Νέα δεδομένα για την καθημερινότητα παιδιών, γονέων και εκπαιδευτικών φέρνει ο πρώτος ολοκληρωμένος οδηγός του ΕΟΔΥ για την πρόληψη και τον έλεγχο λοιμωδών νοσημάτων σε βρεφονηπιακούς σταθμούς και σχολικές μονάδες. Στο επίκεντρο βρίσκονται, μεταξύ άλλων, η ασφάλεια των τροφίμων, η σωστή συντήρηση του φαγητού που μεταφέρεται από το σπίτι και η ασφαλής χρήση καθαριστικών και απολυμαντικών.
Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας παρουσίασε έναν ενιαίο οδηγό με τίτλο «Μέτρα Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμωδών Νοσημάτων σε Βρεφονηπιακούς Σταθμούς και Σχολικές Μονάδες», ο οποίος αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο τον Οργανισμό, το πρώτο ολοκληρωμένο εγχειρίδιο αυτού του είδους στην Ελλάδα.
Ο οδηγός δεν περιορίζεται μόνο στις εποχικές ιώσεις. Περιλαμβάνει οδηγίες για την ατομική και περιβαλλοντική υγιεινή, την ασφάλεια των τροφίμων, τη διαχείριση μεμονωμένων ή πολλαπλών κρουσμάτων, τα κριτήρια για την απομάκρυνση και την επιστροφή παιδιών και προσωπικού μετά από λοιμώδες νόσημα, αλλά και τον εμβολιασμό.
Στο μικροσκόπιο το φαγητό που παίρνουν τα παιδιά από το σπίτι
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η ασφάλεια του φαγητού που μεταφέρουν καθημερινά χιλιάδες μαθητές από το σπίτι.
Τα μαγειρεμένα γεύματα, αλλά και τρόφιμα όπως σάντουιτς που περιέχουν αλλαντικά, τυριά ή άλλα ευπαθή υλικά, χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη μεταφορά και την αποθήκευσή τους.
Οι οδηγίες προβλέπουν τη χρήση κατάλληλων κλειστών συσκευασιών και, όπου απαιτείται, ισοθερμικής τσάντας με παγοκύστες ώστε να διατηρείται η χαμηλή θερμοκρασία.
Με την άφιξη στο σχολείο, τα ευπαθή τρόφιμα πρέπει να μπαίνουν στο ψυγείο και να διατηρούνται σε θερμοκρασία κάτω από 5°C.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο κανόνας για τις περιπτώσεις στις οποίες δεν μπορεί να διατηρηθεί η απαιτούμενη θερμοκρασία. Εφόσον δεν εξασφαλίζεται ψύξη ή, για τα ζεστά τρόφιμα, διατήρηση σε θερμοκρασία άνω των 60°C, το γεύμα δεν μπορεί να παραμένει επί πολλές ώρες εκτός ασφαλών συνθηκών.
Πρόκειται για μία πρακτική οδηγία που αφορά άμεσα τους γονείς, καθώς η προετοιμασία του σχολικού lunch box δεν τελειώνει με το τι θα βάλουν μέσα: καθοριστικός είναι πλέον και ο τρόπος με τον οποίο θα μεταφερθεί και θα συντηρηθεί μέχρι να καταναλωθεί.
Τι αλλάζει στις σχολικές κουζίνες και τα catering
Οι κανόνες γίνονται ακόμη αυστηρότεροι όταν τα γεύματα παρασκευάζονται ή διανέμονται από σχολικές δομές και εταιρείες catering.
Ιδιαίτερη προσοχή προβλέπεται στον διαχωρισμό των εργασιών μέσα στους βρεφονηπιακούς σταθμούς. Προσωπικό που ασχολείται με την αλλαγή πάνας δεν πρέπει να εμπλέκεται ταυτόχρονα στην παρασκευή ή στον χειρισμό τροφίμων.
Παράλληλα, στις κουζίνες απαιτείται συστηματικός έλεγχος των θερμοκρασιών των ψυγείων και εφαρμογή των προβλεπόμενων κανόνων ασφάλειας τροφίμων.
Μία οδηγία που πιθανότατα θα προκαλέσει έκπληξη σε αρκετούς γονείς αφορά το ωμό κοτόπουλο: δεν πρέπει να πλένεται πριν από το μαγείρεμα, καθώς με το νερό μπορεί να διασπαρούν μικροοργανισμοί στις γύρω επιφάνειες και στα σκεύη της κουζίνας.
Αυστηροί είναι και οι κανόνες για τα γεύματα που φτάνουν από catering. Τα ζεστά τρόφιμα πρέπει να παραλαμβάνονται σε θερμοκρασίες άνω των 60°C, ενώ τα κρύα κάτω από 5°C.
«Κόκκινη κάρτα» στην αλόγιστη χρήση χλωρίνης
Μία από τις σημαντικότερες πτυχές των νέων οδηγιών αφορά τον τρόπο καθαρισμού και απολύμανσης των χώρων στους οποίους βρίσκονται παιδιά.
Η λογική ότι «όσο περισσότερο απολυμαντικό τόσο καλύτερα» εγκαταλείπεται. Η χρήση ισχυρών χημικών ουσιών χωρίς συγκεκριμένους κανόνες μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα αντί να προστατεύσει τα παιδιά.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη χλωρίνη, η χρήση της οποίας δεν πρέπει να γίνεται αλόγιστα σε σχολεία και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Στο πλαίσιο αυτό προκρίνονται, ανάλογα με την περίπτωση και τη χρήση, ασφαλέστερες επιλογές απολύμανσης και επισημαίνεται η ανάγκη να ακολουθούνται πιστά οι οδηγίες των προϊόντων.
Τέλος στους ψεκασμούς απολυμαντικών στον αέρα
Ακόμη πιο ξεκάθαρη είναι η οδηγία σχετικά με τον ψεκασμό απολυμαντικών μέσα στις αίθουσες.
Ο ψεκασμός χημικών ουσιών στον αέρα δεν αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο απολύμανσης των επιφανειών, ενώ μπορεί να προκαλέσει επιβάρυνση του αναπνευστικού συστήματος.
Η χρήση απολυμαντικών πρέπει να γίνεται σε καλά αεριζόμενους χώρους, κατά προτίμηση όταν δεν βρίσκονται μέσα μαθητές, και να ακολουθεί επαρκής αερισμός πριν επιστρέψουν τα παιδιά.
Η συγκεκριμένη οδηγία αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την περίοδο της πανδημίας, όταν η εκτεταμένη χρήση απολυμαντικών είχε γίνει μέρος της καθημερινότητας πολλών σχολικών μονάδων.
Τι γίνεται όταν ένα παιδί αρρωστήσει
Ο νέος οδηγός έχει όμως πολύ ευρύτερο αντικείμενο από τα τρόφιμα και τα καθαριστικά.
Για πρώτη φορά επιχειρείται να υπάρχει ενιαία επιστημονική καθοδήγηση σχετικά με το πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται ένα κρούσμα λοιμώδους νοσήματος σε σχολείο ή παιδικό σταθμό.
Περιλαμβάνονται βασικές αρχές για τη διαχείριση ενός μεμονωμένου περιστατικού αλλά και μιας συρροής κρουσμάτων, καθώς και κριτήρια για το πότε ένα παιδί ή εργαζόμενος πρέπει να απομακρύνεται προσωρινά και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να επιστρέψει.
Παράλληλα, ο ΕΟΔΥ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον εμβολιασμό τόσο των παιδιών όσο και του προσωπικού, χαρακτηρίζοντάς τον θεμελιώδες μέτρο ατομικής και συλλογικής προστασίας.
Ένας ενιαίος «οδηγός ασφαλείας» για όλα τα σχολεία
Η ουσιαστική αλλαγή δεν βρίσκεται μόνο σε μία ή δύο επιμέρους οδηγίες.
Για πρώτη φορά συγκεντρώνονται σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο οι κανόνες που αφορούν την πρόληψη και τη διαχείριση λοιμώξεων στο προσχολικό και σχολικό περιβάλλον.
Ο ίδιος ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι ο οδηγός βασίστηκε στη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία και στις ισχύουσες εθνικές και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, ενώ αξιολογήθηκε από επιστήμονες και αρμόδιους φορείς.
Για τους γονείς, πάντως, το πιο άμεσο μήνυμα είναι απλό: μεγαλύτερη προσοχή στο πώς μεταφέρεται και διατηρείται το φαγητό του παιδιού και λιγότερη λογική «υπεραπολύμανσης» με ισχυρά χημικά.
