Νέα παρέμβαση για το μέλλον της ακτοπλοϊκής σύνδεσης Κεφαλονιάς – Ιταλίας πραγματοποιεί ο πολιτευτής του ΠΑΣΟΚ Σταύρος Τουλάτος, θέτοντας ευθέως ζήτημα αξιοποίησης της συγκεκριμένης γραμμής και για τη μεταφορά επιβατών μεταξύ ελληνικών λιμανιών. Επικαλούμενος τον νόμο 4948/2022, υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει γενική νομοθετική απαγόρευση και καλεί την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ναυτιλίας να εξετάσει τη δυνατότητα σχετικής έγκρισης, εφόσον υποβληθεί αίτημα από την ακτοπλοϊκή εταιρεία.
Στο επίκεντρο η βιωσιμότητα της σύνδεσης Κεφαλονιάς – Ιταλίας
Το μέλλον της ακτοπλοϊκής σύνδεσης της Κεφαλονιάς με την Ιταλία επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση ο Σταύρος Τουλάτος, με νέα τοποθέτησή του υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο «Νόμος 4948/2022 και μυθεύματα…».
Με την τουριστική περίοδο να πλησιάζει στο τέλος της και τη σύνδεση να εμφανίζεται ότι θα συνεχιστεί έως το τέλος του 2026, ο πολιτευτής του ΠΑΣΟΚ θέτει ως βασικό ζήτημα τη μακροχρόνια βιωσιμότητα της γραμμής.
Κατά την άποψή του, η δυνατότητα ενός πλοίου που πραγματοποιεί διεθνές δρομολόγιο να εξυπηρετεί και μετακινήσεις μεταξύ ελληνικών λιμανιών θα μπορούσε να ενισχύσει την οικονομική λειτουργία της σύνδεσης.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα πρόσφερε περισσότερες επιλογές στους κατοίκους και στους επισκέπτες της Κεφαλονιάς, ιδιαίτερα στη σύνδεση της Σάμης με την Πάτρα.
Η παρέμβασή του δεν περιορίζεται, επομένως, στην τουριστική σημασία της σύνδεσης με την Ιταλία. Επεκτείνεται στην καθημερινή ακτοπλοϊκή εξυπηρέτηση του νησιού και στις συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των εταιρειών.
«Ο νόμος δεν απαγορεύει την εξυπηρέτηση γραμμών εσωτερικού»
Ο Σταύρος Τουλάτος αμφισβητεί την άποψη ότι ένα πλοίο το οποίο εξυπηρετεί γραμμή εξωτερικού δεν μπορεί, λόγω της νομοθεσίας, να πραγματοποιεί και μεταφορές μεταξύ ελληνικών λιμανιών.
Όπως αναφέρει, στη δημόσια συζήτηση έχει επικρατήσει, λανθασμένα κατά την εκτίμησή του, η αντίληψη ότι ο νόμος 4948/2022 αποκλείει αυτή τη δυνατότητα.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο δεν θεσπίζει μια τέτοια γενική απαγόρευση.
Η θέση του έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κεφαλονιά, καθώς το ζήτημα δεν είναι απλώς εάν ένα πλοίο μπορεί να προσεγγίζει τη Σάμη κατά τη διάρκεια διεθνούς δρομολογίου, αλλά εάν μπορεί να εξυπηρετεί και επιβάτες που επιθυμούν να ταξιδέψουν αποκλειστικά από τη Σάμη στην Πάτρα ή αντίστροφα.
Πρόκειται για δύο διαφορετικά ζητήματα, τα οποία απαιτούν εξέταση των όρων δρομολόγησης και των σχετικών εγκρίσεων.
Τι προβλέπει ο νόμος 4948/2022
Ο νόμος 4948/2022, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄ 125 της 27ης Ιουνίου 2022, αφορά την κωδικοποίηση της νομοθεσίας για τις θαλάσσιες ενδομεταφορές και τα δικαιώματα των επιβατών.
Στο άρθρο 2, παράγραφος 4, προβλέπεται ότι οι ακτοπλοϊκές γραμμές διακρίνονται σε κατηγορίες, με κριτήρια που περιλαμβάνουν τη σημασία τους για τις εσωτερικές και διεθνείς μεταφορές της χώρας.
Στην επόμενη παράγραφο, την παράγραφο 5, προβλέπεται ότι πλοίο το οποίο έχει δρομολογηθεί σε γραμμή συγκεκριμένης κατηγορίας μπορεί να εξυπηρετεί και λιμένες που ανήκουν σε γραμμή άλλης κατηγορίας.
Η συγκεκριμένη διάταξη αποτελεί ένα ουσιαστικό νομοθετικό στοιχείο στην επιχειρηματολογία του Σταύρου Τουλάτου.
Δεν αρκεί, ωστόσο, από μόνη της για να επιβεβαιωθεί ότι οποιαδήποτε διεθνής ακτοπλοϊκή σύνδεση μπορεί χωρίς πρόσθετες προϋποθέσεις να πραγματοποιεί εσωτερικές μεταφορές επιβατών και οχημάτων.
Για μια τέτοια δυνατότητα πρέπει να εξεταστούν οι κανόνες θαλάσσιων ενδομεταφορών, τα χαρακτηριστικά του πλοίου, το καθεστώς της εταιρείας και οι αρμόδιες διοικητικές εγκρίσεις.
Τα παραδείγματα που επικαλείται
Ο πολιτευτής του ΠΑΣΟΚ αναφέρεται σε άλλες ακτοπλοϊκές συνδέσεις, επιχειρώντας να καταδείξει ότι η εξυπηρέτηση περισσότερων λιμένων κατά τη διάρκεια διεθνών δρομολογίων δεν είναι άγνωστη πρακτική.
Συγκεκριμένα, επικαλείται συνδέσεις Ελλάδας – Κύπρου με αναφορά στη Ρόδο, καθώς και τη σύνδεση της Πάτρας με την Ιταλία μέσω Ηγουμενίτσας.
Με αυτά τα παραδείγματα επιχειρεί να στηρίξει την άποψη ότι υπάρχει δυνατότητα συνδυασμού διεθνών και εσωτερικών μεταφορών.
Πάντως, η ύπαρξη ενδιάμεσου ελληνικού λιμανιού σε ένα διεθνές δρομολόγιο δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι επιτρέπεται και η μεταφορά επιβατών αποκλειστικά μεταξύ δύο ελληνικών λιμένων.
Για να αποτελέσουν τα παραδείγματα πλήρη νομική τεκμηρίωση, χρειάζεται να επιβεβαιωθεί το ακριβές καθεστώς με το οποίο πραγματοποιούνται οι συγκεκριμένες μεταφορές.
Το αίτημα προς το υπουργείο Ναυτιλίας
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης Τουλάτου είναι ο ρόλος του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι, εφόσον η ακτοπλοϊκή εταιρεία υποβάλει σχετικό αίτημα, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου θα πρέπει να εξετάσει την παροχή της αναγκαίας έγκρισης.
Στην τοποθέτησή του χρησιμοποιεί τον όρο «έγκριση σκοπιμότητας», αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στη διοικητική δυνατότητα διεύρυνσης της εξυπηρέτησης της γραμμής.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι ποια ακριβώς διοικητική διαδικασία απαιτείται για το συγκεκριμένο πλοίο και δρομολόγιο.
Αυτό χρειάζεται επίσημη διευκρίνιση από το υπουργείο, καθώς δεν αρκεί η επίκληση ενός γενικού νομοθετικού κανόνα για να καθοριστούν όλες οι προϋποθέσεις.
Ο Σταύρος Τουλάτος θεωρεί ότι η πολιτική βούληση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για να εξεταστεί θετικά μια τέτοια δυνατότητα.
Η γραμμή Πάτρα – Σάμη και το ζήτημα του ανταγωνισμού
Η δεύτερη βασική διάσταση της παρέμβασης αφορά τη σύνδεση Πάτρας – Σάμης.
Ο Σταύρος Τουλάτος χαρακτηρίζει τη σημερινή εξυπηρέτηση της γραμμής μονοπωλιακή, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία δεύτερης ακτοπλοϊκής εταιρείας θα μπορούσε να δημιουργήσει ανταγωνισμό.
Κατά την εκτίμησή του, ο ανταγωνισμός θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερες προσφορές, καλύτερες επιλογές δρομολογίων και ενδεχομένως ευνοϊκότερες τιμές για τους επιβάτες.
Η επιχειρηματολογία του συνδέεται με ένα διαχρονικό πρόβλημα των νησιωτικών περιοχών: την εξάρτηση των κατοίκων από περιορισμένο αριθμό διαθέσιμων ακτοπλοϊκών συνδέσεων.
Για τους μόνιμους κατοίκους της Κεφαλονιάς, η μετακίνηση προς την Πάτρα δεν αποτελεί αποκλειστικά τουριστική δραστηριότητα.
Συνδέεται με επαγγελματικές υποχρεώσεις, ιατρικές επισκέψεις, σπουδές, οικογενειακές ανάγκες και μεταφορές εμπορευμάτων.
Επομένως, η συζήτηση για περισσότερες ακτοπλοϊκές επιλογές έχει άμεση κοινωνική και οικονομική διάσταση.
Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι η ύπαρξη δεύτερου παρόχου δεν εγγυάται αυτομάτως μείωση ναύλων. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από το κόστος λειτουργίας, τη ζήτηση, τη συχνότητα των δρομολογίων και την εμπορική πολιτική των εταιρειών.
Μπορεί η εσωτερική μεταφορά να ενισχύσει τη βιωσιμότητα;
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της πρότασης είναι η πιθανή οικονομική ενίσχυση της διεθνούς σύνδεσης.
Εάν ένα πλοίο που πραγματοποιεί δρομολόγιο μεταξύ Ιταλίας και Κεφαλονιάς μπορούσε να εξυπηρετεί και επιβάτες μεταξύ Σάμης και Πάτρας, θα αποκτούσε ενδεχομένως πρόσθετο μεταφορικό έργο.
Αυτό θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση της χωρητικότητάς του, ιδιαίτερα σε περιόδους περιορισμένης τουριστικής ζήτησης.
Η δυνατότητα αυτή έχει ενδιαφέρον κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, όταν η κίνηση προς το εξωτερικό μπορεί να είναι διαφορετική από εκείνη της υψηλής τουριστικής περιόδου.
Ωστόσο, η πραγματική οικονομική επίδραση μιας τέτοιας επιλογής δεν μπορεί να προσδιοριστεί χωρίς στοιχεία για την επιβατική κίνηση, τα λειτουργικά έξοδα, τη χωρητικότητα και τα έσοδα της συγκεκριμένης γραμμής.
Η πρόταση Τουλάτου ανοίγει τη συζήτηση, αλλά η βιωσιμότητα χρειάζεται τεχνικοοικονομική αξιολόγηση.
Το προηγούμενο αίτημα του Σταύρου Τουλάτου
Η σημερινή παρέμβαση δεν αποτελεί την πρώτη δημόσια τοποθέτηση του Σταύρου Τουλάτου για το συγκεκριμένο θέμα.
Ήδη από τον Σεπτέμβριο είχε επισημάνει τη σημασία της παράτασης της ακτοπλοϊκής σύνδεσης με την Ιταλία και είχε ζητήσει να εξεταστεί η δυνατότητα εξυπηρέτησης εσωτερικών δρομολογίων.
Είχε επίσης θέσει το ζήτημα του καλύτερου προγραμματισμού των ωραρίων, ώστε οι διαθέσιμες ακτοπλοϊκές επιλογές να μην συγκεντρώνονται στις ίδιες χρονικές ζώνες.
Η νέα τοποθέτησή του προσθέτει ένα συγκεκριμένο νομοθετικό επιχείρημα και μεταφέρει τη συζήτηση από τη γενική ανάγκη ενίσχυσης των ακτοπλοϊκών συνδέσεων στις δυνατότητες που παρέχει το θεσμικό πλαίσιο.
Τα ερωτήματα που χρειάζονται απάντηση
Μετά την παρέμβαση Τουλάτου, προκύπτουν συγκεκριμένα ερωτήματα για τους αρμόδιους φορείς.
Πρώτον, εάν η εταιρεία που εξυπηρετεί τη σύνδεση με την Ιταλία ενδιαφέρεται πράγματι να μεταφέρει επιβάτες και οχήματα αποκλειστικά μεταξύ Πάτρας και Σάμης.
Δεύτερον, εάν έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα στο υπουργείο Ναυτιλίας και ποια είναι η διοικητική διαδικασία που θα έπρεπε να ακολουθηθεί.
Τρίτον, εάν το ισχύον καθεστώς δρομολόγησης και τα χαρακτηριστικά του πλοίου επιτρέπουν τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Τέταρτον, εάν υπάρχουν περιορισμοί ή υποχρεώσεις που πρέπει να ληφθούν υπόψη πριν από οποιαδήποτε έγκριση.
Και, τέλος, εάν μια τέτοια επέκταση της εξυπηρέτησης θα ήταν εμπορικά βιώσιμη και θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστικό όφελος στους επιβάτες.
Μια πρόταση που ζητά συγκεκριμένη απάντηση
Η νέα παρέμβαση του Σταύρου Τουλάτου μεταφέρει τη συζήτηση για τη σύνδεση Κεφαλονιάς – Ιταλίας σε ένα περισσότερο συγκεκριμένο επίπεδο.
Δεν περιορίζεται στην ανάγκη διατήρησης της διεθνούς γραμμής, αλλά θέτει ζήτημα αξιοποίησής της και για τις μετακινήσεις μεταξύ ελληνικών λιμανιών.
Η αναφορά στον νόμο 4948/2022 προσφέρει βάση για να εξεταστεί θεσμικά το αίτημα, χωρίς να σημαίνει ότι όλες οι αναγκαίες προϋποθέσεις έχουν ήδη αποσαφηνιστεί.
Το ουσιαστικό ζητούμενο πλέον είναι μια σαφής απάντηση από το υπουργείο Ναυτιλίας: μπορεί το πλοίο της διεθνούς σύνδεσης να εξυπηρετεί και επιβάτες της γραμμής Πάτρα – Σάμη, υπό ποιες προϋποθέσεις και με ποια διαδικασία;
Από την απάντηση αυτή θα εξαρτηθεί εάν η πρόταση μπορεί να μετατραπεί από δημόσια πολιτική παρέμβαση σε πραγματική πρόσθετη ακτοπλοϊκή επιλογή για την Κεφαλονιά.
