Υπάρχει ένας εξαιρετικά βολικός τρόπος να παρουσιάσεις μια δυσάρεστη οικονομική πραγματικότητα ως επιτυχία:
να αλλάξεις την ερώτηση.
Αυτό ακριβώς συμβαίνει στο επιχείρημα ότι αποτελεί «στατιστική κοπτοραπτική» η σύγκριση Ελλάδας και Βουλγαρίας ως προς την αγοραστική δύναμη.
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από εκεί όπου πρέπει.
Από τα πραγματικά στοιχεία της Eurostat.
Και αυτά πράγματι λένε ότι το 2025 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS ήταν 68,4% του ευρωπαϊκού μέσου όρου στην Ελλάδα και 68,1% στη Βουλγαρία. Δηλαδή οι δύο χώρες βρίσκονται ουσιαστικά μαζί στον πάτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς αυτόν τον δείκτη.
Άρα αυτό δεν είναι «αφήγημα της αντιπολίτευσης».
Είναι δεδομένο της Eurostat.
Και η ίδια η Eurostat χαρακτηρίζει το GDP per capita κυρίως δείκτη οικονομικής δραστηριότητας, ενώ πράγματι επισημαίνει ότι η Actual Individual Consumption είναι καταλληλότερη για την περιγραφή της υλικής ευημερίας των νοικοκυριών.
Μέχρι εδώ, λοιπόν, το κείμενο έχει δίκιο.
Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα.
1. Πάμε λοιπόν στον δείκτη που το ίδιο το κείμενο μάς ζητά να κοιτάξουμε
Η ανάρτηση μας λέει:
Μην κοιτάτε μόνο GDP per capita.
Κοιτάξτε Actual Individual Consumption (AIC).
Εξαιρετικά.
Ας την κοιτάξουμε.
Το 2025:
Ελλάδα: 80% του μέσου όρου της ΕΕ.
Βουλγαρία: 77%.
Αυτά είναι τα επίσημα στοιχεία της Eurostat.
Και εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη ειρωνεία.
Η τεράστια απόσταση που υποτίθεται ότι αποκαθιστά την πραγματικότητα είναι…
τρεις μονάδες.
Όχι 30.
Όχι 20.
Τρεις.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο 80% και η Βουλγαρία στο 77%.
Ασφαλώς λοιπόν δεν είναι ίδιες.
Αλλά αν αυτό αποτελεί το ισχυρό επιχείρημα για να αποδείξεις πόσο παραπλανητική είναι η σύγκριση με τη Βουλγαρία, μάλλον το αποτέλεσμα δεν είναι τόσο θριαμβευτικό όσο παρουσιάζεται.
Και υπάρχει κάτι ακόμη χειρότερο.
2. Δείτε την πορεία Ελλάδας και Βουλγαρίας – εκεί βρίσκεται η πραγματικά άβολη εικόνα
Το 2019, σύμφωνα με τον ίδιο ακριβώς πίνακα της Eurostat:
Ελλάδα: 77
Βουλγαρία: 60
Το 2025:
Ελλάδα: 80
Βουλγαρία: 77.
Ας το ξαναγράψουμε γιατί εδώ βρίσκεται ολόκληρη η ιστορία:
2019: διαφορά 17 μονάδων.
2025: διαφορά 3 μονάδων.
Η Ελλάδα ανέβηκε κατά 3 μονάδες.
Η Βουλγαρία ανέβηκε κατά 17.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «γίναμε Βουλγαρία».
Σημαίνει όμως κάτι που πολιτικά είναι πολύ πιο δύσκολο να εξηγηθεί:
Η Βουλγαρία μας πλησίασε εντυπωσιακά.
Και μάλιστα στον ίδιο τον δείκτη που η ανάρτηση επιλέγει ως καταλληλότερο για την υλική ευημερία των νοικοκυριών.
Εδώ λοιπόν η «στατιστική κοπτοραπτική» αποκτά ένα μικρό πρόβλημα.
Γιατί αν ανοίξεις ολόκληρο τον πίνακα αντί να κρατήσεις μόνο το 80 και το 77, βλέπεις την τάση.
Και η τάση δεν είναι καθόλου κολακευτική.
3. Ακόμη πιο εντυπωσιακό: ποιοι βρίσκονται πάνω από την Ελλάδα;
Η ανάρτηση μας πληροφορεί ότι «κάτω από την Ελλάδα βρίσκονται έξι χώρες».
Αυτό ακούγεται καλύτερα.
Μόνο που ας δούμε ποιοι βρίσκονται πάνω.
Στον ίδιο πίνακα AIC της Eurostat για το 2025 βρίσκουμε:
Ισπανία 92
Πολωνία 88
Μάλτα 88
Λιθουανία 87
Πορτογαλία 86
Ρουμανία 86
Σλοβενία 86
Τσεχία 83
και μετά:
Ελλάδα 80.
Δηλαδή η συζήτηση καταλήγει περίπου στο:
«Μην ισχυρίζεστε ότι είμαστε τελευταίοι. Υπάρχουν και χειρότερα».
Μόνο που αυτό δεν είναι ακριβώς η οικονομική φιλοδοξία που θα περίμενε κανείς από μια χώρα που βρίσκεται πάνω από τέσσερις δεκαετίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι:
«Περάσαμε τη Βουλγαρία;»
Είναι:
«Γιατί συζητάμε το 2026 αν είμαστε τρεις μονάδες πάνω από τη Βουλγαρία;»
4. Και τώρα το μεγάλο κόλπο: ο κατώτατος μισθός μετατρέπεται σε «αγοραστική δύναμη των Ελλήνων»
Εδώ γίνεται η σημαντικότερη μεθοδολογική μετατόπιση.
Το κείμενο ξεκινάει με:
«Είναι πράγματι η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων ίδια με της Βουλγαρίας;»
Και καταλήγει να απαντά χρησιμοποιώντας:
τον νόμιμο κατώτατο μισθό.
Αυτά όμως δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Ο κατώτατος μισθός αφορά συγκεκριμένο θεσμικό κατώφλι αμοιβών.
Δεν είναι ο μέσος μισθός.
Δεν είναι ο διάμεσος μισθός.
Δεν είναι το διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού.
Δεν περιλαμβάνει αυτομάτως συνταξιούχους, ανέργους, αυτοαπασχολούμενους και το σύνολο του πληθυσμού.
Και ασφαλώς δεν αποτελεί μόνος του μέτρο του συνολικού βιοτικού επιπέδου μιας κοινωνίας.
Η Eurostat πράγματι καταγράφει για τον Ιούλιο του 2026 την Ελλάδα στην ομάδα των χωρών με κατώτατο μισθό μεταξύ 1.000 και 1.500 PPS και τη Βουλγαρία κάτω από τα 1.000 PPS.
Άρα το συγκεκριμένο συμπέρασμα στέκει:
ο ελληνικός κατώτατος μισθός έχει μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη από τον βουλγαρικό.
Τελεία.
Αυτό όμως δεν αποδεικνύει ότι η συνολική αγοραστική δύναμη των Ελλήνων βρίσκεται σε αντίστοιχα καλύτερη θέση.
Άλλο πράγμα.
5. Το 1.229 έναντι 993 ακούγεται εντυπωσιακό – μέχρι να κοιτάξεις τη θέση μας
Ας δεχθούμε λοιπόν απολύτως τον δείκτη που επέλεξε η ανάρτηση.
Κατώτατος μισθός σε PPS:
Ελλάδα: 1.229
Βουλγαρία: 993
Διαφορά περίπου 24%.
Πράγματι.
Και πού βρίσκεται η Ελλάδα;
14η μεταξύ των 22 κρατών της ΕΕ που διαθέτουν εθνικό κατώτατο μισθό.
Δηλαδή πάλι κάτω από χώρες όπως Πορτογαλία, Ρουμανία, Κροατία, Λιθουανία και Πολωνία.
Το γεγονός ότι περνάμε τη Βουλγαρία δεν εξαφανίζει τη σχετική μας θέση.
Απλώς αλλάζει το σημείο αναφοράς.
Και εδώ βρίσκεται το επικοινωνιακό τέχνασμα:
Αντί να ρωτήσουμε
«πού βρίσκεται η Ελλάδα στην Ευρώπη;»
ρωτάμε
«είμαστε καλύτερα από τη Βουλγαρία;»
και όταν η απάντηση είναι ναι, το παρουσιάζουμε σχεδόν ως διάψευση της συνολικής κριτικής.
6. Και το ίδιο το AIC έχει έναν αστερίσκο που εξαφανίζεται
Υπάρχει ακόμη μία κρίσιμη λεπτομέρεια.
Η Actual Individual Consumption δεν είναι απλώς «τι αγοράζει ο πολίτης με τον μισθό του».
Η ίδια η Eurostat εξηγεί ότι περιλαμβάνει αγαθά και υπηρεσίες που καταναλώνουν τα νοικοκυριά ανεξάρτητα από το αν πληρώνονται απευθείας από τα ίδια, από το κράτος ή από μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Για παράδειγμα, περιλαμβάνονται υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης που παρέχονται από το κράτος.
Άρα το AIC είναι πράγματι πολύ χρήσιμο για τη συγκριτική υλική ευημερία.
Δεν είναι όμως συνώνυμο του:
«πόσα χρήματα έχει ο Έλληνας στην τσέπη του».
Και πολύ περισσότερο δεν είναι μέτρο της «αγοραστικής δύναμης του μισθού».
Το κείμενο λοιπόν κατηγορεί τους άλλους ότι μπερδεύουν διαφορετικές έννοιες και στη συνέχεια κάνει κάτι παρόμοιο, απλώς με διαφορετικούς δείκτες.
7. Το πραγματικά ανησυχητικό γράφημα δεν είναι Ελλάδα–Βουλγαρία. Είναι Ελλάδα–ΕΕ
Ας αφήσουμε επιτέλους τη Βουλγαρία.
Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο σημείο.
Το 2025 η Ελλάδα βρίσκεται:
στο 68% του μέσου όρου της ΕΕ στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS
και
στο 80% του ευρωπαϊκού μέσου όρου στην πραγματική ατομική κατανάλωση.
Αυτό είναι το ουσιαστικό οικονομικό ζήτημα.
Όχι αν η Βουλγαρία είναι στο 68 ή στο 77.
Γιατί ο στόχος της Ελλάδας δεν μπορεί να είναι να αποδείξει ότι:
«ευτυχώς, είμαστε ακόμη λίγο καλύτερα από τη Βουλγαρία».
Ο στόχος μιας χώρας που εντάχθηκε στην τότε ΕΟΚ το 1981 θα έπρεπε να είναι η πραγματική σύγκλιση με την Ευρώπη.
Και όταν ύστερα από 45 χρόνια ευρωπαϊκής συμμετοχής η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το αν είμαστε ή όχι «Βουλγαρία», κάτι έχει ήδη πάει στραβά.
8. Και υπάρχει ένας αριθμός που σχεδόν διαλύει ολόκληρη την πανηγυρική ανάγνωση
Ας επιστρέψουμε στον AIC, επειδή αυτόν επέλεξε η ίδια η ανάρτηση ως καλύτερο δείκτη.
Το 2015 η Ελλάδα ήταν στο 78% του μέσου όρου της ΕΕ.
Το 2019 στο 77%.
Το 2025 στο 80%.
Δέκα χρόνια:
+2 μονάδες.
Την ίδια περίοδο η Βουλγαρία:
2015: 55
2019: 60
2025: 77.
Δέκα χρόνια:
+22 μονάδες.
Αυτό είναι το στοιχείο που αξίζει πραγματικά πολιτική συζήτηση.
Όχι επειδή αποδεικνύει ότι η Ελλάδα είναι Βουλγαρία.
Δεν είναι.
Αλλά επειδή δείχνει ότι μια χώρα που ξεκινούσε πολύ χαμηλότερα συγκλίνει ταχύτατα, ενώ η Ελλάδα κινείται σχεδόν οριζόντια ως προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Και αυτό είναι πολύ πιο σοβαρό από οποιοδήποτε σύνθημα.
Όχι, λοιπόν, δεν «γίναμε Βουλγαρία». Αλλά αυτό δεν είναι και λόγος για πανηγυρισμούς
Αν κάποιος ισχυρίζεται κυριολεκτικά ότι:
«ο ελληνικός κατώτατος μισθός έχει σήμερα ακριβώς την ίδια αγοραστική δύναμη με τον βουλγαρικό»
κάνει λάθος.
Τα στοιχεία της Eurostat το διαψεύδουν.
Αν όμως από αυτό περάσουμε στο συμπέρασμα ότι η συζήτηση για την προβληματική αγοραστική δύναμη και τη θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη αποτελεί «αντιπολιτευτική στατιστική κοπτοραπτική», τότε κάνουμε μια άλλη κοπτοραπτική.
Γιατί η πλήρης εικόνα λέει ταυτόχρονα:
Ελλάδα και Βουλγαρία βρίσκονται περίπου στο 68% της ΕΕ στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε PPS.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο 80% της ΕΕ στο AIC και η Βουλγαρία στο 77%.
Ο ελληνικός κατώτατος μισθός σε PPS είναι σαφώς υψηλότερος από τον βουλγαρικό.
Και το πιο ανησυχητικό:
η απόσταση Ελλάδας–Βουλγαρίας στο AIC μειώθηκε από 17 μονάδες το 2019 σε μόλις 3 το 2025.
Όλα αυτά είναι αληθινά ταυτόχρονα.
Αυτό λέγεται πλήρης στατιστική εικόνα.
Και οδηγεί σε ένα πολύ διαφορετικό ερώτημα από εκείνο της κυβερνητικής υπεράσπισης:
Όχι «είμαστε Βουλγαρία;»
Αλλά:
Πώς φτάσαμε να θεωρούμε επιτυχία το ότι δεν μας έχει φτάσει ακόμη εντελώς η Βουλγαρία;
Γιατί όταν το επιχείρημα μιας χώρας για το βιοτικό της επίπεδο καταλήγει στο «ναι, αλλά είμαστε 3 μονάδες πάνω από τη Βουλγαρία», ίσως το πρόβλημα δεν είναι πλέον η αντιπολίτευση.
Είναι ο πήχης που κατέβηκε τόσο χαμηλά.
