Ο υπουργός επικαλείται τις αυστηρές κυρώσεις του ευρωπαϊκού Digital Services Act για να αντικρούσει την αντιπολίτευση. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι πόσο υψηλό μπορεί να είναι ένα πρόστιμο, αλλά πότε επιβάλλεται και αν το ελληνικό ηλικιακό όριο θα εφαρμοστεί αποτελεσματικά.
Σαράντα οκτώ δισεκατομμύρια δολάρια.
Ένα ποσό που εντυπωσιάζει και ασφαλώς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί μικρό. Αυτό επέλεξε να αναδείξει ο Άκης Σκέρτσος, απαντώντας στην κριτική της αντιπολίτευσης για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και τις κυρώσεις που θα συνοδεύουν το νέο ηλικιακό όριο πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το επιχείρημα είναι απλό: αφού ο ευρωπαϊκός Κανονισμός Ψηφιακών Υπηρεσιών, γνωστός ως Digital Services Act (DSA), προβλέπει πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας, οι κυρώσεις δεν μπορεί να θεωρούνται ανεπαρκείς.
Μόνο που ανάμεσα στο ανώτατο ύψος ενός προστίμου και στην πραγματική δυνατότητα επιβολής του υπάρχει σημαντική απόσταση.
Και ακριβώς σε αυτή την απόσταση βρίσκεται το ουσιαστικό πρόβλημα της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας.
Το 6% υπάρχει – Δεν επιβάλλεται όμως αυτομάτως
Ο Άκης Σκέρτσος έχει δίκιο σε ένα βασικό σημείο.
Το Digital Services Act προβλέπει ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα για παραβιάσεις των υποχρεώσεων που θεσπίζει. Το ανώτατο όριο μπορεί πράγματι να φτάσει στο 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του υπόχρεου παρόχου.
Αυτό, όμως, είναι το ανώτατο όριο και όχι μια αυτόματη χρηματική ποινή.
Για την επιβολή προστίμου πρέπει να διαπιστωθεί συγκεκριμένη παράβαση των υποχρεώσεων του Κανονισμού, να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία και να αξιολογηθούν παράγοντες όπως η σοβαρότητα, η διάρκεια και η επανάληψη της παράβασης.
Επομένως, η ύπαρξη ενός υψηλού προστίμου δεν απαντά από μόνη της στο ερώτημα αν μια πλατφόρμα που επιτρέπει την πρόσβαση σε παιδί κάτω των 15 ετών θα υποστεί πράγματι τη συγκεκριμένη κύρωση.
Αυτή είναι η κρίσιμη διάκριση που απουσιάζει από την πολιτική αντιπαράθεση.
Από πού προκύπτουν τα 48 δισεκατομμύρια;
Ο υπουργός προσθέτει τους ετήσιους τζίρους τριών μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, οι οποίοι, όπως αναφέρει, υπερβαίνουν συνολικά τα 800 δισεκατομμύρια δολάρια.
Στη συνέχεια υπολογίζει ότι το 6% αυτού του ποσού αντιστοιχεί σε περίπου 48 δισεκατομμύρια.
Η αριθμητική πράξη είναι σωστή.
Η πολιτική της χρήση, όμως, χρειάζεται προσοχή.
Το ποσό δεν αποτελεί πραγματικό πρόστιμο, ούτε πρόβλεψη για τις κυρώσεις που θα επιβληθούν, ούτε εκτίμηση των παραβάσεων που θα διαπιστωθούν.
Είναι απλώς το αποτέλεσμα μιας υποθετικής εφαρμογής του ανώτατου ποσοστού επί του αθροιστικού κύκλου εργασιών τριών εταιρειών.
Κάθε ενδεχόμενη παράβαση θα έπρεπε να εξεταστεί ξεχωριστά, για τον αντίστοιχο πάροχο και με βάση το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο.
Συνεπώς, τα 48 δισεκατομμύρια είναι ένα εντυπωσιακό θεωρητικό μέγεθος, όχι το πραγματικό ύψος των κυρώσεων που συνεπάγεται η ελληνική νομοθετική πρωτοβουλία.
Η σημαντικότερη παραδοχή βρίσκεται στην ίδια τη δήλωση
Ο Άκης Σκέρτσος περιγράφει τη διαδικασία ελέγχου και εξηγεί ότι οι ελληνικές αρχές θα διαβιβάζουν καταγγελίες και στοιχεία στις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές ή στις αρχές του κράτους όπου είναι εγκατεστημένη η πλατφόρμα.
Στη συνέχεια, όπως αναφέρει, θα εξετάζεται εάν η μη συμμόρφωση με το ελληνικό ηλικιακό όριο συνιστά και παράβαση των υποχρεώσεων του DSA.
Αυτή η διατύπωση έχει καθοριστική σημασία.
Ο ίδιος ο υπουργός αναγνωρίζει ότι η παραβίαση του εθνικού ηλικιακού ορίου δεν συνεπάγεται αυτομάτως διαπίστωση παράβασης του ευρωπαϊκού Κανονισμού.
Απαιτείται ξεχωριστή νομική αξιολόγηση.
Επομένως, η απάντηση στην αντιπολίτευση δεν μπορεί να περιορίζεται στο ύψος των προστίμων.
Πρέπει να εξηγεί με ποιον ακριβώς τρόπο η παράβαση του ελληνικού κανόνα θα συνδέεται με τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις του DSA, ώστε να ενεργοποιούνται οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί κυρώσεων.
Τρεις ελληνικές αρχές, αλλά η τελική απόφαση μπορεί να λαμβάνεται αλλού
Σύμφωνα με την κυβερνητική παρουσίαση, στην εποπτεία θα συμμετέχουν η ΕΕΤΤ, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Η συμμετοχή ανεξάρτητων αρχών αποτελεί θεσμική πρόβλεψη που έχει σημασία.
Δεν λύνει, όμως, αυτομάτως όλα τα πρακτικά προβλήματα.
Οι μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες δραστηριοποιούνται σε πολλά κράτη και συχνά έχουν την ευρωπαϊκή τους εγκατάσταση εκτός Ελλάδας.
Αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος μπορεί να απαιτεί διασυνοριακή συνεργασία, διαβίβαση στοιχείων και διαδικασίες ενώπιον άλλων αρμόδιων αρχών ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το σύστημα αυτό δεν είναι ανύπαρκτο ούτε κατ’ ανάγκη αναποτελεσματικό.
Ωστόσο, το γεγονός ότι υπάρχουν αρμόδιες αρχές δεν απαντά στα ερωτήματα για τον χρόνο εξέτασης των καταγγελιών, τη διαθεσιμότητα τεχνικών ελέγχων και την ταχύτητα επιβολής διορθωτικών μέτρων.
Για έναν γονέα που διαπιστώνει ότι το παιδί του μπορεί να παρακάμψει το ηλικιακό όριο, η ύπαρξη μιας ευρωπαϊκής διαδικασίας δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη αποτελεσματικής προστασίας.
Το πρόβλημα της επαλήθευσης ηλικίας παραμένει
Η ελληνική πρωτοβουλία προβλέπει ότι οι πλατφόρμες θα πρέπει να διαθέτουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας.
Αυτό είναι ουσιαστικότερο από μια απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης κατά τη δημιουργία λογαριασμού.
Παραμένουν, όμως, κρίσιμα ερωτήματα.
Πώς θα εντοπίζονται λογαριασμοί με ψευδή στοιχεία ηλικίας; Πώς θα αντιμετωπίζεται η χρήση λογαριασμών ενηλίκων από παιδιά; Πώς θα αποτρέπεται η παράκαμψη των περιορισμών χωρίς να απαιτείται υπερβολική συλλογή προσωπικών δεδομένων;
Και, κυρίως, πώς θα ελέγχεται στην πράξη ότι οι τεχνικοί μηχανισμοί μιας πλατφόρμας λειτουργούν αποτελεσματικά;
Το υψηλό πρόστιμο μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά. Δεν αποτελεί, όμως, τεχνική λύση για την εξακρίβωση της πραγματικής ηλικίας ενός χρήστη.
Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί από την αξιοπιστία των συστημάτων επαλήθευσης, τις εγγυήσεις ιδιωτικότητας και την πραγματική εποπτεία της εφαρμογής τους.
Τα 18 δισεκατομμύρια της Meta δεν αποτελούν απόδειξη για το ελληνικό σύστημα
Ο Άκης Σκέρτσος επικαλείται επίσης τον εξωδικαστικό συμβιβασμό της Meta στις Ηνωμένες Πολιτείες, ύψους έως 18 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η αναφορά αφορά πραγματική εξέλιξη.
Τον Αύγουστο του 2026 η Meta συμφώνησε σε έναν ιδιαίτερα μεγάλο διακανονισμό με αμερικανικές πολιτειακές αρχές για υποθέσεις που σχετίζονται με τις επιπτώσεις των υπηρεσιών της στους ανηλίκους.
Η συμφωνία περιλαμβάνει οικονομικές υποχρεώσεις και μέτρα προστασίας των εφήβων, χωρίς η εταιρεία να παραδέχεται νομική ευθύνη.
Πρόκειται, όμως, για διαφορετικό νομικό μηχανισμό.
Ο αμερικανικός συμβιβασμός δεν αποτελεί πρόστιμο που επιβλήθηκε βάσει του ευρωπαϊκού DSA ούτε απόδειξη ότι μια παράβαση του ελληνικού ηλικιακού ορίου θα οδηγήσει σε ανάλογη κύρωση.
Αποδεικνύει ότι οι μεγάλες πλατφόρμες μπορούν να αντιμετωπίσουν σημαντικές οικονομικές και νομικές συνέπειες για ζητήματα προστασίας ανηλίκων.
Δεν αποδεικνύει ότι το ελληνικό σύστημα ελέγχου θα λειτουργήσει αποτελεσματικά από την πρώτη ημέρα.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι κυρώσεις είναι «χάδι»
Ο υπουργός ζητά από τα κόμματα της αντιπολίτευσης να εξηγήσουν πώς μπορούν να χαρακτηρίζουν ήπιες κυρώσεις που ενδέχεται να φτάσουν σε δισεκατομμύρια ευρώ.
Ωστόσο, η αυστηρότητα ενός ρυθμιστικού συστήματος δεν αξιολογείται αποκλειστικά από το μέγιστο προβλεπόμενο πρόστιμο.
Εξαρτάται επίσης από την πιθανότητα εντοπισμού μιας παράβασης, τη δυνατότητα απόδειξής της, την ταχύτητα της διαδικασίας και την αποτελεσματικότητα των μέτρων συμμόρφωσης.
Ένα υψηλό πρόστιμο που μπορεί να επιβληθεί μόνο μετά από σύνθετη και χρονοβόρα διαδικασία δεν έχει την ίδια πρακτική επίδραση με έναν μηχανισμό που εντοπίζει έγκαιρα τις παραβάσεις και απαιτεί άμεση αποκατάσταση.
Αντίστοιχα, ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο με ισχυρές κυρώσεις δεν πρέπει να υποτιμάται απλώς επειδή η εφαρμογή του παρουσιάζει δυσκολίες.
Η ουσιαστική συζήτηση οφείλει να εξετάζει και τις δύο πλευρές.
Η προστασία των παιδιών θα κριθεί από την εφαρμογή, όχι από τα δισεκατομμύρια
Η κυβερνητική πρωτοβουλία για τον περιορισμό της πρόσβασης παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θέτει ένα σημαντικό ζήτημα δημόσιας πολιτικής.
Η ύπαρξη του Digital Services Act παρέχει ήδη ένα ισχυρό ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για την εποπτεία των ψηφιακών υπηρεσιών.
Αυτό είναι πραγματικό δεδομένο.
Εξίσου πραγματικό, όμως, είναι ότι η αποτελεσματικότητα του ελληνικού ηλικιακού ορίου δεν μπορεί να θεωρείται εξασφαλισμένη μόνο και μόνο επειδή ο ευρωπαϊκός Κανονισμός προβλέπει μεγάλα πρόστιμα.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα συμβαίνει στην πράξη όταν μια πλατφόρμα δεν εφαρμόζει επαρκώς τον περιορισμό.
Ποιος θα εντοπίζει την παράβαση; Με ποια τεχνικά μέσα; Σε πόσο χρόνο θα ολοκληρώνεται ο έλεγχος; Ποια υποχρέωση του DSA θα θεωρείται παραβιασμένη; Και ποιο μέτρο θα εξασφαλίζει ότι η πρόσβαση των ανηλίκων πράγματι περιορίζεται;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις.
Τα 48 δισεκατομμύρια μπορεί να είναι ένας εντυπωσιακός υπολογισμός. Η προστασία των παιδιών, όμως, δεν θα μετρηθεί σε θεωρητικά πρόστιμα, αλλά στο κατά πόσο οι κανόνες θα εφαρμόζονται πραγματικά.
