Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της Δημοτικής Αστυνομίας και στους ελέγχους που πραγματοποιούνται στους δρόμους φέρνει το νέο θεσμικό πλαίσιο. Οι δημοτικοί αστυνομικοί αποκτούν διευρυμένες αρμοδιότητες, προβλέπεται η δυνατότητα συλλήψεων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ η υπηρεσία θα μπορεί να λειτουργεί σε 24ωρη βάση, επτά ημέρες την εβδομάδα. Το νέο καθεστώς επηρεάζει άμεσα οδηγούς, ιδιοκτήτες δικύκλων, χρήστες ηλεκτρικών πατινιών και όσους παραβιάζουν τους κανόνες στάσης και στάθμευσης.
Σε μια ουσιαστική αναδιοργάνωση του ρόλου της Δημοτικής Αστυνομίας προχωρά το υπουργείο Εσωτερικών, διευρύνοντας τις δυνατότητες ελέγχου των δημοτικών υπηρεσιών και ενισχύοντας την παρουσία τους στην καθημερινότητα των πολιτών.
Το νέο πλαίσιο αποσαφηνίζεται με εγκύκλιο του υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου, η οποία περιγράφει τις αρμοδιότητες των δημοτικών αστυνομικών και τις οργανωτικές αλλαγές που καλούνται να εφαρμόσουν οι δήμοι.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη δυνατότητα άσκησης περισσότερων ελεγκτικών καθηκόντων, ιδιαίτερα σε ζητήματα κυκλοφορίας, στάθμευσης και εφαρμογής του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Παράλληλα, θεσπίζονται νέοι κανόνες για τη λειτουργία της υπηρεσίας, τον εξοπλισμό του προσωπικού και τη συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία.
Η Δημοτική Αστυνομία δεν μετατρέπεται σε πλήρες υποκατάστατο της Τροχαίας ή της ΕΛ.ΑΣ. Αποκτά, όμως, περισσότερες δυνατότητες παρέμβασης σε συγκεκριμένους τομείς που επηρεάζουν άμεσα την κυκλοφορία και τη λειτουργία των πόλεων.
Δημοτική Αστυνομία όλο το 24ωρο
Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις αφορά τη λειτουργία της υπηρεσίας σε τρεις βάρδιες, ώστε να υπάρχει δυνατότητα ελέγχων σε ολόκληρη τη διάρκεια του 24ώρου.
Η νέα οργάνωση καλύπτει όλες τις ημέρες της εβδομάδας, συμπεριλαμβανομένων των Σαββατοκύριακων και των αργιών.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για περιοχές όπου τα προβλήματα δεν περιορίζονται στις πρωινές ώρες.
Η παράνομη στάθμευση, η κατάληψη κοινόχρηστων χώρων, η ηχορύπανση και άλλες παραβάσεις μπορούν να εμφανίζονται οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας.
Μέχρι σήμερα, οι δυνατότητες παρέμβασης πολλών δημοτικών υπηρεσιών συνδέονταν με το διαθέσιμο προσωπικό και το ωράριο λειτουργίας τους.
Το νέο πλαίσιο δημιουργεί τη θεσμική δυνατότητα ευρύτερης χρονικής κάλυψης.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε δήμος θα διαθέτει αυτομάτως επαρκές προσωπικό για τρεις πλήρεις βάρδιες. Η πραγματική εφαρμογή θα εξαρτηθεί από τη στελέχωση και την οργάνωση κάθε υπηρεσίας.
Χειροπέδες, αλεξίσφαιρα γιλέκα και δυνατότητα συλλήψεων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές στον εξοπλισμό και στις εξουσίες των δημοτικών αστυνομικών.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, προβλέπεται να διαθέτουν αλεξίσφαιρα γιλέκα, χειροπέδες και αστυνομική ράβδο άμυνας.
Παράλληλα, αναγνωρίζονται ως ειδικοί ανακριτικοί υπάλληλοι για υποθέσεις που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές τους.
Αυτό συνεπάγεται τη δυνατότητα να προχωρούν στις προβλεπόμενες ενέργειες, ακόμη και σε σύλληψη, όταν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Η συγκεκριμένη εξουσία δεν σημαίνει ότι κάθε παράβαση στάθμευσης ή κάθε τροχονομική παράβαση θα οδηγεί σε σύλληψη.
Οι σχετικές διαδικασίες εξακολουθούν να διέπονται από το ποινικό και δικονομικό πλαίσιο.
Ενισχύεται επίσης η ποινική προστασία των δημοτικών αστυνομικών απέναντι σε περιστατικά βίας, απειλών ή απείθειας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
Τι αλλάζει για τους οδηγούς αυτοκινήτων
Οι νέες αρμοδιότητες επεκτείνουν τις δυνατότητες ελέγχου σε ζητήματα που σχετίζονται με την καθημερινή κυκλοφορία.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, περιλαμβάνονται έλεγχοι για συγκεκριμένες παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, καθώς και δυνατότητες ακινητοποίησης οχημάτων όπου αυτό προβλέπεται.
Στο πεδίο των αρμοδιοτήτων εντάσσονται επίσης έλεγχοι που αφορούν άδειες οδήγησης και συγκεκριμένες απαιτήσεις ασφαλούς κυκλοφορίας.
Η Δημοτική Αστυνομία θα μπορεί να παρεμβαίνει σε περισσότερες περιπτώσεις χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η αποκλειστική ανάληψη του ελέγχου από την Τροχαία.
Πάντως, οι αρμοδιότητες αυτές είναι συγκεκριμένες και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως γενική εξουσιοδότηση για κάθε είδους τροχονομικό έλεγχο.
Αυστηρότεροι έλεγχοι για δίκυκλα και ηλεκτρικά πατίνια
Σημαντικό μέρος των νέων καθηκόντων αφορά τα δίκυκλα και τα μέσα μικροκινητικότητας.
Η Δημοτική Αστυνομία αποκτά αρμοδιότητες ελέγχου της εφαρμογής των σχετικών διατάξεων για ποδήλατα, μοτοποδήλατα, μοτοσικλέτες και ηλεκτρικά πατίνια.
Πρόκειται για μια κατηγορία μετακινήσεων που έχει αποκτήσει μεγαλύτερη παρουσία στους δρόμους των πόλεων.
Η στάθμευση δικύκλων σε ακατάλληλα σημεία, η χρήση πεζοδρομίων και η παρεμπόδιση της διέλευσης πεζών αποτελούν ζητήματα που απασχολούν αρκετούς δήμους.
Οι νέες δυνατότητες ελέγχου μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων παραβάσεων, εφόσον συνοδευτούν από επαρκή στελέχωση και συστηματική εφαρμογή των κανόνων.
Στο μικροσκόπιο η παράνομη στάθμευση
Η στάση και η στάθμευση αποτελούν βασικό πεδίο δραστηριότητας της Δημοτικής Αστυνομίας.
Με το νέο πλαίσιο ενισχύεται η δυνατότητα παρέμβασης σε περιπτώσεις παράνομης στάθμευσης και παραβίασης των σχετικών ρυθμίσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους χώρους φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Η στάθμευση οχημάτων σε θέσεις που προορίζονται για φόρτιση, κατά παράβαση των ισχυόντων κανόνων, αποτελεί αντικείμενο ελέγχου.
Παράλληλα, προβλέπεται η αντιμετώπιση περιπτώσεων παράνομου χρηματισμού που συνδέονται με την εξασφάλιση θέσεων στάθμευσης.
Οι δημοτικοί αστυνομικοί θα μπορούν επίσης να ελέγχουν την τήρηση συγκεκριμένων απαιτήσεων σχετικά με τον προβλεπόμενο εξοπλισμό οχημάτων, στο μέτρο που αυτές υπάγονται στις αρμοδιότητές τους.
Έλεγχοι για πινακίδες, διαβάσεις και φωτεινούς σηματοδότες
Στο πεδίο της Δημοτικής Αστυνομίας περιλαμβάνονται και καθήκοντα που σχετίζονται με την εφαρμογή κυκλοφοριακών ρυθμίσεων.
Μεταξύ αυτών είναι η επιτήρηση της ελεγχόμενης στάθμευσης, η τήρηση ρυθμιστικών πινακίδων και η προστασία των διαβάσεων πεζών.
Στο σχετικό πλαίσιο αναφέρονται επίσης αρμοδιότητες που συνδέονται με φωτεινούς σηματοδότες, τη ρύθμιση της κυκλοφορίας και την αφαίρεση στοιχείων κυκλοφορίας στις προβλεπόμενες περιπτώσεις.
Παράλληλα, προβλέπονται έλεγχοι για την κάρτα καυσαερίων και τις σχετικές υποχρεώσεις των οχημάτων.
Οι δυνατότητες αυτές εφαρμόζονται εντός των ορίων που καθορίζει η νομοθεσία για κάθε κατηγορία παράβασης.
Ποιες αρμοδιότητες δεν περιλαμβάνονται
Παρά τη διεύρυνση των καθηκόντων, η Δημοτική Αστυνομία δεν αποκτά το σύνολο των εξουσιών της Τροχαίας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα που παρουσιάζει την εγκύκλιο, από το νέο πλαίσιο έχουν αφαιρεθεί συγκεκριμένοι έλεγχοι που σχετίζονται με φορτηγά οχήματα.
Εκτός του νέου πεδίου αρμοδιοτήτων παραμένουν επίσης συγκεκριμένες περιπτώσεις κατάληψης οδοστρώματος σε εθνικές και επαρχιακές οδούς.
Η διάκριση αυτή είναι ουσιαστική, καθώς αποτυπώνει τα όρια μεταξύ της δημοτικής αστυνόμευσης και των καθηκόντων που εξακολουθούν να ασκούνται από άλλες αρμόδιες αρχές.
Τρεις κατηγορίες αρμοδιοτήτων
Το νέο θεσμικό πλαίσιο οργανώνει τις αρμοδιότητες της Δημοτικής Αστυνομίας σε τρεις βασικούς τομείς.
Πέρα από την κυκλοφορία και τη στάθμευση, οι υπηρεσίες θα ασχολούνται με την εφαρμογή δημοτικών κανονιστικών αποφάσεων και την προστασία της λειτουργίας των κοινόχρηστων χώρων.
Στο πεδίο των καθηκόντων τους περιλαμβάνονται επίσης ζητήματα σχετικά με τα ζώα συντροφιάς, συγκεκριμένους οικοδομικούς ελέγχους και την πολιτική προστασία.
Ιδιαίτερη θέση έχουν οι έλεγχοι στο υπαίθριο εμπόριο και στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος.
Παράλληλα, προβλέπεται συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία για την αντιμετώπιση της ηχορύπανσης και άλλων παραβάσεων.
Με τον τρόπο αυτό, η Δημοτική Αστυνομία αποκτά ευρύτερο ρόλο στην καθημερινή λειτουργία της πόλης.
Τι προβλέπεται για τους δήμους που δεν διαθέτουν Δημοτική Αστυνομία
Μια σημαντική πρόβλεψη αφορά τους δήμους που δεν έχουν συγκροτήσει δική τους υπηρεσία Δημοτικής Αστυνομίας.
Το νέο πλαίσιο επιτρέπει τη σύναψη διαδημοτικών συμβάσεων, ώστε να μπορούν να εξυπηρετούνται από υπηρεσίες άλλων δήμων.
Η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για μικρότερους δήμους, οι οποίοι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη στελέχωση αυτοτελούς υπηρεσίας.
Παράλληλα, προβλέπεται μεταβατική δυνατότητα ανάθεσης συγκεκριμένων καθηκόντων σε άλλους δημοτικούς υπαλλήλους έως το 2027, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας.
Τα δημοτικά συμβούλια αποκτούν επίσης δυνατότητες ανακατανομής συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων μεταξύ υπηρεσιών, με την απαιτούμενη αυξημένη πλειοψηφία.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε δήμος θα πρέπει να εξετάσει την οργανωτική του δομή και να προσαρμόσει τις υπηρεσίες του στις νέες προβλέψεις.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για την Κεφαλονιά και την Ιθάκη
Οι νέες ρυθμίσεις αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τους δήμους της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης.
Στο Αργοστόλι, για παράδειγμα, η στάθμευση, η κυκλοφορία των δικύκλων και η προστασία των πεζοδρομίων αποτελούν ζητήματα που απασχολούν την καθημερινότητα της πόλης.
Η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας δημιουργεί νέες δυνατότητες ελέγχου, χωρίς όμως να λύνει αυτομάτως το πρόβλημα της έλλειψης θέσεων στάθμευσης.
Η αποτελεσματικότητα των αλλαγών θα εξαρτηθεί από το διαθέσιμο προσωπικό, τον εξοπλισμό και τον τρόπο οργάνωσης της υπηρεσίας.
Αντίστοιχα, για τους Δήμους Ληξουρίου, Σάμης και Ιθάκης, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις δυνατότητες στελέχωσης και αξιοποίησης των διαδημοτικών συνεργασιών, όπου αυτές είναι αναγκαίες.
Το νέο πλαίσιο παρέχει εργαλεία, αλλά η εφαρμογή τους απαιτεί συγκεκριμένες διοικητικές αποφάσεις.
Πότε θα φανούν οι αλλαγές στους δρόμους
Η εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών αποσαφηνίζει το θεσμικό πλαίσιο και τις υποχρεώσεις προσαρμογής των δήμων.
Η ουσιαστική εφαρμογή των αλλαγών, ωστόσο, συνδέεται με την οργανωτική προετοιμασία των υπηρεσιών.
Η στελέχωση, η εκπαίδευση, ο εξοπλισμός και ο καθορισμός των βαρδιών αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για να μετατραπούν οι νέες δυνατότητες σε καθημερινούς ελέγχους.
Για τους πολίτες, η βασική αλλαγή είναι ότι περισσότερες παραβάσεις θα μπορούν να ελέγχονται σε δημοτικό επίπεδο.
Για τους δήμους, η πρόκληση είναι μεγαλύτερη: να αξιοποιήσουν τις νέες αρμοδιότητες με αποτελεσματικότητα, διαφάνεια και σεβασμό στα δικαιώματα των πολιτών.
Η Δημοτική Αστυνομία αποκτά ενισχυμένο θεσμικό ρόλο. Το κατά πόσο αυτός θα μεταφραστεί σε ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας θα κριθεί από την εφαρμογή του νέου πλαισίου στην πράξη.
