοβαρότατες εκλογικές απώλειες.
Αλλά την ίδια περίοδο το ΠΑΣΟΚ καταποντίστηκε από το 43,92% στο 13,18%.
Και ναι, ο Καρατζαφέρης μπορεί να εγκαλεί τον Σαμαρά για το 18%.
Αλλά την ίδια χρονιά το δικό του κόμμα πήγε από κοινοβουλευτική παρουσία στο 2,90% και αμέσως μετά στο 1,58%.
Αυτά δεν απαλλάσσουν τον Σαμαρά από την κριτική.
Απαλλάσσουν όμως την ιστορία από την επιλεκτική μνήμη.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο τώρα που αρχίζουν να ανοίγουν ξανά οι λογαριασμοί της παλιάς Κεντροδεξιάς.
Όποιος θέλει να μιλήσει για το 2012, ας μιλήσει.
Αλλά ας πάρει μαζί του ολόκληρο το 2012.
Όχι μόνο εκείνη τη μία Κυριακή που βολεύει το επιχείρημά του.
