Με αφορμή τη δήλωση του Αμερικανού ΥΠΕΞ ότι «δεν θα επιτρέψουμε ποτέ να γίνει ελληνοτουρκική σύγκρουση», ο Βαγγέλης Ευαγγελάτος επιστρέφει στην κρίση των Ιμίων και θέτει το ερώτημα των διαφορετικών πολιτικών μέτρων και σταθμών
Μια ενδιαφέρουσα πολιτική σύγκριση ανάμεσα στο σήμερα και στην κρίση των Ιμίων του 1996 κάνει ο Βαγγέλης Ευαγγελάτος, με αφορμή τη δήλωση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιτρέψουν να υπάρξει ελληνοτουρκική σύγκρουση.
Ο Βαγγέλης Ευαγγελάτος δεν αμφισβητεί τη σημασία της συγκεκριμένης τοποθέτησης. Το αντίθετο.
Υπογραμμίζει ότι η αποτροπή μιας στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας είναι προφανώς επιθυμητή και αποτελεί κοινό ζητούμενο.
Αυτό που θέτει προς συζήτηση είναι κάτι διαφορετικό: γιατί μια αμερικανική παρέμβαση υπέρ της αποκλιμάκωσης αντιμετωπίζεται σήμερα θετικά, ενώ πριν από τρεις δεκαετίες το δημόσιο «ευχαριστώ» του Κώστα Σημίτη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά την κρίση των Ιμίων χρησιμοποιήθηκε επί χρόνια ως βαρύ πολιτικό κατηγορητήριο εναντίον του;
Η δήλωση Ρούμπιο και η επιστροφή στο 1996
Αφετηρία της παρέμβασης αποτελεί η τοποθέτηση του Μάρκο Ρούμπιο:
«Δεν θα επιτρέψουμε ποτέ να γίνει ελληνοτουρκική σύγκρουση».
Ο Ευαγγελάτος σημειώνει ότι η δήλωση αυτή προκαλεί ικανοποίηση και θεωρεί απολύτως λογική αυτή την αντίδραση.
«Και όλοι είμαστε ευχαριστημένοι με αυτή τη δήλωση. Και δικαίως. Γιατί αυτό ακριβώς θέλουμε: να αποτρέπεται μια ελληνοτουρκική σύγκρουση», αναφέρει.
Αμέσως μετά, όμως, μεταφέρει τη συζήτηση στο 1996.
Στην κρίση των Ιμίων, όταν Ελλάδα και Τουρκία έφτασαν πολύ κοντά σε στρατιωτική αναμέτρηση και η αμερικανική διπλωματία παρενέβη για την αποκλιμάκωση.
Μετά την κρίση, ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης ευχαρίστησε δημοσίως τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη συμβολή τους.
Η συγκεκριμένη φράση έμελλε να τον ακολουθήσει για πολλά χρόνια στην ελληνική πολιτική αντιπαράθεση.
Το «ευχαριστώ τους Αμερικανούς»
Αυτό ακριβώς το σημείο αναδεικνύει ο Βαγγέλης Ευαγγελάτος.
Υπενθυμίζει ότι το «ευχαριστώ» του Κώστα Σημίτη αποτέλεσε αντικείμενο σφοδρής πολιτικής κριτικής και χρησιμοποιήθηκε από αντιπάλους του ως σύμβολο της διαχείρισης της κρίσης των Ιμίων.
Και αντιπαραβάλλει εκείνη την αντίδραση με τη σημερινή ικανοποίηση απέναντι στη δήλωση Ρούμπιο.
Όπως σημειώνει:
«Τότε, πολλοί από εκείνους που σήμερα δηλώνουν ευχαριστημένοι όταν ακούν την ίδια ακριβώς λογική από την αμερικανική πλευρά, τον κατηγόρησαν και τον διέβαλαν για το “ευχαριστώ τους Αμερικανούς”».
Η παρέμβασή του, επομένως, δεν αφορά μόνο την εξωτερική πολιτική.
Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο κρίνονται πολιτικά τα ίδια ή παρόμοια γεγονότα ανάλογα με τη χρονική συγκυρία και τα πρόσωπα που βρίσκονται στην εξουσία.
«Μήπως η ιστορία είναι πιο σύνθετη από τα συνθήματα;»
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της τοποθέτησης Ευαγγελάτου.
Δεν επιχειρεί να εξισώσει όλες τις συνθήκες του 1996 με τις σημερινές.
Θέτει όμως ένα πολιτικό ερώτημα για το πώς η ανάγκη αποτροπής μιας ελληνοτουρκικής πολεμικής αναμέτρησης μπορεί σε μία εποχή να αντιμετωπίζεται ως αυτονόητος στόχος και σε μια άλλη να μετατρέπεται σε πεδίο έντονης κομματικής αντιπαράθεσης.
«Τελικά, μήπως η ιστορία είναι λίγο πιο σύνθετη από τα συνθήματα;», διερωτάται.
Και συμπυκνώνει το σκεπτικό του σε τρεις προτάσεις:
«Χθες ήταν ο Σημίτης.
Σήμερα είναι ο Ρούμπιο.
Η ανάγκη όμως παραμένει η ίδια: να μη γίνει ποτέ ελληνοτουρκικός πόλεμος».
Μια παρέμβαση που ανοίγει ξανά τη συζήτηση για τα Ίμια
Η αναφορά στα Ίμια εξακολουθεί, τρεις δεκαετίες αργότερα, να αποτελεί ένα από τα πλέον φορτισμένα κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής πολιτικής ιστορίας.
Και το «ευχαριστώ» του Κώστα Σημίτη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτέλεσε ίσως μία από τις περισσότερο συζητημένες φράσεις εκείνης της περιόδου.
Η σημερινή δήλωση Ρούμπιο δίνει στον Βαγγέλη Ευαγγελάτο την αφορμή να επαναφέρει το ζήτημα από μια διαφορετική οπτική.
Όχι για να υποστηρίξει ότι οι δύο ιστορικές στιγμές είναι ταυτόσημες, αλλά για να θέσει το ερώτημα εάν η πολιτική αξιολόγηση της αμερικανικής παρέμβασης για την αποτροπή μιας ελληνοτουρκικής σύγκρουσης γίνεται κάθε φορά με τα ίδια κριτήρια.
Και τελικά να θυμίσει ότι στην εξωτερική πολιτική, ιδιαίτερα όταν η συζήτηση φτάνει στο ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής αναμέτρησης Ελλάδας και Τουρκίας, οι πραγματικές επιλογές είναι συχνά πολύ πιο σύνθετες από τα συνθήματα που μένουν στην πολιτική ιστορία.
