Υπάρχουν πράγματι δύο τρόποι να μιλήσεις για μια παιδική χαρά.
Ο ένας είναι να ασχοληθείς με μελέτες, πιστοποιήσεις, ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας, προσβασιμότητα, πτώσεις, συντήρηση, αντοχή υλικών, ευθύνη του Δήμου και πραγματικές συνθήκες λειτουργίας.
Ο άλλος είναι πολύ ευκολότερος.
Βρίσκεις μια πανέμορφη φωτογραφία με ξύλα, λουλούδια, κορμούς και παιδιά μέσα στο πράσινο, τη βάζεις δίπλα σε μια παιδική χαρά του Αργοστολίου και ρωτάς:
«Και γιατί όχι στο Αργοστόλι;»
Επικοινωνιακά, εξαιρετικό.
Ως σοβαρή σύγκριση δημόσιων υποδομών, όμως, υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα:
δεν γνωρίζουμε καν αν συγκρίνουμε συγκρίσιμα πράγματα.
Ποια ακριβώς παιδική χαρά βλέπουμε;
Ας ξεκινήσουμε από το στοιχειώδες.
Η εντυπωσιακή φωτογραφία παρουσιάζεται ως παράδειγμα μιας διαφορετικής φιλοσοφίας παιδικής χαράς.
Πού βρίσκεται;
Πόσο κόστισε;
Πόσα τετραγωνικά μέτρα καταλαμβάνει;
Ποιος τη σχεδίασε;
Ποιος τη χρηματοδότησε;
Πόσο κόστισε η διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου;
Πόσο κοστίζει ετησίως η συντήρησή της;
Ποιες ηλικίες εξυπηρετεί;
Ποιες είναι οι προδιαγραφές προσβασιμότητας;
Σε ποια πρότυπα έχει πιστοποιηθεί;
Πόσος χώρος υπήρχε εξαρχής;
Τίποτα από αυτά δεν μας λέγεται.
Κι όμως, από μία φωτογραφία καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι περίπου αυτό θα μπορούσε να έχει κάνει και ο Δήμος Αργοστολίου, αρκεί να είχε «λίγο περισσότερο πράσινο, λίγο περισσότερη φαντασία» και —το καλύτερο— «περισσότερο μεράκι».
Εδώ πλέον εγκαταλείπουμε την κριτική και περνάμε στην αυθαίρετη αξιολόγηση προθέσεων.
Γιατί από πού ακριβώς προκύπτει ότι εκείνοι που σχεδίασαν ή υλοποίησαν την παιδική χαρά στα Λυκιαρδοπουλάτα δεν είχαν «μεράκι»;
Το πλαστικό και το καουτσούκ έγιναν ξαφνικά τεκμήρια κακού σχεδιασμού;
Το άρθρο δημιουργεί επίσης μια εξαιρετικά βολική αντίθεση:
Από τη μία:
«μεταλλικές και πλαστικές κατασκευές», «επίπεδο δάπεδο», «καουτσούκ».
Από την άλλη:
ξύλο, πέτρα, χώμα, λουλούδια, δέντρα, κορμοί, εξερεύνηση.
Προφανώς το δεύτερο ακούγεται ομορφότερο.
Αλλά μια δημοτική παιδική χαρά δεν αξιολογείται από το πόσο όμορφα περιγράφεται σε ένα κείμενο.
Το δάπεδο ασφαλείας δεν τοποθετείται επειδή κάποιος αντιδήμαρχος έχει αισθητική αδυναμία στο καουτσούκ. Τα πιστοποιημένα όργανα δεν επιλέγονται επειδή ο Δήμος μισεί τα δέντρα.
Υπάρχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις ασφαλείας για τις παιδικές χαρές και συγκεκριμένα ευρωπαϊκά πρότυπα για τον εξοπλισμό και τις επιφάνειες απορρόφησης πρόσκρουσης.
Και όταν συμβεί ένα ατύχημα, κανείς δεν θα ρωτήσει εάν η παιδική χαρά έμοιαζε περισσότερο με φυσικό δάσος.
Θα ρωτήσει:
Ήταν ασφαλής; Ήταν πιστοποιημένη; Τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες προδιαγραφές;
Φυσική παιδική χαρά; Βεβαίως. Αλλά παρουσιάστε μας πρόταση
Εδώ βρίσκεται και η ουσία.
Είναι απολύτως θεμιτό να υποστηρίζει κάποιος ότι το Αργοστόλι χρειάζεται περισσότερους φυσικούς χώρους παιχνιδιού.
Και θα μπορούσε πράγματι να είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα πρόταση.
Αλλά τότε πρέπει να γίνει πρόταση.
Πείτε:
«Στον συγκεκριμένο χώρο μπορούν να φυτευτούν αυτά τα δέντρα».
«Μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτά τα πιστοποιημένα φυσικά υλικά».
«Μπορούν να εγκατασταθούν αυτά τα όργανα».
«Η συγκεκριμένη λύση πληροί τις απαιτήσεις ασφαλείας».
«Χρειάζονται τόσα τετραγωνικά μέτρα».
«Το εκτιμώμενο κόστος είναι αυτό».
«Υπάρχει αντίστοιχη πιστοποιημένη εφαρμογή σε αυτόν τον ελληνικό Δήμο».
Αυτό είναι δημόσιος διάλογος.
Το «κοιτάξτε πόσο όμορφη είναι αυτή η φωτογραφία και γιατί δεν το κάνουμε κι εμείς;» είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Και υπάρχει το πραγματικό Αργοστόλι
Υπάρχει επιπλέον μια παράμετρος που εξαφανίζεται όταν η πολεοδομία γίνεται με φωτογραφίες.
Ο διαθέσιμος χώρος.
Για να δημιουργήσεις έναν μικρό φυσικό κόσμο με μεγάλες φυτεύσεις, υψομετρικές διαμορφώσεις, φυσικές διαδρομές, κορμούς, χώρους ελεύθερου παιχνιδιού και αποστάσεις ασφαλείας, χρειάζεσαι το κατάλληλο οικόπεδο.
Η παιδική χαρά των Λυκιαρδοπουλάτων βρίσκεται μέσα σε συγκεκριμένο αστικό περιβάλλον και έχει συγκεκριμένα γεωμετρικά όρια.
Δεν μπορείς να εξαφανίσεις τα γειτονικά κτίρια και τους δρόμους επειδή η φωτογραφία αναφοράς διαθέτει περισσότερο πράσινο.
Η αρχιτεκτονική τοπίου ξεκινά από τον πραγματικό χώρο.
Όχι από τον χώρο που θα θέλαμε να έχουμε.
«Δέντρα που μεγαλώνουν μαζί με τα παιδιά»
Ωραία φράση.
Και πράγματι χρειαζόμαστε περισσότερα δέντρα στις ελληνικές πόλεις.
Αλλά ακόμη και εδώ υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν χωρά εύκολα στη ρομαντική αφήγηση.
Ένα δέντρο που φυτεύεται σήμερα δεν προσφέρει αύριο τη σκιά ενός δέντρου 20 ή 30 ετών.
Οι φυσικές παιδικές χαρές που βλέπουμε σε εντυπωσιακές φωτογραφίες συχνά διαθέτουν ώριμη βλάστηση ή έχουν κατασκευαστεί σε χώρους που ήδη διέθεταν σημαντικό φυσικό κεφάλαιο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν φυτεύουμε.
Το ακριβώς αντίθετο.
Σημαίνει ότι πρέπει να συζητούμε σοβαρά για τι μπορεί να γίνει σήμερα και τι αποτέλεσμα θα έχει σε πέντε, δέκα ή είκοσι χρόνια.
Η κριτική στον Δήμο είναι απαραίτητη – αλλά χρειάζεται στοιχεία
Και εδώ φτάνουμε στο γνώριμο πλέον μοτίβο.
Κάθε έργο μπορεί και πρέπει να κρίνεται.
Αν η παιδική χαρά των Λυκιαρδοπουλάτων έχει προβλήματα, να καταγραφούν συγκεκριμένα.
Δεν έχει αρκετή σκιά;
Να το πούμε.
Χρειάζεται περισσότερο πράσινο;
Να το ζητήσουμε.
Υπάρχει πρόβλημα προσβασιμότητας;
Να αποδειχθεί.
Υπάρχουν κακοτεχνίες;
Να φωτογραφηθούν.
Υπάρχει καλύτερη τεχνική λύση με αντίστοιχο κόστος;
Να παρουσιαστεί.
Αλλά η σύγκριση μιας πραγματικής δημοτικής υποδομής με μια επιλεγμένη ειδυλλιακή φωτογραφία, χωρίς τεχνικά χαρακτηριστικά, προϋπολογισμό και δεδομένα, και η κατάληξη ότι αυτό που έλειψε από τον Δήμο ήταν περίπου η «φαντασία» και το «μεράκι», δεν αποτελεί τεχνική αποδόμηση ενός έργου.
Είναι αισθητική κρίση.
Και οι δύο έννοιες δεν είναι το ίδιο.
Το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο είναι το «γιατί όχι;»
«Γιατί όχι στο Αργοστόλι;»
Ωραία.
Πού στο Αργοστόλι;
Σε ποια έκταση;
Με ποια μελέτη;
Με ποιο κόστος;
Με ποια χρηματοδότηση;
Με ποια πιστοποίηση;
Με ποιο πρόγραμμα συντήρησης;
Με ποια πρόβλεψη προσβασιμότητας;
Και κυρίως:
τι ακριβώς από όσα βλέπουμε στη φωτογραφία μπορεί να μεταφερθεί στον συγκεκριμένο χώρο των Λυκιαρδοπουλάτων;
Αν υπάρχουν απαντήσεις, τότε έχουμε μια ενδιαφέρουσα πρόταση που αξίζει να συζητηθεί.
Αν δεν υπάρχουν, έχουμε απλώς μια ωραία φωτογραφία.
Και με ωραίες φωτογραφίες μπορούμε να σχεδιάσουμε όχι μόνο καλύτερες παιδικές χαρές.
Μπορούμε να κάνουμε το Αργοστόλι να μοιάζει με Κοπεγχάγη, τη Λάσση με Μαλδίβες και την παραλιακή με Κυανή Ακτή.
Το δύσκολο είναι να κάνεις έργα στον πραγματικό κόσμο.
Η ουσία που χάθηκε
Ναι, λοιπόν.
Περισσότερο πράσινο στις παιδικές χαρές.
Περισσότερη φυσική σκιά.
Περισσότερη αρχιτεκτονική τοπίου.
Περισσότερα φυσικά υλικά, όπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια.
Και περισσότερη φαντασία.
Συμφωνούμε.
Αλλά υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα στο «θα ήθελα μια διαφορετική παιδική χαρά» και στο υπονοούμενο ότι ο Δήμος απλώς «παρήγγειλε εξοπλισμό, έστρωσε δάπεδο, έβαλε περίφραξη και θεώρησε ότι τελείωσε».
Για να καλυφθεί αυτή η απόσταση χρειάζονται στοιχεία, τεχνική πρόταση, κόστος και συγκρίσιμες περιπτώσεις.
Όχι μία φωτογραφία.
Γιατί τελικά η φαντασία είναι δωρεάν.
Η μελέτη, η κατασκευή, η πιστοποίηση, η ασφάλεια και η συντήρηση μιας δημόσιας παιδικής χαράς δεν είναι.
