Υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να καταλάβει κανείς πότε μια δημόσια συζήτηση αρχίζει να ξεφεύγει από την ουσία: όταν, αντί να απαντώνται τα επιχειρήματα, αρχίζει η συζήτηση για το ποιος ή τι τα έγραψε.
Η τελευταία επίθεση περί «Τεχνητής Νοημοσύνης» είναι χαρακτηριστική:
«Στον Δήμο Αργοστολίου τα έχουν αφήσει όλα στην Τεχνητή Νοημοσύνη».
Μόνο που εδώ υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα.
Τα κείμενα στα οποία προφανώς αναφέρεται η συγκεκριμένη ανάρτηση δεν είναι ανακοινώσεις του Δήμου Αργοστολίου. Είναι δικές μας παρεμβάσεις και αποδομήσεις δημοσιευμάτων και ισχυρισμών που έχουν προηγηθεί.
Επομένως, πριν αρχίσουν οι ειρωνείες περί «γρυλίσματος», καλό θα ήταν τουλάχιστον να έχει προσδιοριστεί σωστά ο αποδέκτης.
Και αφού ξεκαθαρίσαμε αυτό, μπορούμε να πάμε στην ουσία.
Ναι, χρησιμοποιούμε την Τεχνητή Νοημοσύνη. Και λοιπόν;
Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί πλέον εργαλείο της σύγχρονης δημοσιογραφίας, της έρευνας, της επεξεργασίας δεδομένων, της αναζήτησης πληροφοριών και της παραγωγής περιεχομένου.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι:
«Χρησιμοποιήθηκε AI;»
Το κρίσιμο ερώτημα είναι:
«Αυτά που γράφονται είναι σωστά ή λάθος;»
Γιατί μπορεί ένα κείμενο να έχει γραφτεί αποκλειστικά από άνθρωπο και να είναι γεμάτο ανακρίβειες, υπερβολές και αυθαίρετα συμπεράσματα.
Και μπορεί ένας δημοσιογράφος να χρησιμοποιήσει σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία για να αναζητήσει στοιχεία, να διασταυρώσει πληροφορίες και να οργανώσει καλύτερα ένα επιχείρημα.
Η τελική ευθύνη, φυσικά, παραμένει στον άνθρωπο που δημοσιεύει.
Αυτό είναι το πραγματικό κριτήριο.
Ας απαντήσουν λοιπόν στα επιχειρήματα
Το ενδιαφέρον είναι ότι στις αποδομήσεις που έχουν προηγηθεί δεν ζητήσαμε από κανέναν να αποδεχθεί κάτι επειδή το λέμε εμείς.
Αντίθετα, προσπαθήσαμε να εξετάσουμε συγκεκριμένους ισχυρισμούς.
Όταν, για παράδειγμα, παρουσιάζεται μια κυκλοφοριακή ουρά ως απόδειξη ότι συνολικά απέτυχε η κυκλοφοριακή πολιτική, το ερώτημα είναι εάν αυτό αποδεικνύεται.
Όταν ένα περιστατικό σε δημόσιο χώρο μετατρέπεται σε συνολική καταγγελία περί εγκατάλειψης ολόκληρης της πόλης, εξετάζουμε εάν τα πραγματικά δεδομένα δικαιολογούν το γενικό συμπέρασμα.
Όταν διατυπώνονται ισχυρισμοί για έργα, χρηματοδοτήσεις, αρμοδιότητες, πρόστιμα ή κανόνες ασφαλείας, αναζητούμε τι πραγματικά προβλέπεται και τι πραγματικά έχει συμβεί.
Αυτά μπορούν να αντικρουστούν.
Με στοιχεία.
Εάν κάπου γράψαμε κάτι ανακριβές, ας μας υποδείξουν την ανακρίβεια.
Εάν χρησιμοποιήσαμε λάθος αριθμό, ας παρουσιάσουν τον σωστό.
Εάν επικαλεστήκαμε λανθασμένη νομοθεσία, ας μας δείξουν ποια διάταξη ισχύει.
Εάν κάποιο συμπέρασμα δεν προκύπτει από τα δεδομένα, ας εξηγήσουν γιατί.
Αυτή είναι δημόσια συζήτηση.
Το «τα γράφει η AI» δεν αποτελεί απάντηση σε τίποτε από τα παραπάνω.
Η τεχνολογία δεν ακυρώνει ένα επιχείρημα
Υπάρχει μάλιστα μια αρκετά παράξενη λογική πίσω από αυτή την επίθεση.
Αν χρησιμοποιηθεί Google για μια έρευνα, ακυρώνεται το αποτέλεσμα επειδή χρησιμοποιήθηκε μηχανή αναζήτησης;
Αν χρησιμοποιηθεί Excel για να γίνουν υπολογισμοί, παύουν να ισχύουν οι αριθμοί;
Αν χρησιμοποιηθεί πρόγραμμα ορθογραφικού ελέγχου, το κείμενο παύει να αποτελεί προϊόν ανθρώπινης εργασίας;
Προφανώς όχι.
Το ίδιο ακριβώς ισχύει με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Είναι εργαλείο.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί καλά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί άσχημα. Μπορεί να βοηθήσει στην έρευνα και μπορεί να οδηγήσει σε λάθη όταν χρησιμοποιείται χωρίς έλεγχο.
Γι’ αυτό το μόνο σοβαρό κριτήριο παραμένει η ακρίβεια του τελικού δημοσιεύματος.
Το πραγματικό πρόβλημα ίσως είναι οι αποδομήσεις
Και εδώ φτάνουμε στο ενδιαφέροντερο σημείο.
Ίσως τελικά η ενόχληση να μην αφορά καθόλου την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Ίσως αφορά το γεγονός ότι απέναντι σε ορισμένα δημοσιεύματα υπάρχει πλέον αντίλογος.
Για χρόνια στον τοπικό δημόσιο διάλογο μπορούσε κάποιος να γράψει μια καταγγελία, να χρησιμοποιήσει έναν εντυπωσιακό τίτλο, να συνοδεύσει το κείμενο με δύο φωτογραφίες και να δημιουργήσει μια συγκεκριμένη εντύπωση.
Αυτό είναι απολύτως θεμιτό.
Εξίσου θεμιτό όμως είναι κάποιος άλλος να πάρει το ίδιο δημοσίευμα και να πει:
Για να δούμε εάν πράγματι ισχύουν όσα υποστηρίζει.
Να ψάξει στοιχεία.
Να αναζητήσει αποφάσεις.
Να εξετάσει αρμοδιότητες.
Να συγκρίνει ημερομηνίες.
Να εντοπίσει αντιφάσεις.
Να βάλει απέναντι στην καταγγελία έναν διαφορετικό τρόπο ανάγνωσης των γεγονότων.
Αυτό ακριβώς είναι η αποδόμηση.
Και φυσικά η αποδόμηση μπορεί επίσης να αποδομηθεί.
Με μεγάλη μας χαρά.
Αλλά με επιχειρήματα.
Δεν είμαστε γραφείο Τύπου κανενός
Και κάτι ακόμη πρέπει να ξεκαθαριστεί.
Το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις θεωρούμε άδικη ή υπερβολική μια επίθεση εναντίον της Δημοτικής Αρχής δεν σημαίνει ότι αναλαμβάνουμε τον ρόλο του υπερασπιστή της.
Όπου υπάρχουν πραγματικά προβλήματα, πρέπει να αναδεικνύονται.
Όπου υπάρχουν καθυστερήσεις, πρέπει να επισημαίνονται.
Όπου υπάρχουν λάθη της διοίκησης, πρέπει να ασκείται κριτική.
Αλλά το ίδιο πρέπει να συμβαίνει και όταν η κριτική προς τη διοίκηση περιέχει υπερβολές, παραλείψεις ή συμπεράσματα που δεν στηρίζονται επαρκώς στα γεγονότα.
Η δημοσιογραφία δεν μπορεί να λειτουργεί με το δόγμα ότι κάθε καταγγελία είναι εξ ορισμού σωστή και κάθε αντίλογος είναι «λιβάνισμα».
Και κάτι τελευταίο για το «γρύλισμα»
Η φράση ότι όσοι χρησιμοποιούν Τεχνητή Νοημοσύνη «σε λίγο δεν θα μιλούν, ούτε θα σκέφτονται, απλά θα γρυλίζουν» είναι εντυπωσιακή.
Ως επιχείρημα, όμως, δεν προσφέρει απολύτως τίποτε.
Εμείς, λοιπόν, προτιμούμε κάτι πολύ πιο απλό.
Θα συνεχίσουμε να διαβάζουμε.
Θα συνεχίσουμε να ψάχνουμε.
Θα συνεχίσουμε να διασταυρώνουμε.
Θα συνεχίσουμε να χρησιμοποιούμε κάθε νόμιμο και σύγχρονο εργαλείο που μπορεί να κάνει την έρευνα καλύτερη και αποτελεσματικότερη.
Και κυρίως θα συνεχίσουμε να αποδομούμε όσα θεωρούμε ότι χρειάζονται αποδόμηση.
Όχι επειδή προέρχονται από συγκεκριμένη ιστοσελίδα ή συγκεκριμένο συντάκτη.
Αλλά επειδή στον δημόσιο διάλογο κανείς δεν πρέπει να διαθέτει το μονοπώλιο της αλήθειας — ούτε η Δημοτική Αρχή, ούτε η αντιπολίτευση, ούτε τα μέσα ενημέρωσης, ούτε εμείς.
Και όποιος θεωρεί ότι μια αποδόμησή μας είναι λανθασμένη έχει τον καλύτερο τρόπο να μας εκθέσει:
να πάρει τα επιχειρήματά μας ένα προς ένα και να τα καταρρίψει με στοιχεία.
Εκεί θα γίνει πραγματικά ενδιαφέρουσα η συζήτηση.
Γιατί μέχρι τότε, το «αυτά τα γράφει η Τεχνητή Νοημοσύνη» δεν αποδομεί τα κείμενά μας.
Απλώς αποφεύγει να απαντήσει σε αυτά.
